Đẩy mạnh xã hội hóa, gỡ 'điểm nghẽn' về phát triển hạ tầng

Không chỉ hướng đến một tầm nhìn dài hạn, việc đẩy mạnh xã hội hóa, tạo nguồn lực để phát triển hạ tầng quốc gia còn nhằm giải quyết bài toán “nhu cầu lớn, vốn hạn hẹp” như hiện nay.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã từng chỉ đạo “không vì thể chế, cơ chế mà bế tắc phát triển hạ tầng của Việt Nam”, bởi trên thực tế, “không xã hội hóa thì nguồn lực đâu cho phát triển”. Vấn đề cần đặt ra là, việc thực thi chủ trương này phải đảm bảo hài hòa được lợi ích 3 nhà: Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Chú thích ảnh
Dự án cầu Bạch Đằng (Quảng Ninh). Ảnh: Văn Đức/TTXVN

Đầu tư BT: Cú hích phát triển hạ tầng

Theo tính toán, nhu cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng của Việt Nam đến năm 2030 ước khoảng 3 triệu tỷ đồng (chưa tính hạ tầng đường sắt cao tốc, đường thủy, đường sông...). Trong khi đó, nguồn lực cân đối từ ngân sách nhà nước được Quốc hội thông qua trong kế hoạch đầu tư công trung hạn đến năm 2020 chỉ khoảng 150 nghìn tỷ đồng, tương đương vỏn vẹn 5% nhu cầu.

Chính vì vậy, trong một thời gian dài trước đây, việc đầu tư phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông lâm vào cảnh “dậm chân tại chỗ” do chỉ trông chờ vào nguồn vốn ngân sách.

Trước thực tế này, việc đẩy mạnh xã hội hóa, tạo nguồn lực để phát triển hạ tầng quốc gia là một chủ trương đúng đắn của Chính phủ nhằm giải quyết bài toán trên, như lời Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã từng phát biểu: “Không xã hội hóa thì nguồn lực đâu cho phát triển”, nhất là trong bối cảnh “khu vực tư nhân trong nước đầu tư một dự án rất nhanh còn khu vực Nhà nước thì thủ tục quá rườm rà, chậm chạp” như hiện nay.

Với sự vào cuộc của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia theo chủ trương xã hội hóa của Chính phủ, hàng chục nghìn km đường cao tốc, các sân bay, nhà ga, bến cảng... đã được xây dựng, góp phần quan trọng trong thành tựu tăng trưởng của nền kinh tế nhiều năm qua.

Cùng với BOT, nổi bật lên trong đó là các mô hình đầu tư BT với những quy định mang tính đột phá, như một sự áp dụng linh hoạt và sáng tạo những bài học từ các quốc gia đi trước, đóng vai trò không thể thay thế nhằm phá vỡ điểm nghẽn trong phát triển hạ tầng.

Với cách làm đúng, khoa học, tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật, hàng loạt dự án BT đã đem lại những thay đổi lớn cho bộ mặt của 2 đầu tàu kinh tế Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh như: Dự án 4 tuyến đường chính trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm; Dự án Đường cao tốc Hòa Lạc - TP. Hòa Bình, Dự án Đầu tư xây dựng nút giao thông trung tâm quận Long Biên, Hà Nội; Dự án Xây dựng tuyến đường Lê Đức Thọ đến Khu đô thị mới Xuân Phương (Từ Liêm, Hà Nội)…

Thậm chí, có những địa phương đã “thay da đổi thịt” chỉ trong thời gian ngắn với một loạt các dự án BT như Quảng Ninh với các siêu dự án hạ tầng: Cao tốc Hạ Long - Hải Phòng, cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, cầu Bạch Đằng...

Khái quát lợi ích từ BT, PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, bên cạnh việc đảm bảo tiêu chí ba bên (nhà nước - doanh nghiệp - người dân) cùng có lợi, lợi ích lớn nhất của các dự án BT là những đóng góp quan trọng cho xã hội và cộng đồng. Nếu không áp dụng hình thức đầu tư BT thì không dễ dàng triển khai những dự án quy mô lớn, đặc biệt là với những dự án phục vụ mục đích công.

“Lợi của nhà nước là huy động được vốn để thực hiện các công trình trọng yếu, giải quyết nhu cầu việc làm và tăng thu cho ngân sách. Doanh nghiệp chi tiền làm hạ tầng giao thông có thêm kinh nghiệm, việc làm và đặc biệt là được đổi lấy đất để thực hiện dự án sản xuất, kinh doanh. Người dân và xã hội được hưởng lợi trực tiếp từ các công trình kết cấu hạ tầng như giao thông và gián tiếp là tăng cơ hội việc làm, thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống, phát triển kinh tế xã hội của địa phương, của vùng…”, ông Thiên phân tích.

Còn theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, thực tế triển khai đã cho thấy hình thức đầu tư BT là rất cần thiết, phù hợp với điều kiện của nước ta hiện nay.

