Dạy học phân ban ở trung học phổ thông
Năm học 2006-2007 là năm học đầu tiên thực hiện đại trà dạy học phân ban ở THPT, những khó khăn trong việc triển khai chủ trương này là điều khó tránh khỏi. Tỷ lệ học sinh đăng ký vào các ban chênh nhau khá nhiều. Phần lớn học sinh các trường đăng ký chọn ban Khoa học tự nhiên (KHTN). Nhiều em ngại vào ban Cơ bản, vì cho rằng học ban này khó thi vào đại học. Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục- Đào tạo Đỗ Thế Hùng, việc triển khai phân ban ở Hải Phòng không có vướng mắc gì lớn. Khó khăn nhất hiện nay là các trường không đủ điều kiện đáp ứng tất cả các chủ đề tự chọn của học sinh. Trên cơ sở điều kiện hiện có, các trường chỉ đáp ứng một phần yêu cầu tự chọn của học sinh (chủ yếu là 3 môn nâng cao phù hợp với chọn khối thi đại học).
Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan đến dạy học phân ban, Báo Hải Phòng phối hợp với Sở Giáo dục-Đào tạo giới thiệu những thông tin cần thiết mà học sinh, phụ huynh và cán bộ, giáo viên quan tâm.
Hỏi: Học sinh ban KHTN sẽ học theo chương trình nào?
Trả lời: Học sinh ban KHTN học theo chương trình nâng cao của 4 môn: Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học và chương trình chuẩn của các môn còn lại. Đồng thời, học sinh được chọn học một số chủ đề tự chọn để nắm chắc hơn các nội dung nâng cao.
Hỏi: Học sinh ban KHXH- NV sẽ học theo chương trình nào?
Trả lời: Học sinh ban KHXH- NV học theo chương trình nâng cao của 4 môn: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ và chương trình nâng cao chuẩn của các môn còn lại. Đồng thời, học sinh được chọn học một số chủ đề để nắm chắc hơn các nội dung nâng cao.
Hỏi: Học sinh ban Cơ bản sẽ học theo chương trình nào?
Trả lời: Học sinh ban Cơ bản sẽ học các môn học theo chương trình chuẩn. Ngoài ra, học sinh học ban Cơ bản sử dụng thời lượng dạy học tự chọn (4 tiết/ tuần) để học theo chương trình và SGK nâng cao của một số môn có nội dung nâng cao (Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ). Các em có thể chọn học từ 1 đến 3 môn như vậy, đồng thời, các em có thể sử dụng thời lượng dạy học tự chọn này để học một số chủ đề tự chọn.
Hỏi: Chương trình của 8 môn học có nội dung nâng cao ở các ban có cao hơn nhiều so với chương trình các môn học này trong chương trình chuẩn?
Trả lời: Chương trình giáo dục THPT thể hiện tính phân hoá, nhằm phát triển kỹ năng và hứng thú cá nhân của học sinh, nhưng vẫn bảo đảm tính phổ thông, toàn diện. Mức độ phân hoá ở cấp THPT chưa quá sâu và rõ rệt. Một số môn học có nội dung nâng cao hơn trên nền kiến thức chuẩn. Với tinh thần như vậy, mức chênh lệch về kiến thức của các môn học có nội dung nâng cao so với các môn này trong chương trình chuẩn là không lớn.
Hỏi: Có những loại chủ đề tự chọn nào trong chương trình THPT?
Trả lời: Trước mắt, trong chương trình THPT có hai loại chủ đề tự chọn:
Các chủ đề nâng cao của các môn học có nội dung nâng cao: Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ. Các chủ đề nâng cao này đề cập đến các nội dung nâng cao, nhằm bổ sung và phát triển chương trình chuẩn đạt mức tương đương chương trình nâng cao.
Các chủ đề bám sát chương trình chuẩn của các môn học trong kế hoạch giáo dục. Các chủ đề này nhằm củng cố, làm vững chắc hơn kiến thức, kỹ năng của các môn học.
Hỏi: Học sinh học ban KHTN sẽ được chọn học các loại chủ đề tự chọn nào?
Trả lời: Học sinh ban KHTN được chọn học các chủ đề bám sát của tất cả các môn học trong kế hoạch giáo dục của ban KHTN. Học sinh ban KHTN cũng có thể chọn học các chủ đề nâng cao của các môn học có nội dung nâng cao của ban KHXH- NV. Tuy nhiên, nhà trường sẽ căn cứ vào điều kiện giáo viên, cơ sở vật chất… để quyết định tổ chức thực hiện việc dạy học tự chọn.
