Đau đáu nỗi niềm với quê hương

- Cảm nhận của giáo sư đối với thành phố Cảng quê hương trong lần trở về này?

- Rất vui vì thành phố Cảng thân yêu có sự đổi mới nhiều mặt. Tôi xúc động trớc tình cảm nồng ấm của lãnh đạo và nhân dân Hải Phòng dành cho tôi và gia đình. Về thăm quê hương lần này, tôi có dịp giảng bài tại Trường đại học Dân lập Hải Phòng và Đài Khí tượng thủy văn Khu vực Đông bắc. Nhiều sinh viên say mê tìm hiểu về thiên văn học.

- Con đường nào đưa giáo sư đến với ngành thiên văn và vật lý môi trường?

- Tôi từng học tại trường Bon-nan (nay là Trường THPT Ngô Quyền). Ngày ấy, mỗi khi có cơ hội, tôi và mấy người bạn thường rủ nhau lên đồi thiên văn Phù Liễn chơi. Mái vòm cong của đài thiên văn và những nhà khoa học mặc áo trắng cần mẫn làm việc, quan sát bầu trời luôn cuốn hút tôi. Niềm đam mê về thiên văn dường như đã ngấm vào máu tôi từ hồi đó. Như một định mệnh, năm 1950, khi sang du học tại Trường Đại học Soóc-bon (Pháp) tôi được học về plasma, thành phần chủ yếu trong vũ trụ. Rồi những lần thực tập tại Đài quan sát Pa-ri, vẻ đẹp lung linh, huyền diệu của thiên hà cuốn hút và đưa tôi đến với ngành thiên văn học.

- Theo giáo sư, để thu hút đội ngũ các nhà khoa học Việt Nam đang nghiên cứu và học tập ở nước ngoài cần những yếu tố gì?

- Hiện nay số nhà khoa học Việt Nam tài năng đang sinh sống và làm việc tại nước ngoài khá nhiều. Nhưng số người về Việt Nam làm việc chưa nhiều. Điều này còn tuỳ thuộc vào cơ chế thu hút người tài của thành phố cũng như đất nước và nhất là tạo môi trường làm việc.

- Giáo sư thường xuyên về nước giảng dạy, chắc còn có lý do khác?

- Từ năm 1976, sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng, tôi đã trở về quê hương tham gia công tác nghiên cứu và giảng dạy tại Trường đại học Quốc gia về ngành thiên văn vật lý. Tôi luôn tâm niệm, trong 2 cuộc kháng chiến giành độc lập, tự do cho đất nước, khi cả dân tộc dốc toàn lực, đổ xương máu chiến đấu chống lại quân thù, bảo vệ Tổ quốc thì chúng tôi có may mắn được đi du học ở nước ngoài. Vì vậy, trong lòng luôn mong muốn phải làm điều gì đó góp phần nhỏ bé của mình đối với Tổ quốc. Là nhà khoa học, tôi chỉ có thể mang tâm sức và trí tuệ của mình đóng góp cho sự phát triển của nước nhà. Chắc chắn, không chỉ có tôi, mà còn nhiều nhà khoa học khác cũng suy nghĩ như vậy.

- Giáo sư có dự định gì trong tương lai?

- Dù có nhiệt huyết, say mê đến đâu chăng nữa cũng không chống lại được tuổi tác. Tôi giờ tuổi cao, không thể thường xuyên về Việt Nam tham gia giảng dạy. Nhưng tôi sẽ mời và thuyết phục các bạn tôi là những nhà khoa học Pháp sang Việt Nam giảng dạy. Một số giáo sư người Pháp khi được tôi mời sang giảng bài tại Việt Nam đều có ấn tượng tốt về tinh thần ham học hỏi của sinh viên Việt Nam, khâm phục truyền thống anh hùng của dân tộc ta, sự cần cù, chịu khó và hiếu khách của người dân Việt Nam. Nhiều nhà khoa học Pháp cam kết sẽ trở lại Việt Nam giảng dạy và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu về lĩnh vực thiên văn, vật lý môi trường.

- Nhân dịp năm mới, giáo sư muốn nói gì với các bạn trẻ Hải Phòng?

- Trước hết, qua Báo Hải Phòng cho tôi gửi lời chúc mừng tốt đẹp nhất đến tất cả các bạn trẻ. Thế hệ trẻ là tương lai của đất nước. Do đó, các em phải sống có hoài bão, lý tưởng. Nhiệt huyết của tuổi trẻ cộng với lý tưởng chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt đưa các em đến với thành công, giúp các em có thêm nghị lực vượt qua khó khăn, thử thách.

- Xin cảm ơn giáo sư, kính chúc giáo sư và gia đình năm mới mạnh khoẻ, hạnh phúc.

                                                                     Hoàng Dũng thực hiện