Đẩy mạnh xã hội hóa, gỡ 'điểm nghẽn' về phát triển hạ tầng

Không chỉ hướng đến một tầm nhìn dài hạn, việc đẩy mạnh xã hội hóa, tạo nguồn lực để phát triển hạ tầng quốc gia còn nhằm giải quyết bài toán “nhu cầu lớn, vốn hạn hẹp” như hiện nay.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã từng chỉ đạo “không vì thể chế, cơ chế mà bế tắc phát triển hạ tầng của Việt Nam”, bởi trên thực tế, “không xã hội hóa thì nguồn lực đâu cho phát triển”. Vấn đề cần đặt ra là, việc thực thi chủ trương này phải đảm bảo hài hòa được lợi ích 3 nhà: Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Chú thích ảnh
Dự án cầu Bạch Đằng (Quảng Ninh). Ảnh: Văn Đức/TTXVN

Đầu tư BT: Cú hích phát triển hạ tầng

Theo tính toán, nhu cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng của Việt Nam đến năm 2030 ước khoảng 3 triệu tỷ đồng (chưa tính hạ tầng đường sắt cao tốc, đường thủy, đường sông...). Trong khi đó, nguồn lực cân đối từ ngân sách nhà nước được Quốc hội thông qua trong kế hoạch đầu tư công trung hạn đến năm 2020 chỉ khoảng 150 nghìn tỷ đồng, tương đương vỏn vẹn 5% nhu cầu.

Chính vì vậy, trong một thời gian dài trước đây, việc đầu tư phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông lâm vào cảnh “dậm chân tại chỗ” do chỉ trông chờ vào nguồn vốn ngân sách.

Trước thực tế này, việc đẩy mạnh xã hội hóa, tạo nguồn lực để phát triển hạ tầng quốc gia là một chủ trương đúng đắn của Chính phủ nhằm giải quyết bài toán trên, như lời Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã từng phát biểu: “Không xã hội hóa thì nguồn lực đâu cho phát triển”, nhất là trong bối cảnh “khu vực tư nhân trong nước đầu tư một dự án rất nhanh còn khu vực Nhà nước thì thủ tục quá rườm rà, chậm chạp” như hiện nay.

Với sự vào cuộc của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia theo chủ trương xã hội hóa của Chính phủ, hàng chục nghìn km đường cao tốc, các sân bay, nhà ga, bến cảng... đã được xây dựng, góp phần quan trọng trong thành tựu tăng trưởng của nền kinh tế nhiều năm qua.

Cùng với BOT, nổi bật lên trong đó là các mô hình đầu tư BT với những quy định mang tính đột phá, như một sự áp dụng linh hoạt và sáng tạo những bài học từ các quốc gia đi trước, đóng vai trò không thể thay thế nhằm phá vỡ điểm nghẽn trong phát triển hạ tầng.

Với cách làm đúng, khoa học, tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật, hàng loạt dự án BT đã đem lại những thay đổi lớn cho bộ mặt của 2 đầu tàu kinh tế Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh như: Dự án 4 tuyến đường chính trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm; Dự án Đường cao tốc Hòa Lạc - TP. Hòa Bình, Dự án Đầu tư xây dựng nút giao thông trung tâm quận Long Biên, Hà Nội; Dự án Xây dựng tuyến đường Lê Đức Thọ đến Khu đô thị mới Xuân Phương (Từ Liêm, Hà Nội)…

Thậm chí, có những địa phương đã “thay da đổi thịt” chỉ trong thời gian ngắn với một loạt các dự án BT như Quảng Ninh với các siêu dự án hạ tầng: Cao tốc Hạ Long - Hải Phòng, cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, cầu Bạch Đằng...

Khái quát lợi ích từ BT, PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, bên cạnh việc đảm bảo tiêu chí ba bên (nhà nước - doanh nghiệp - người dân) cùng có lợi, lợi ích lớn nhất của các dự án BT là những đóng góp quan trọng cho xã hội và cộng đồng. Nếu không áp dụng hình thức đầu tư BT thì không dễ dàng triển khai những dự án quy mô lớn, đặc biệt là với những dự án phục vụ mục đích công.

“Lợi của nhà nước là huy động được vốn để thực hiện các công trình trọng yếu, giải quyết nhu cầu việc làm và tăng thu cho ngân sách. Doanh nghiệp chi tiền làm hạ tầng giao thông có thêm kinh nghiệm, việc làm và đặc biệt là được đổi lấy đất để thực hiện dự án sản xuất, kinh doanh. Người dân và xã hội được hưởng lợi trực tiếp từ các công trình kết cấu hạ tầng như giao thông và gián tiếp là tăng cơ hội việc làm, thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống, phát triển kinh tế xã hội của địa phương, của vùng…”, ông Thiên phân tích.

Còn theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, thực tế triển khai đã cho thấy hình thức đầu tư BT là rất cần thiết, phù hợp với điều kiện của nước ta hiện nay.

