Đẩy mạnh xã hội hóa nhằm giảm tải cho các cơ quan Thi hành án dân sự

Hoạt động chủ yếu là tống đạt và lập vi bằng

Tính từ ngày 01/10/2019 đến ngày 30/9/2025, cả nước có 403 Thừa phát lại, 224 Văn phòng Thừa phát lại được thành lập tại 30 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Các Văn phòng Thừa phát lại đã tống đạt được 3.993.687 văn bản, lập 1.367.774 vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án 24 việc, trực tiếp tổ chức thi hành án 36 vụ việc, đạt tổng doanh thu hơn 929 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, hệ thống các Văn phòng Thừa phát lại đã tạo việc làm cho đội ngũ Thư ký nghiệp vụ có chuyên môn, chủ yếu là các cử nhân luật mới tốt nghiệp, đồng thời là môi trường rèn luyện thực tiễn và thực hành nghề luật, giúp cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cho ngành Tư pháp trong tương lai; tuyển dụng nhân sự hành chính, kế toán, lưu trữ, góp phần giải quyết việc làm ổn định cho người lao động tại địa phương. Với những kết quả đã đạt được, hoạt động Thừa phát lại đã chứng minh tính hiệu quả qua các giá trị kinh tế và lợi ích xã hội thiết thực.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, thực tiễn triển khai thực hiện Nghị định số 08/2020/NĐ-CP cũng đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần được khắc phục như: Hoạt động Thừa phát lại còn phát triển chưa đồng đều ở các địa phương, tập trung chủ yếu là hoạt động tống đạt và lập vi bằng, hoạt động xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án ngày càng giảm, nhiều nơi gần như không thực hiện, làm ảnh hưởng đến nghề Thừa phát lại phát triển ổn định, bền vững.

Một bộ phận Thừa phát lại còn hạn chế về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tính chuyên nghiệp chưa cao; việc tập sự hành nghề Thừa phát lại còn hình thức, tình trạng ghi danh đăng ký tập sự nhưng trên thực tế không tập sự, ảnh hưởng đến chất lượng Thừa phát lại; một số quy định về quản lý nhà nước đối với hoạt động Thừa phát lại còn chưa đầy đủ, chưa cụ thể như: Việc đăng ký vi bằng; lưu trữ vi bằng, sao lưu vi bằng; việc đăng ký hoạt động Văn phòng Thừa phát lại không đúng với đề án thành lập Văn phòng Thừa phát lại...

Luật THADS sửa đổi và Nghị định số 151/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Văn phòng THADS, Thừa hành viên mới ban hành đã thể hiện mạnh mẽ chủ trương xã hội hóa THADS nhằm giảm tải cho các cơ quan THA.

Mở rộng thẩm quyền của Thừa phát lại

Cụ thể, Luật đã bổ sung các quy định về Thừa hành viên và Văn phòng THADS. Đổi tên Thừa phát lại thành Thừa hành viên và đổi tên Văn phòng Thừa phát lại thành Văn phòng THADS để bảo đảm tính phổ thông, dễ hiểu hơn, phù hợp với phạm vi, tính chất hoạt động THADS của tổ chức này. Văn phòng THADS và Thừa hành viên vẫn được thực hiện các hoạt động khác như quy định hiện hành về Thừa phát lại. Các chức năng, nhiệm vụ khác của Thừa hành viên và Văn phòng THADS cơ bản được kế thừa từ quy định hiện hành về Thừa phát lại.

Văn phòng THADS tổ chức thi hành án theo yêu cầu của đương sự; không có thẩm quyền tổ chức thi hành các vụ việc thi hành án chủ động mà các nhiệm vụ này do cơ quan THADS thực hiện.

Thừa hành viên tiếp tục được thực hiện 04 thủ tục về thi hành án theo Nghị định số 08/2020/NĐ-CP, gồm: Thực hiện kịp thời, đúng nội dung quyết định thi hành án được Thủ trưởng cơ quan THADS ban hành theo đề nghị của Trưởng Văn phòng Thừa phát lại; áp dụng đúng các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục thi hành án, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; mời đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan để giải quyết việc thi hành án; kiến nghị Thủ trưởng cơ quan THADS xem xét sửa đổi, bổ sung quyết định thi hành án đã ban hành theo đề nghị của Trưởng Văn phòng Thừa phát lại; xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án; đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu để xác minh địa chỉ, tài sản của người phải thi hành án.

Bên cạnh đó, so với Nghị định số 08/2020/NĐ-CP, Luật đã mở rộng thẩm quyền của Thừa hành viên về 04 thủ tục sau: Được ra quyết định thi hành án; được đề nghị Tòa án xác định, phân chia, xử lý tài sản chung để thi hành án; được yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu; được yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp tài sản thi hành án.

Đồng thời, Thừa hành viên được đề nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện phong tỏa tài khoản, tài sản ở nơi gửi giữ; tạm ngừng giao dịch, tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng, thay đổi hiện trạng tài sản.

Quy định rõ tại Luật về thủ tục thi hành án của Thừa hành viên, Văn phòng THADS, trong đó có quy định trường hợp người yêu cầu có văn bản đề nghị Văn phòng THADS chấm dứt việc thi hành án và chuyển cơ quan THADS để áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế thi hành án thì trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày thanh lý hợp đồng, Trưởng Văn phòng THADS phải thu hồi quyết định thi hành án và chuyển hồ sơ thi hành án cho cơ quan THADS có thẩm quyền, trừ trường hợp người yêu cầu không đồng ý. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Thủ trưởng cơ quan THADS ra quyết định thi hành án và tổ chức thi hành án theo quy định của Luật này.