Đầu tư trọng điểm cho ngành đóng tàu

Công ty đóng tàu Bạch Đằng xuống nước thành công tàu chở công-ten-nơ 610 TEU mang tên Vinashin Freighter. Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Bến Kiền xuống nước thành công tàu chở gỗ đầu tiên mang tên Grace Casablanca xuất khẩu cho Tập đoàn Kanematsu (Nhật Bản). Sự kiện lớn hơn nữa là Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Nam Triệu khởi công đóng mới 8 tàu chở công-ten-nơ 700 TEU xuất khẩu cho tập đoàn MPC, Cộng hoà Liên bang Đức và ký thoả thuận đóng bổ sung 2 tàu 700 TEU, nâng tổng số tàu đóng cho MPC lên 10 chiếc với tổng trị giá 129 triệu Ơ-rô, tương đương 2600 tỷ đồng Việt Nam. Cùng với loạt tàu 53.000 tấn xuất khẩu cho Graig Investment Ltd. và nhiều hợp đồng lớn khác, có thể nói, chưa bao giờ ngành đóng tàu Hải Phòng lại dồn dập các sự kiện lớn như thời gian vừa qua, đánh dấu một bước phát triển mới, thể hiện quyết tâm cao góp phần đưa Việt Nam trở thành một quốc gia đóng tàu mạnh của khu vực và thế giới.

Có được bước phát triển đó trước hết là do thế quan trọng thuận lợi cho phát triển ngành đóng tàu của Hải Phòng, được Tổng Công ty công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam (Vinashin) tập trung đầu tư. Từ một kế hoạch tương đối khiêm tốn trong 10 năm (2001-2010) với tổng mức đầu tư khoảng 450 triệu USD, Việt Nam chuyển sang kế hoạch 5 năm (2006-2010) với tổng mức đầu tư lên tới 3 tỷ USD. Mục tiêu hướng tới là đưa Việt Nam trở thành một quốc gia đóng tàu mạnh bên cạnh các cường quốc EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc; nâng tỷ lệ nội địa hoá từ khoảng 15% hiện nay lên 60%, nâng sản lượng từ 300.000 tấn lên 3 triệu tấn tàu vào năm 2010 và chiếm khoảng 6-7% thị phần đóng tàu thế giới...

Với chiến lược này, từ cuối năm 2005, Chính phủ đã chuyển ngay 750 triệu USD từ phát hành trái phiếu quốc tế cho Vinashin để triển khai thực hiện. Và Hải Phòng với hàng chục cơ sở đóng tàu lớn đang được Vinashin tập trung đầu tư để phát triển, trở thành một trung tâm đóng tàu lớn của cả nước.

Triển vọng đã rõ. Thế nhưng, bên cạnh niềm vui và hy vọng còn không ít nỗi lo. Bởi lẽ, xét về các điều kiện hay lợi thế mà Nhật Bản hay Hàn Quốc hoặc Trung Quốc đang có để phát triển ngành đóng tàu thì Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng đang còn thua kém rất nhiều. Nhìn chung năng lực các cơ sở đóng tàu hiện nay còn nhỏ bé, trình độ lạc hậu, đầu tư lại phân tán và manh mún. Hiện tại, mới chỉ có khoảng 1/4 số vốn cần thiết được chuyển cho Vinashin và trong tương lai, khi Việt Nam gia nhập WTO thì Nhà nước không thể trợ cấp mãi cho ngành đóng tàu bởi sự đe doạ của các vụ kiện. Thêm vào đó, giá nhân công hiện nay tuy được coi là rẻ nhưng vẫn không rẻ hơn so với Trung Quốc, khả năng phát triển nguồn nhân lực cho ngành đóng tàu còn rất hạn chế...Việc phát triển các ngành công nghiệp cho phụ trợ còn yếu...Hiện tại, Đông á có 3 trung tâm tàu lớn của thế giới là Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc chiếm tới 85% sản lượng đóng tàu, EU chỉ chiếm có 11% về sản lượng nhưng chiếm tới hơn 30% về doanh thu. Mỗi nơi đang chọn một sản phẩm riêng để tập trung đầu tư và phát triển.

Xuất phát điểm của các cơ sở đóng tàu Hải Phòng và Việt Nam nói chung là còn thấp. Nên chăng, thay cho việc đầu tư một cách ồ ạt, ngành đóng tàu Hải Phòng cần có một sự chỉ đạo tập trung, thống nhất, phát triển có trọng tâm, trọng điểm, phát huy được lợi thế sẵn có và tranh thủ tối đa công nghệ tiên tiến của nước ngoài. Có như vậy, ngành đóng tàu Hải Phòng nói riêng và Việt Nam nói chung mới có cơ hội chen chân vào thị trường đóng tàu thế giới vốn đang có sự phân định khá rõ ràng.

Hồng Thanh