“Có thể đâu đó có những dự án BT chưa thực sự đảm bảo đúng nguyên tắc ban đầu là mang lại lợi ích cho cả 3 bên nhưng về cơ bản, BT không có tội. Ngân sách hạn hẹp, nợ công sắp kịch trần, nguồn ODA ngày càng giảm và vay vốn cũng đắt hơn do Việt Nam không còn là nước nghèo để hưởng ưu đãi của các nhà tài trợ. Vay thương mại thì không ngân sách nào chịu nổi. Trong bối cảnh này, cần phát huy nguồn vốn hình thành từ đất đai để đáp ứng nhu cầu phát triển”, ông Võ đưa ý kiến

“Đóng dấu bảo hành” cho nhà đầu tư chân chính

Chú thích ảnh
Dự án 4 tuyến đường chính trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm do Công ty Cổ phần đầu tư địa ốc Đại quang Minh làm chủ đầu tư có tổng chiều dài 11,9km với tổng mức đầu tư 12.182 tỷ đồng. Ảnh: Trần Xuân Tình/TTXVN

Dù những lợi ích mà mô hình đầu tư BT mang lại cho nhà nước và người dân là không thể phủ nhận như vậy, nhưng có lẽ do lo ngại một số “con sâu làm rầu nồi canh” mà mới đây, Bộ Tài chính có Công văn gửi các Bộ, ngành, địa phương yêu cầu, kể từ ngày 1/1/2018 tạm dừng việc xem xét, quyết định sử dụng tài sản công (đất đai) để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao (BT) để chờ quy định mới từ Chính phủ.

Trên nguyên tắc tổng hòa lợi ích tất cả các bên tham gia vào dự án BT, việc rà soát các dự án BT là dịp để “khoanh vùng” những nhà đầu tư “có vấn đề” và đồng thời, cũng là dịp xác nhận, “đóng dấu bảo hành” cho những doanh nghiệp chân chính, tuân thủ quy định của pháp luật và minh bạch, công khai trong quá trình triển khai dự án.

Còn nhìn từ quyền lợi của doanh nghiệp, yêu cầu của quá trình rà soát này cũng phải tính đến những “nỗi lo” của nhà đầu tư với đồng vốn bỏ ra. Trên thực tế, mỗi dự án BT thường có thời gian kéo dài 5 - 10 năm, thậm chí 20 - 30 năm. Doanh nghiệp đã huy động lượng vốn rất lớn để đầu tư thì cũng phải được pháp luật đảm bảo bằng nghĩa vụ của Nhà nước chứ không thể chịu rủi ro bởi sự thay đổi của chính sách khi các bên đã cam kết trước khi bắt tay triển khai dự án.

Tiêu biểu như 5 dự án hạ tầng quan trọng của Hà Nội. Đại diện UBND thành phố khẳng định đã thực hiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và tuần thủ đúng pháp luật, minh bạch và giá đất được tính toán chính xác không gây thiệt hại cho nhà nước thì không có lý do gì để trì hoãn.

Nếu cơ quan quản lý thực hiện tốt nhiệm vụ, doanh nghiệp thực hiện nghiêm chỉnh quy định thì những dự án BOT, BT giao thông chắn chắn sẽ đạt kết quả như kỳ vọng. Qua đó, gỡ điểm nghẽn về phát triển hạ tầng, đồng thời phát huy tiềm năng và lợi thế sẵn có của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang ngày một lớn mạnh.

Tin cùng chuyên mục

Là nền kinh tế có độ mở cao, kinh tế Việt Nam 2023 gặp rất nhiều áp lực. (Ảnh minh họa)

Kinh tế Việt Nam 2023: Cần sẵn sàng nhiều giải pháp

(PLVN) -  Tháng đầu năm 2023, Việt Nam xuất siêu tới 3,6 tỷ USD nhưng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lại giảm 17% so với tháng trước đó và giảm 25% so với cùng kỳ. Điều này càng khẳng định những khó khăn và áp lực mà kinh tế Việt Nam phải đối diện trong năm 2023 sẽ vô cùng lớn…

Đọc thêm

Công trình khó có nhà thầu mạnh

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm hỏi cán bộ, chiến sĩ Binh đoàn 12 thi công trên công trường cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang.
(PLVN) - “Các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam đoạn qua Đồng bằng sông Cửu Long không thực sự hấp dẫn lắm với các nhà thầu vì những khó khăn trong thi công xây lắp, cũng như những đặc thù về địa hình địa vật. Nhưng những “anh” đã vào tham gia dự án nói trên đều là những nhà thầu có tiềm lực tài chính, thiết bị máy móc và đặc biệt rất thông thuộc địa bàn miền Tây”, ông Lê Quyết Tiến - Quyền Cục trưởng Cục Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ GTVT) trao đổi với PLVN.