“Có thể đâu đó có những dự án BT chưa thực sự đảm bảo đúng nguyên tắc ban đầu là mang lại lợi ích cho cả 3 bên nhưng về cơ bản, BT không có tội. Ngân sách hạn hẹp, nợ công sắp kịch trần, nguồn ODA ngày càng giảm và vay vốn cũng đắt hơn do Việt Nam không còn là nước nghèo để hưởng ưu đãi của các nhà tài trợ. Vay thương mại thì không ngân sách nào chịu nổi. Trong bối cảnh này, cần phát huy nguồn vốn hình thành từ đất đai để đáp ứng nhu cầu phát triển”, ông Võ đưa ý kiến

“Đóng dấu bảo hành” cho nhà đầu tư chân chính

Chú thích ảnh
Dự án 4 tuyến đường chính trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm do Công ty Cổ phần đầu tư địa ốc Đại quang Minh làm chủ đầu tư có tổng chiều dài 11,9km với tổng mức đầu tư 12.182 tỷ đồng. Ảnh: Trần Xuân Tình/TTXVN

Dù những lợi ích mà mô hình đầu tư BT mang lại cho nhà nước và người dân là không thể phủ nhận như vậy, nhưng có lẽ do lo ngại một số “con sâu làm rầu nồi canh” mà mới đây, Bộ Tài chính có Công văn gửi các Bộ, ngành, địa phương yêu cầu, kể từ ngày 1/1/2018 tạm dừng việc xem xét, quyết định sử dụng tài sản công (đất đai) để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao (BT) để chờ quy định mới từ Chính phủ.

Trên nguyên tắc tổng hòa lợi ích tất cả các bên tham gia vào dự án BT, việc rà soát các dự án BT là dịp để “khoanh vùng” những nhà đầu tư “có vấn đề” và đồng thời, cũng là dịp xác nhận, “đóng dấu bảo hành” cho những doanh nghiệp chân chính, tuân thủ quy định của pháp luật và minh bạch, công khai trong quá trình triển khai dự án.

Còn nhìn từ quyền lợi của doanh nghiệp, yêu cầu của quá trình rà soát này cũng phải tính đến những “nỗi lo” của nhà đầu tư với đồng vốn bỏ ra. Trên thực tế, mỗi dự án BT thường có thời gian kéo dài 5 - 10 năm, thậm chí 20 - 30 năm. Doanh nghiệp đã huy động lượng vốn rất lớn để đầu tư thì cũng phải được pháp luật đảm bảo bằng nghĩa vụ của Nhà nước chứ không thể chịu rủi ro bởi sự thay đổi của chính sách khi các bên đã cam kết trước khi bắt tay triển khai dự án.

Tiêu biểu như 5 dự án hạ tầng quan trọng của Hà Nội. Đại diện UBND thành phố khẳng định đã thực hiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và tuần thủ đúng pháp luật, minh bạch và giá đất được tính toán chính xác không gây thiệt hại cho nhà nước thì không có lý do gì để trì hoãn.

Nếu cơ quan quản lý thực hiện tốt nhiệm vụ, doanh nghiệp thực hiện nghiêm chỉnh quy định thì những dự án BOT, BT giao thông chắn chắn sẽ đạt kết quả như kỳ vọng. Qua đó, gỡ điểm nghẽn về phát triển hạ tầng, đồng thời phát huy tiềm năng và lợi thế sẵn có của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang ngày một lớn mạnh.

Tin cùng chuyên mục

Trưởng ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh phát biểu tại Diễn đàn

Khai mạc Diễn đàn Logistics Việt Nam

(PLVN) - Sáng 26/11, Diễn đàn Logistics 2022 đã khai mạc tại Hải Phòng. Diễn đàn Logistics Việt Nam 2022 là sự kiện thường niên được tổ chức lần thứ 10 (từ năm 2013 đến nay), với mục tiêu đẩy mạnh phát triển dịch vụ logistics, tạo mối liên hệ gắn kết giữa logistics với các ngành sản xuất, thương mại trong nước và xuất nhập khẩu. 

Đọc thêm

Tín hiệu cho động lực tăng trưởng

Tín hiệu cho động lực tăng trưởng
(PLVN) -  Trong bối cảnh thị trường đang có biến động thách thức, việc TCBS tăng vốn được kỳ vọng là tín hiệu tích cực cho động lực tăng trưởng. Động thái này cũng thể hiện tham vọng chiến lược của công ty chứng khoán (CTCK) này: Chiếm lĩnh và duy trì vị thế tiên phong về Wealthtech và hướng đến triển khai mô hình miễn phí giao dịch ZeroFee cho khách hàng.

Hoàn thiện hành lang pháp lý về kinh doanh xuất khẩu gạo

Cần thay đổi chính sách quản lý xuất nhập khẩu gạo.
(PLVN) -  Tình trạng thương nhân xuất khẩu gạo không báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ gây ảnh hưởng đến quản lý; việc nhập khẩu gạo tăng mạnh trong năm 2022 cũng tác động đến sản xuất trong nước… là những vấn đề được Bộ Công Thương đề cập đến trong tờ trình sửa đổi Nghị định 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo.

