Đầu tư thế nào để miền núi “tiến kịp miền xuôi”?
Để vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát triển bền vững, “tiến kịp miền xuôi” không thể không có sự nỗ lực không ngừng của toàn hệ thống chính trị và xã hội. Trao đổi với PLVN, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Sơn Phước Hoan khẳng định: “Đầu tư cho vùng dân tộc và miền núi phải theo hướng tập trung, không dàn trải, phát triển kinh tế để nâng cao chất lượng cuộc sống đồng bào”.
Để vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát triển bền vững, “tiến kịp miền xuôi” không thể không có sự nỗ lực không ngừng của toàn hệ thống chính trị và xã hội. Trao đổi với PLVN, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Sơn Phước Hoan khẳng định: “Đầu tư cho vùng dân tộc và miền núi phải theo hướng tập trung, không dàn trải, phát triển kinh tế để nâng cao chất lượng cuộc sống đồng bào”.
Chương trình 135: Việc bố trí vốn chưa tập trung
Việc thực hiện Chương trình 135 vẫn còn một số tồn tại. Theo ông, trong thời gian tới UBDT sẽ có biện pháp gì để khắc phục tồn tại và phát huy hiệu quả của chương trình này?
- Việc triển khai Chương trình 135 còn chậm ở một số địa phương là một thực tế. Để khắc phục tình trạng này, trong thời gian tới UBDT sẽ cố gắng hoàn thiện văn bản hướng dẫn để tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương triển khai và phân cấp mạnh cho địa phương. Đồng thời tăng cường kiểm tra giám sát để đôn đốc, thực hiện chú trọng công tác xử phạt kịp thời trong quản lý điều hành.
 |
| Ông Sơn Phước Hoan - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc |
Một hạn chế khác trong quá trình thực hiện Chương trình 135 là việc bố trí vốn chưa tập trung. Điều này xuất phát từ khả năng ngân sách của Nhà nước trong từng năm. Theo tiến độ này thì đến giai đoạn cuối, mỗi xã bình quân cũng chỉ được đầu tư trên 1 tỉ đồng, khó có thể hoàn thành được mục tiêu đã đề ra. Để khắc phục tình trạng này, UBDT có đề nghị Chính phủ tăng cường mức đầu tư cao hơn, đồng thời hạn chế đầu tư dàn trải để tập trung đầu tư cho các xã có nhiều khó khăn...Đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng có ý thức chấp hành pháp luật tốt hơn
- Mong muốn của Ban lãnh đạo UBDT là PBGDPL sẽ trở thành một hoạt động thường xuyên, có hiệu quả, được nâng cao chất lượng để pháp luật ngày càng đi vào cuộc sống. Từ đó, đồng bào ngày càng có ý thức chấp hành pháp luật tốt hơn, thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ công dân.
Thời gian qua, chúng tôi đã tổ chức PBGDPL cho đồng bào ở 35 tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Đặc biệt, tùy từng đối tượng, địa bàn cụ thể, chúng tôi lựa chọn các nội dung pháp luật để phổ biến, tuyên truyền nên những nội dung pháp luật mang tính chất gắn với các cái hoạt động chính trị xã hội cụ thể trên địa bàn cũng được đồng bào tiếp thu và vận dụng thiết thực trong cuộc sống hàng ngày.
Qua đó, chúng tôi thấy rằng hoạt động PBGDPL không chỉ góp phần nâng cao ý thức của đồng bào dân tộc thiểu số trong việc thực thi pháp luật tại địa phương mà còn giúp đồng bào biết sử dụng pháp luật để bảo vệ những quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình trong cuộc sống. Ngoài ra, cũng tạo điều kiện cho đồng bào tích cực hơn trong việc tham gia xây dựng góp ý các văn bản và hệ thống chính trị ở cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Một ý nghĩa quan trọng mà công tác PBGDPL mang lại là giúp cho đồng bào hiểu rõ được quyền lợi và nghĩa vụ của công dân, nhất là đối với đồng bào ở các vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới càng thấy được cái trách nhiệm của mình và có ý thức làm sao thực hiện tốt được pháp luật ở trên địa bàn dân cư.
Trong các hình thức PBGDPL đã thực hiện ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi, ông thấy hình thức nào đem lại hiệu quả cao nhất?
Thông qua hình thức thi sân khấu hóa cùng với việc trực tiếp được tiếp cận pháp luật thông qua các hoạt động nghệ thuật do những người tiêu biểu, cán bộ ở thôn bản tham gia, đồng bào còn được giao lưu với nhau bằng văn hóa. Thiết nghĩ rằng với hình thức này cũng là điều kiện để giao lưu giữa các vùng miền khác nhau.
