Dấu ấn phụ nữ trong phát triển kinh tế xanh và vun đắp giá trị gia đình

Tại Trung tâm thảo luận “Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước”, bàn về vấn đề phụ nữ với nông nghiệp công nghệ cao gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo Hồ sơ quốc gia về giới trong nông nghiệp của FAO (2025), phụ nữ chiếm khoảng 52% lực lượng lao động nông nghiệp tại Việt Nam, tham gia hầu hết các khâu của chuỗi giá trị nông sản từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.

Đến nay, cả nước có trên 23.556 HTX nông nghiệp, hơn 35.000 tổ hợp tác với khoảng 4,4 triệu thành viên, trong đó phụ nữ tham gia ngày càng sâu rộng vào các hoạt động quản trị, điều hành và tổ chức sản xuất.

Hơn 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao, trên 2.573 HTX là chủ thể sản phẩm OCOP, nhiều mô hình đã ứng dụng chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và sản xuất theo tiêu chuẩn xanh mở ra cơ hội mới cho phụ nữ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.

Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ giữ vai trò lãnh đạo, quản lý HTX vẫn còn khiêm tốn, khoảng 25–30%, chưa tương xứng với vai trò và đóng góp thực tế của phụ nữ trong sản xuất nông nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, nhiều HTX có phụ nữ tham gia điều hành thường phát huy tốt lợi thế trong kết nối cộng đồng, kiểm soát chất lượng, phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương và gắn kết hiệu quả giữa phát triển kinh tế với gìn giữ các giá trị văn hóa, xã hội và môi trường.

Phụ nữ thường chú trọng nhiều hơn đến tính ổn định của sinh kế hộ gia đình, chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường - những yếu tố ngày càng trở thành yêu cầu cốt lõi của thị trường nông sản hiện đại.

Chỉ ra những khó khăn, rào cản đặt ra đối với phụ nữ trong phát triển HTX và chuỗi giá trị nông nghiệp, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến nhấn mạnh vấn đề trao quyền kinh tế, nâng cao năng lực thích ứng và tạo điều kiện để phụ nữ trở thành chủ thể của đổi mới sáng tạo, tăng trưởng xanh và phát triển cộng đồng bền vững. Theo đó, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tăng cường trao quyền kinh tế cho phụ nữ trong phát triển nông nghiệp và hợp tác xã là rất quan trọng

“Tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, kinh tế tập thể theo hướng lồng ghép bình đẳng giới và tăng cường cơ hội tiếp cận nguồn lực cho phụ nữ. Ưu tiên hỗ trợ phụ nữ tham gia thành lập, quản lý HTX và phát triển doanh nghiệp nông nghiệp; mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng xanh, quỹ hỗ trợ phát triển HTX, đào tạo nghề, khoa học kỹ thuật và các chương trình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở nông thôn. Đồng thời, có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với phụ nữ vùng sâu, vùng xa, phụ nữ dân tộc thiểu số và phụ nữ chịu ảnh hưởng lớn bởi biến đổi khí hậu”, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến nhấn mạnh.

Tại Trung tâm thảo luận “Vun đắp giá trị gia đình Việt Nam tiến bộ, văn minh, ấm no, hạnh phúc”, bà Ninh Thị Thu Hương - Cục trưởng Cục Văn hoá cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch bày tỏ mong muốn, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò trong vun đắp giá trị gia đình Việt Nam.

“Hoàn thiện cơ chế "Điểm chạm đầu tiên" và bảo vệ khẩn cấp, theo đó tăng cường phối hợp liên ngành với Bộ Công an, Bộ Tư pháp để xây dựng quy trình "Phòng ngừa sớm - can thiệp sớm - hỗ trợ sớm" . Tập huấn kỹ năng pháp lý và tâm lý chuyên sâu cho cán bộ Hội để họ thực sự là những người đầu tiên tiếp cận và bảo vệ nạn nhân bị bạo lực; thí điểm xây dựng mô hình “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” với các “điểm chạm” là các hội viên nòng cốt”, bà Ninh Thị Thu Hương nêu quan điểm.

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Nga - Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em - Bộ Y tế nhấn mạnh, cần lượng hóa để đo lường, đánh giá hiệu quả, thực chất trong việc bảo đảm an toàn cho phụ nữ, trẻ em; giảm thiểu tình trạng bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em và sức khỏe tâm thần. Các tiêu chí phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, phù hợp; không chỉ định hướng giá trị mà còn hướng tới thay đổi nhận thức, hành vi.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành trong theo dõi, đánh giá và chia sẻ dữ liệu liên quan đến phụ nữ, trẻ em và gia đình nhằm bảo đảm việc đánh giá được thực hiện thống nhất, khách quan và thực chất.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Nga, công tác phối hợp liên ngành phải thay đổi tư duy, cách làm, từ việc 'giải quyết phần ngọn' - xử lý vụ việc sang 'bảo vệ phần gốc', phòng ngừa chủ động; trách nhiệm thông tin, thông báo, tố giác các hành vi xâm hại phụ nữ, trẻ em; công tác nắm bắt và quản lý, hỗ trợ nhóm trẻ em có nguy cơ cao bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi; phân công cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm; thường xuyên trao đổi, chia sẻ, cập nhật thông tin và bảo đảm lồng ghép hiệu quả trong triển khai thực hiện.