Diễn đàn kết nối tiêu thụ nông sản 970: Tăng cường tìm kiếm, mở rộng thị trường

Năm 2023, Diễn đàn 970 có kế hoạch kết nối cung - cầu đối với thị trường nước ngoài.
(PLVN) -  Từ mục đích ban đầu là thông tin kết nối cung - cầu nông sản trong bối cảnh thị trường bị đứt gãy do dịch COVID-19, sau hơn 2 năm hoạt động, hoạt động của Diễn đàn kết nối tiêu thụ nông sản 970 đã vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu và được kỳ vọng tiếp tục mở rộng về quy mô, chất lượng hoạt động.

Kỳ vọng gỡ “thẻ vàng” thủy sản vào tháng 5/2023

Ảnh minh họa.
(PLVN) -  Ngày 3/2, tại Đà Nẵng, đại diện 28 tỉnh, thành ven biển đã tham dự Hội nghị “Phổ biến các kết quả làm việc với Đoàn Thanh tra Ủy ban Châu Âu (EC) và kế hoạch triển khai các nhiệm vụ trọng tâm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (chống khai thác IUU)”. Sự kiện do Bộ NN&PTNT phối hợp UBND Đà Nẵng tổ chức.

Đèo Cả tập trung triển khai cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn

Tập đoàn Đèo Cả tổ chức họp “Tổ chức thực hiện cao tốc Bắc - Nam đoạn Quãng Ngãi - Hoài Nhơn” với tinh thần “đã nói là phải làm, đã cam kết là phải thực hiện”.
(PLVN) -  Ngày 31/01/2023 tại văn phòng hiện trường dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn (xã Phổ Cường, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi), Tập đoàn Đèo Cả tổ chức họp “Tổ chức thực hiện cao tốc Bắc - Nam đoạn Quãng Ngãi - Hoài Nhơn” với tinh thần “đã nói là phải làm, đã cam kết là phải thực hiện”.

Nỗ lực hướng đến kim ngạch xuất khẩu gỗ 17,5 tỷ USD

Nỗ lực hướng đến kim ngạch xuất khẩu gỗ 17,5 tỷ USD
(PLVN) -  Thiếu đơn hàng trong các tháng cuối năm nhưng ngành gỗ cuối cùng đã “về đích” với kim ngạch xuất khẩu 17,09 tỷ USD trong năm 2022, và hướng tới mục tiêu 17,5 tỷ USD trong năm 2023. Liên quan vấn đề này, PLVN đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Diện, Vụ trưởng Vụ Sản xuất phát triển lâm nghiệp, Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ NN&PTNT).

Ngành Thuế cần chú trọng các giải pháp động viên nguồn lực

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn.
(PLVN) -  Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, năm 2023, nhiệm vụ thu ngân sách của ngành Thuế được đánh giá rất khó khăn trong bối cảnh nguồn thu nội địa có nhiều biến động. Do đó, nhiệm vụ trọng tâm là triển khai các giải pháp liên quan đến động viên nguồn lực.

Đề xuất 'nóng' của Bộ Công Thương về điều kiện rút giấy phép kinh doanh xăng dầu

Đề xuất 'nóng' của Bộ Công Thương về điều kiện rút giấy phép kinh doanh xăng dầu
(PLVN) - Vào giai đoạn “dầu sôi lửa bỏng” của thị trường xăng dầu năm 2022, Bộ Công Thương có quyết định thu hồi giấy phép của 11 thương nhân đầu mối do các lỗi vi phạm hành chính. Quyết định này đã bị cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia kinh tế phản đối mạnh mẽ và Bộ buộc phải tạm dừng việc thu hồi giấy phép. Cũng từ sự việc này, Bộ Công Thương đã đưa ra đề xuất sửa đổi điều kiện thu hồi giấy phép kinh doanh đối với thương nhân đầu mối và phân phối…

Thu nội địa tăng 4,4% trong tháng đầu tiên

Trong tháng 1/2023, thu từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ước đạt 14,1%.
(PLVN) - Theo số liệu ước thu ngân sách nhà nước (NSNN) Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ, tổng thu NSNN lũy kế 01 tháng đầu năm năm 2023 do cơ quan thuế quản lý ước đạt 165.700 tỷ đồng, đạt 12,1% so với dự toán pháp lệnh, bằng 104,4% so với cùng kỳ năm 2022.

Thị trường xuất khẩu sẽ khốc liệt hơn

Dự báo tình hình xuất khẩu năm 2023 sẽ có nhiều khốc liệt. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Năm 2022, bất chấp những khó khăn của kinh tế thế giới, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vẫn đạt mức tăng trưởng cao. Nhưng thị trường xuất khẩu năm 2023 được dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn.

Nhà nước không quản lý tiền công đức, tài trợ

Tiền công đức, tài trợ phải được gửi vào kho bạc hoặc ngân hàng.
(PLVN) - Bộ Tài chính khẳng định các cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo tự quyết định và chịu trách nhiệm về tiếp nhận, quản lý, sử dụng tiền công đức, tài trợ cho việc bảo vệ, phát huy giá trị di tích và hoạt động lễ hội, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật...