Đâu là cơ chế phù hợp để quản lý ngay thuốc lá thế hệ mới?

Khói thuốc lá là tác nhân gây hại chính đến người hút thuốc. (Ảnh minh họa)
Khói thuốc lá là tác nhân gây hại chính đến người hút thuốc. (Ảnh minh họa)
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Trước tình trạng mua bán thuốc lá thế hệ mới bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng diễn ra tràn lan, công khai trên thị trường “chợ đen”, các cơ quan bộ ngành liên quan hiện đang khẩn trương tìm giải pháp để có câu trả lời cho Chính phủ cũng như bức xúc của dư luận.

Theo điều tra tình hình sử dụng thuốc lá tại 34 tỉnh, thành năm 2020 (GATS 2020) cho thấy, tỷ lệ hút thuốc lá điện tử (TLĐT) năm 2020 tăng 18 lần so với năm 2015 (từ 0,2% lên 3,6%), trong đó nam giới tăng 14 lần, nữ giới tăng 10 lần.

Hiện dư luận đang thắc mắc vì sao thuốc lá điếu thì bị kiểm soát gắt gao bao gồm các quy định quản lý cho hàng chính danh, xử phạt cho các mặt hàng buôn lậu, trong khi thuốc lá thế hệ mới (TLTHM) lậu lại bán công khai như hàng tiêu dùng trên các phố phường mà chưa thấy các biện pháp xử phạt thích đáng theo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL) hiện hành.

TLTHM vẫn đang nằm ngoài luật

Thực trạng buôn lậu TLTHM đã diễn ra trong nhiều năm qua với mức độ ngày càng gia tăng, thiếu kiểm soát, gây khó khăn cho các cơ quan quản lý. Trong khi đó, kể từ năm 2017, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành xây dựng chính sách quản lý đối với sản phẩm TLTHM. Trong đó, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp liên bộ để sớm đề xuất phương án quản lý phù hợp nhằm kiểm soát các sản phẩm này.

Không như thuốc lá điếu, TLTHM có yếu tố công nghệ là làm nóng thay vì đốt cháy nguyên liệu thuốc lá (đối với thuốc lá làm nóng - TLLN) hoặc dung dịch có chứa nicotine (đối với TLĐT). Do đó, đã có nhiều ý kiến thảo luận vấn đề này giữa các cơ quan ban ngành trong suốt nhiều năm về hoạt động của sản phẩm, trong đó bao gồm các vấn đề cơ chế quản lý liên quan.

Chính vì thế, trong khi cơ quan quản lý vẫn đang thảo luận về cơ chế kiểm soát phù hợp thì tình hình buôn lậu TLTHM chưa từng dừng lại, thậm chí ngày càng tăng trưởng trong suốt nửa thập kỷ kể từ khi có chỉ đạo của Chính phủ.

Hệ lụy tất yếu là các tổ chức, cá nhân buôn lậu lợi dụng kẽ hở của luật pháp mua bán tràn lan mặt hàng “thuốc lá” từ hình thức kinh doanh qua mạng cho đến bày bán công khai, mở cửa hàng, treo bảng hiệu trên khắp đường phố, lôi kéo giới trẻ sử dụng, gây hoang mang, lo lắng cho các các bậc phụ huynh và xã hội. Báo chí càng nhấn mạnh về tác hại của TLTHM lậu, xã hội càng đặt ra câu hỏi vì sao cũng là sản phẩm thuốc lá nhưng lại được tự do hoạt động hơn so với thuốc lá điếu.

Đến nay, phần lớn các bộ ngành đã thống nhất là cần xác định và áp dụng ngay cơ chế quản lý đối với mặt hàng này, đồng thời việc quản lý thế nào là hợp lý, dung hòa lợi ích giữa các chủ thể liên quan và phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật cũng đã có hướng đi cụ thể.

Đề xuất sửa đổi Nghị định 67/2013 để sớm có quy định kiểm soát TLTHM

Theo các chuyên gia, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay đã có thể áp dụng để quản lý TLTHM. Cụ thể, Luật PCTHTL ban hành năm 2012 có phân loại cơ chế hoạt động của từng sản phẩm thuốc lá, trong đó bao gồm thuốc lá điếu, xì gà, cũng như danh mục “thuốc lá khác” để tạo cơ sở pháp lý đưa những hình thức khác nhau của thuốc lá vào diện quản lý chung. Do đó, nếu đã là thuốc lá hoặc những sản phẩm có chứa chất nicotine thì cũng có thể dùng Luật hiện hành để kiểm soát.

