Đầu năm, thầy cúng chạy sô

Nhiều người mê tín dị đoan cho rằng nếu cúng càng to thì cả năm sẽ trừ được những vận hạn không may đến, vì vậy nhiều gia đình coi trọng lễ cúng đầu năm kết hợp dâng sao giải hạn, nhất là các gia đình buôn bán. Không ngại tốn kém chi phí, họ sắm đủ lễ vật cho lễ cúng mặn và cúng chay. Lễ cúng mặn gồm xôi thịt,các món ăn... để cúng gia tiên. Lễ cúng chay gồm hoa, quả, bánh, kẹo, cháo thí ...để cúng chúng sinh. Một số gia đình còn sắm vàng mã để cúng dâng sao giải hạn. Ngay sau Tết Mậu Tý, bà Diệp ở phường Đồng Quốc Bình, quận Ngô Quyền đã xem ngày đẹp, lên lịch cho con cháu cúng đầu năm vào ngày 18 tháng Giêng. Đúng ngày đó, con cháu bà có mặt đông đủ. Bên cạnh lễ cúng mặn và cúng chay, gia đình bà còn lập đàn để cúng dâng sao giải hạn từ sáng đến tận trưa mới xong. Ngoài đốt vàng mã, bà còn đốt cả hình nhân thế mạng mong cho con cháu trong gia đình được bình yên vô sự.

Người quan trọng không thể thiếu trong lễ cúng đầu năm kết hợp dâng sao giải hạn cho các gia đình là thầy cúng.Từ trước Tết khá lâu, trong cuốn sổ ghi chép của ông Thành, thầy cúng ở phố Trần Nhân Tông (Kiến An) đã kín lịch cúng đầu năm mới và dâng sao giải hạn cho những ngày sau Tết đến đầu tháng 3 (âm lịch). Cuốn sổ của ông ghi nhằng nhịt địa chỉ gia đình ở các nơi cả nội thành và ngoại thành. Khi tôi có ý mời ông đến cúng cho gia đình thì ông vội từ chối: “Tôi không thể nhận lời được vì  có quá nhiều gia đình đặt lịch trước cô cả tháng nay. Hơn nữa lại toàn chỗ quen biết nên không thể lỗi hẹn với họ được. Tôi giới thiệu cô đến nhà một người bạn ở ngoại thành may ra ông ấy còn rảnh rỗi”. Theo lời của ông Thành, tôi tìm đến nhà người bạn ông ở thị trấn Tiên Lãng. Thầy này nể lời ông Thành nên đành nhận lời với yêu cầu phải đến tận nhà đón vì thầy ngại đi đường xa.

Thầy cúng đang hành nghề

Dịp đầu năm mới là các thầy cúng bận rộn nhất, thầy cúng càng có tiếng thì càng đông người mời. Vì khó từ chối được các lời mời bởi vậy các thầy cũng thường phải sắp xếp khéo léo sao cho kín lịch mà không để mất lòng ai. Ông Vịnh ở xã Mỹ Đức (An Lão) cho biết: “Trong tháng Giêng hầu hết các ngày đẹp tôi đều nhận lời mời cúng đầu năm. Có ngày tôi cúng cho 4 gia đình”. Bởi vậy ông Vịnh thường phải tranh thủ thời gian, đặc biệt là phải giữ sức khỏe để có thể cúng cho mỗi gia đình liên tục trong vài giờ.

Bởi sự thành tâm tín ngưỡng của nhiều gia đình mà dịp đầu năm cũng là cơ hội để các thầy cúng kiếm nhiều tiền nhất. Những gia đình đã tổ chức cúng đầu năm mới kết hợp dâng sao giải hạn thì không mấy ai cò kè hỏi giá thầy cúng mà thường hậu đãi các thầy. Thông thường mỗi gia đình biếu thầy 100- 200 nghìn đồng. Những gia đình khá giả còn hậu đãi thầy với thù lao lớn hơn. Bên cạnh đó, hầu hết các gia đình còn biếu thầy lộc cúng gồm xôi, thịt, hoa quả ...

Nghề thầy cúng kiếm thu nhập khá nên hiện nay nhiều người theo nghề này, có những gia đình cha truyền con nối. Ông Thiệu là một thầy cúng có tiếng  ở phường Văn Đẩu (Kiến An). Khi về già ông truyền nghề cho con trưởng. Chỉ trong thời gian ngắn người con trai cũng trở thành thầy cúng chuyên nghiệp. Ở khu Lệ Tảo (Kiến An) ai cũng biết ông C trước đây chỉ là thầy giáo làng biết chút ít chữ Nho. Vài năm trở lại đây ông chuyển sang nghề thầy cúng. Ông C bộc bạch: Biết chút ít chữ Nho nên ban đầu chỉ cúng giúp cho người thân, con cháu để vui tuổi già. Nhưng bây giờ được nhiều người biết đến và mời cúng nên cũng kiếm thêm được “đồng ra đồng vào” để vui tuổi già bên cạnh đồng lương hưu ít ỏi.

Cúng đầu năm với lòng thành dâng hương hoa, trà , quả, xôi thịt ...để lễ Phật và các đấng thần linh là nét đẹp văn hóa truyền thống. Vì vậy, mỗi gia đình nên thành tâm, thành kính, không nên bày vẽ rườm rà, lãng phí và biến phong tục này thành trò mê tín dị đoan.

Hồ Hương