Tiếp tục phục hồi kinh tế: Nên ưu tiên bảo vệ sự ổn định tài chính

Giảm bớt sự đánh đổi chính sách để tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh, phục hồi kinh tế. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Theo Trưởng đại diện của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào, ông Francois Painchaud, trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần giảm bớt sự đánh đổi chính sách, đặc biệt là sự đánh đổi giữa tăng trưởng và lạm phát; bảo vệ sự ổn định tài chính vẫn nên là ưu tiên hàng đầu.

Chủ tịch KBC Đặng Thành Tâm đối thoại với các nhà lãnh đạo kinh tế APEC tại Tuần lễ Cấp cao APEC 2022

Chủ tịch KBC Đặng Thành Tâm đối thoại với các nhà lãnh đạo kinh tế APEC tại Tuần lễ Cấp cao APEC 2022
(PLVN) - Tham dự Tuần lễ Cấp cao APEC 2022 và tích cực trong các hoạt động của ABAC, đặc biệt là phiên đối thoại giữa ABAC với Lãnh đạo các nền kinh tế thành viên APEC, ông Đặng Thành Tâm – Chủ tịch HĐQT KBC đã có cơ hội gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều nhà lãnh đạo và đại diện các nền kinh tế thành viên APEC, cũng như có các cuộc gặp gỡ, trao đổi với lãnh đạo cấp cao của nhiều tổ chức, doanh nghiệp lớn tham dự Hội nghị...

Thương mại điện tử chắp cánh cho đặc sản vùng miền bay xa

Thương mại điện tử đã đưa những sản phẩm từ các vùng sâu, vùng xa đi khắp thế giới. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Việc người nông dân livestream tại vườn cây của gia đình, nhận các đơn hàng hàng chục, hàng trăm tấn đã và đang diễn ra ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Thương mại điện tử thực sự đã chắp cánh, đưa các nông sản - đặc sản vùng miền đi rất xa, đến cả những thị trường khó tính.

Nỗ lực kết nối giao thông với cảng biển

Hệ thống giao thông kết nối cảng biển cần được quan tâm đầu tư.
(PLVN) - Hệ thống cảng biển ở Việt Nam được đánh giá đang phát triển với những cảng biển quy mô lớn, hiện đại, năng suất khai thác cao. Tuy nhiên, vấn đề giao thông kết nối với cảng biển vẫn còn yếu.

'Nguồn thu từ thuế, phí ngày càng bền vững'

Lãnh đạo Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan, Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) tại Hội nghị đối thoại.
(PLVN) -  Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn trong năm 2022, nhưng nhờ sự nỗ lực vượt khó của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và sự triển khai có hiệu quả các giải pháp hỗ trợ của các cơ quan, thu ngân sách Nhà nước đã đạt những kết quả hết sức tích cực, đặc biệt nguồn thu từ thuế, phí ngày càng bền vững…

Thúc đẩy tiến độ dự án Nhà máy thủy điện Ialy mở rộng

Đoàn làm việc của Bộ Công Thương và Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam đã đến khảo sát thực địa và làm việc tại Nhà máy Thủy điện Ialy
(PLVN) - Dự án Nhà máy thủy điện Ialy mở rộng dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2024 có nhiều hạng mục đã vượt tiến độ nhưng cũng đang vướng về một số vấn đề về thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, gây khó khăn cho tiến độ dự án. 

Đổi mới tư duy, tạo đột phá mới cho vùng Đông Nam Bộ

Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương chủ trì họp báo.
(PLVN) - Với chủ đề “Tư duy mới - Đột phá mới - Giá trị mới”, Hội nghị triển khai Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị về vùng Đông Nam Bộ là sự kiện có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của vùng Đông Nam Bộ, mở ra “cơ hội mới” cho vùng đất năng động, sáng tạo, đi đầu trong đổi mới và phát triển của cả nước.

Tân Chủ tịch Điện miền Nam là ai?

Chủ tịch HĐTV EVN Dương Quang Thành (bên phải) trao quyết định bổ nhiệm cho ông Lê Văn Trang
(PLVN) -  Ngày 21/11, tại TP. Hồ Chí Minh, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã tổ chức Lễ trao quyết định điều động và bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên (HĐTV) Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC).

Bộ Công Thương đã giải ngân 50% vốn đầu tư công

Bộ Công Thương đã giải ngân 50% vốn đầu tư công
(PLVN) -  Theo báo cáo của Bộ Công Thương, tổng vốn kế hoạch đầu tư công (ĐTC) năm 2022 của Bộ Công Thương được Thủ tướng Chính phủ giao là 825,255 tỷ đồng. Đến ngày 23/3/2022, Bộ đã hoàn thành giao kế hoạch, đạt 100% số vốn Chính phủ giao.