Tuy nhiên, do cơ chế hoạt động của sản phẩm khác với thuốc lá điếu, nên việc thận trọng xem xét cũng như lấy ý kiến của các bên liên quan để từ đó đưa ra phương thức quản lý phù hợp với tình hình thực tế là việc làm cần thiết.

Đến nay, với vai trò chủ trì, nhận nhiệm vụ từ Chính phủ, Bộ Công Thương đã tích cực hợp tác, phối hợp các bên liên quan để đề xuất vận dụng khái niệm thuốc lá và nguyên liệu thuốc lá trong Luật PCTHTL hiện hành để bổ sung nội dung quản lý TLTHM vào dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 67/2013/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá về kinh doanh thuốc lá trong thời gian tới.

Hiện, đề xuất này đã đạt được những ý kiến đồng thuận của nhiều bên, tạo tiền đề tiến tới thống nhất sự tương thích của TLTHM (bao gồm TLLN, TLĐT…) với định nghĩa thuốc lá theo quy định hiện hành của Luật PCTHTL.

Ông Lê Đại Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp cho biết: “Hiện nay, do Nghị định 67 của chúng ta chưa có quy định, cho nên TLTHM du nhập vào Việt Nam chủ yếu thông qua các con đường thẩm lậu như xách tay... chứ chưa có quy định được phép nhập khẩu, buôn bán một cách chính thống. Tuy nhiên trên thực tế, có không ít người trước đây hút thuốc lá điếu truyền thống đã chuyển sang hút TLTHM là TLĐT hoặc là TLLN. Như vậy, khi có nhu cầu thực tiễn trong xã hội, quan hệ xã hội xuất hiện thì Nhà nước cần phải có biện pháp để quản lý các sản phẩm này”.

Đâu là cơ chế phù hợp để quản lý ngay thuốc lá thế hệ mới? ảnh 1

Ông Ngô Khải Hoàn trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam.

Trao đổi về tiến trình quản lý TLTHM theo chỉ đạo của Chính phủ, ông Ngô Khải Hoàn – Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho biết: “Dự kiến trong tháng 12, sau khi có ý kiến trả lời chính thức của Bộ Y tế đối với một số nội dung còn vướng mắc trong dự thảo Nghị định 67 về kinh doanh thuốc lá, Bộ Công Thương sẽ trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Nghị định mới thay thế cho Nghị định 67. Đây cũng là căn cứ để giúp cho hoạt động quản lý nhà nước về thuốc lá trong thời gian tới được thuận tiện và hiệu quả hơn”.

Những tín hiệu tích cực trên cho thấy, thời kỳ “tự do” của thị trường chợ đen của mặt hàng TLTHM sẽ sớm được kết thúc, tạo sự yên tâm cho xã hội, cộng đồng. Mặt khác, những người hiện đang có nhu cầu chuyển đổi từ thuốc lá điếu sang các giải pháp khác sẽ sớm được tiếp cận những sản phẩm chính danh, được công nhận chất lượng, được kiểm nghiệm khoa học trên toàn cầu.

Xét về mặt vĩ mô, tình trạng thất thu thuế từ mặt hàng này cũng sẽ được khắc phục, đồng thời năng lực quản lý, kiểm soát mọi sản phẩm thuốc lá của quốc gia cũng được nâng cao. Việc quản lý ngay TLTHM cũng đồng thời thực thi theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong việc chống bình thường hóa việc sử dụng thuốc lá, cũng như tính cấp thiết của việc đưa mọi sản phẩm thuốc lá hiện diện trên thị trường chịu sự quản lý dưới luật.

Đọc thêm

Vì sao thị trường xăng dầu vẫn chưa ổn định?

Nhiều cây xăng tư nhân đóng cửa trong dịp Tết vừa qua.
(PLVN) -  Giai đoạn Tết Nguyên đán vừa qua, tình trạng đóng cửa cây xăng, mua bán nhỏ giọt lại tái diễn ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Vì sao câu chuyện này đã xảy ra khoảng 1 năm vẫn chưa được giải quyết triệt để?

Ngành Hải quan quyết liệt ngăn chặn vi phạm trong vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Tổng cục Hải quan vừa có yêu cầu cục hải quan các tỉnh, thành phố chỉ đạo tăng cường quản lý, kịp thời ngăn chặn vi phạm trong vận chuyển hàng hóa chịu sự giám sát hải quan. Nếu có dấu hiệu cảnh báo vi phạm từ Hệ thống seal định vị điện tử thì phải kiểm tra, xử lý ngay nhằm đảm bảo ngăn chặn kịp thời vi phạm xảy ra.

EVN đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định dịp Tết

Công nhân điện lực trực vận hành hệ thống điện 24/24h.
(PLVN) -  Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 từ ngày 20/1/2023 đến hết ngày 26/1/2023 (tức từ ngày 29 tháng Chạp năm Nhâm Dần đến ngày mồng 5 Tết Quý Mão), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định phục vụ nhân dân cả nước vui đón Xuân Quý Mão 2023.

Cái giá của 'sang chảnh'

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Kết quả một cuộc khảo sát thực hiện trên 3.490 người tiêu dùng chủ yếu tại Hà Nội và TP HCM mới đây cho thấy, nhiều người ở hai đô thị này sẵn sàng chi 40.000-70.000 đồng để mua đồ uống là cà phê hoặc trà sữa mỗi lần, cao hơn cả số tiền dành cho 3 bữa ăn chính.

Không để xảy ra thiếu hụt nguồn cung xăng dầu mùa lễ hội

Không để xảy ra thiếu hụt nguồn cung xăng dầu mùa lễ hội
(PLVN) - Sau Tết là thời điểm của Lễ hội diễn ra trên cả nước, nhu cầu đi lại, tiêu dùng thực phẩm, ăn uống ngoài gia đình, mua sắm phục vụ lễ hội có khả năng sẽ tăng. Bộ Tài chính đặc biệt lưu ý đảm bảo nguồn cung xăng dầu để không xảy ra tình trạng đứt gẫy…

Không có trường hợp tăng giá bất thường do găm hàng, thiếu nguồn cung

Nhiều siêu thị mở cửa trở lại
(PLVN) - Tiếp tục báo cáo nhanh về tình hình giá cả thị trường sau Tết, Bộ Tài chính cho biết, giá cả thị một số loại rau củ tại các chợ mặc dù vẫn cao hơn ngày thường nhưng đã giảm so với ngày mùng 3 Tết do nguồn cung dồi dào hơn và nhu cầu không có biến động; không có trường hợp tăng giá bất thường do găm hàng, thiếu nguồn cung.

Một cây xăng bị phạt vì nghỉ bán hàng 45 phút mùng 4 Tết

Một cây xăng bị phạt vì nghỉ bán hàng 45 phút mùng 4 Tết
(PLVN) - Ngày 25/1 (tức mùng 4 Tết Quý Mão 2023), Tổng cục Quản lý thị trường (QLTT) cho biết, Đội QLTT số 2 - Cục QLTT Hà Nam vừa xử phạt 15 triệu đồng đối với một doanh nghiệp trên địa bàn do có vi phạm trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Nhộn nhịp thị trường thuê xe tự lái du xuân

Dịp Tết Nguyên đán năm nay lượng khách thuê xe tăng cao.
(PLVN) - Dịch bệnh đã được kiềm chế, nhu cầu đi lại của người dân càng tăng cao, ô tô cho thuê tự lái dịp Tết Quý Mão theo đó “đắt hàng” hơn năm trước, giá cho thuê cũng đắt hơn...

Theo sát diễn biến cung cầu, chủ động ổn định thị trường, không để gây tăng giá đột biến

Theo sát diễn biến cung cầu, chủ động ổn định thị trường, không để gây tăng giá đột biến
(PLVN) - Về cơ bản diễn biến giá cả thị trường tháng 1 và trong những ngày Tết không có biến động bất thường. Bộ Tài chính lưu ý các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung cầu, chủ động phương án bảo đảm cân đối lượng hàng hóa, ổn định thị trường, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gây tăng giá đột biến...