Hỏi: Học sinh học ban KHXH- NV sẽ được chọn học các loại chủ đề tự chọn nào?
Trả lời: Học sinh ban KHXH- NV được chọn học các chủ đề bám sát của tất cả các môn học trong kế hoạch giáo dục của ban KHXH- NV. Học sinh ban KHXH- NV cũng có thể chọn học các chủ đề nâng cao của các môn học có nội dung nâng cao của ban KHTN. Tuy nhiên, nhà trường sẽ căn cứ vào điều kiện giáo viên, cơ sở vật chất… để quyết định tổ chức thực hiện việc dạy học tự chọn.
Hỏi: Học sinh học ban Cơ bản sẽ được chọn học các môn học và chủ đề tự chọn nào?
Trả lời: Học sinh học ban Cơ bản có thể chọn từ 1 đến 3 môn học có nội dung nâng cao trong số 8 môn (Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ) theo SGK nâng cao của các môn này và một số chủ đề tự chọn. Các em cũng có thể chỉ chọn các chủ đề tự chọn nâng cao, chủ đề tự chọn bám sát của các môn học này. Tuy nhiên, nhà trường sẽ căn cứ vào điều kiện giáo viên, cơ sở vật chất… để quyết định tổ chức thực hiện việc dạy học tự chọn.
Hỏi: Khi tổ chức dạy học tự chọn, nếu có quá nhiều học sinh chọn học cùng một môn thì nhà trường cần làm gì?
Trả lời: Việc bố trí dạy học tự chọn căn cứ vào các điều kiện: nguyện vọng của học sinh; cơ sở vật chất của nhà trường (phòng học và thiết bị dạy học); khả năng bố trí giáo viên. Khi tổ chức dạy học tự chọn, nếu có quá nhiều học sinh chọn cùng một môn vượt quá khả năng đáp ứng thì Hiệu trưởng cần căn cứ vào điều kiện trên để quyết định cho phù hợp. Nếu cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên của nhà trường chưa bảo đảm thì tư vấn cho học sinh chọn môn học khác.
Hỏi: Đánh giá kết quả học tập của học sinh đối với các môn học tự chọn có gì khác so với đánh giá kết quả học tập của học sinh đối với các môn học bắt buộc?
Trả lời: Đánh giá kết quả học tập của học sinh đối với các môn học tự chọn gồm kiểm tra, cho điểm, tính điểm trung bình và tham gia tính điểm trung bình các môn học không có gì khác so với đánh giá kết quả học tập của học sinh đối với các môn học bắt buộc. Môn học tự chọn cũng có các loại điểm sau đây:
Điểm kiểm tra thường xuyên, gồm: kiểm tra miệng, kiểm tra dưới 1 tiết, kiểm tra thực hành dưới 1 tiết.
Điểm kiểm tra định kỳ quy định trong phân phối chương trình, gồm: kiểm tra viết từ 1 tiết trở lên, kiểm tra thực hành từ 1 tiết trở lên, kiểm tra học kỳ.
Hỏi: Kết quả học tập của học sinh được đánh giá như thế nào khi học các chủ đề tự chọn?
Trả lời: Bộ Giáo dục- Đào tạo sẽ ban hành Quy chế đánh giá xếp loại học sinh THCS và THPT. Kết quả học tập các chủ đề tự chọn của học sinh được đánh giá như sau: Chỉ kiểm tra cho điểm khi kết thúc chủ đề. Điểm kiểm tra chủ đề tự chọn của môn học nào thì tham gia vào tính điểm trung bình môn học đó và tính hệ số 2.
Hỏi: Học sinh có được chuyển ban trong quá trình học tập ở trường THPT? Nếu có, học sinh được chuyển nhiều nhất là mấy lần?
Trả lời: Học sinh được chuyển ban 1 lần sau khi hoàn thành chương trình lớp 10 THPT. Việc có cho phép học sinh chuyển ban hay không cho chuyển ban do Hiệu trưởng quyết định sau khi trao đổi ý kiến với giáo viên chủ nhiệm lớp và nếu cần thì trao đổi cả với các giáo viên bộ môn. Căn cứ chủ yếu để cho phép chuyển ban là nguyện vọng, năng lực học tập của học sinh và điều kiện sắp xếp lớp của nhà trường.
Thành Nam tổng hợp