Và về phía UBDT cũng đang có chủ trương là chỉ đạo cho đơn vị (Vụ Pháp chế) là làm sao tới đây có thể tổ chức ở 6 địa bàn đó là: Tây Nam, Đông Nam, Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên, Tây Bắc và Đông Bắc để chúng ta có thể có 6 bộ đĩa giao lưu giữa các vùng miền với nhau. Tới đây nếu có điều kiện thì chúng ta có thể tiến tới thi sân khấu hóa ở cấp khu vực thí dụ như là phía Nam, Duyên hải miền Trung, rồi phía Bắc và nếu được tốt hơn nữa là tổ chức thi trên quy mô cả nước.
Bộ cơ sở dữ liệu quan trọng
Được biết, UBDT đang có chương trình xây dựng bộ cơ sở dữ liệu (CSDL) về đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Xin ông cho biết rõ hơn về mục tiêu và vai trò của bộ CSDL này?
- Việc xây dựng CSDL về các dân tộc thiểu số và miền núi đã được UBDT quan tâm từ mấy năm qua và năm 2010, UBDT đã phê duyệt kế hoạch xây dựng CSDL với các nhiệm vụ trọng tâm là thu thập, xử lý và phân tích đánh giá thông tin các CSDL thành phần; xây dựng phần mềm tin học dữ liệu để lưu giữ, quản lý và khai thác thông tin; cập nhật, quản lý khai thác và sử dụng thông tin. Đấy là các nhiệm vụ cụ thể trong việc xây đựng CSDL.
Bộ CSDL sẽ phục vụ cho công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, làm cơ sở để UBDT đề xuất kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc và miền núi. Bên cạnh đó, cũng phục vụ nhu cầu xã hội làm cơ sở để các ngành, các cấp đề xuất cơ chế chính sách nguồn lực hỗ trợ và đầu tư phát triển vùng dân tộc và miền núi theo chức năng ngành quản lý Nhà nước phục vụ nhu cầu theo chức năng quản lý Nhà nước của ngành. Phục vụ nhu cầu du lịch, tham quan và nghiên cứu khoa học về lĩnh vực dân tộc và miền núi và làm công cụ để đánh giá hiệu quả về việc triển khai thực hiện chính sách dân tộc, tham mưu đề xuất chính sách trong từng thời điểm và chiến lược phát triển lâu dài.
Chiến lược bền vững
Thời gian tới, UBDT có những chiến lược gì để góp phần phát triển đời sống cho đồng bào dân tộc và miền núi một cách bền vững và hiệu quả?
- Thời gian qua, nhận thức, trách nhiệm đời sống chính trị và sự đồng thuận của xã hội về công tác dân tộc đã có những chuyển biến quan trọng. Kinh tế, xã hội và đời sống vật chất tinh thần của đồng bào ngày càng được cải thiện. Tuy vậy, kinh tế - xã hội địa bàn vùng dân tộc và miền núi còn phát triển chưa đồng đều. Tỉ lệ hộ nghèo còn cao so với mặt bằng chung của cả nước. Công tác dân tộc trong những năm qua cũng còn có những hạn chế nhất định.
Đó là hậu quả của nhiều nguyên nhân như năng lực đội ngũ cán bộ còn hạn chế, nhận thức vấn đề dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc chưa toàn diện và sâu sắc, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vẫn còn tiềm ẩn các yếu tố có thể gây bất ổn, nhiều vấn đề bức xúc chậm được giải quyết, còn có kẽ hở, yếu kém trong thực hiện chính sách..., dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá.
Trước tình trạng trên, chúng tôi thấy rằng, để phát triển vùng dân tộc và miền núi phát triển bền vững thì về chiến lược cần tập trung giải quyết tốt các vấn đề về hệ thống cơ sở hạ tầng, giảm hộ nghèo, chuyển dịch cơ cấu hợp lý, phát huy đúng mức và hiệu quả tiềm năng, lợi thế vùng dân tộc, nâng cao chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực ở địa bàn vùng dân tộc và miền núi đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, bảo vệ môi trường...
Cùng với các vấn đề về kinh tế, quan trọng là cần phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa xã hội, quan tâm duy trì, phát triển văn hóa của một số dân tộc đang bị mai một, đảm bảo ổn định quốc phòng an ninh, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc và giải quyết kịp thời hiệu quả những vấn đề bức xúc trong vùng dân tộc để tránh kẻ xấu lợi dụng chống phá cách mạng.
Hy vọng, với những nỗ lực không ngừng của UBDT nói riêng và toàn hệ thống chính trị nói chung, các chương trình, chính sách cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi sẽ phát huy hiệu quả thực sự hơn nữa, góp phần phát triển mạnh kinh tế của địa bàn nhiều khó khăn này.
Trân trọng cảm ơn ông!
Huy Anh - Tuệ Anh (thực hiện)