Đất nhà thờ họ đứng tên ai?

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Có thể nói, nhà thờ họ (từ đường) là một loại nhà đất đặc thù, gắn liền với truyền thống, phong tục tập quán. Tuy nhiên, trong thực tiễn cũng đã xảy ra không ít rắc rối. Nhiều câu hỏi được đặt ra như: đất nhà thờ họ mang tên trưởng họ hay tên dòng họ? Quyền sử dụng chung hay riêng?
(ảnh minh họa). (ảnh minh họa).

Thực tế không thiếu những câu chuyện dở khóc dở cười xảy ra xung quanh nhà thờ họ. Có dòng họ vào ngày giỗ chạp, ngày lễ hay tuần rằm, mùng một khi muốn vào nhà thờ lại phải phá khóa mới có thể vào trong hay bất đắc dĩ đành bày lễ bên ngoài bái vọng. Để rồi khi sự việc trở nên căng thẳng, mâu thuẫn không giải quyết làm xảy ra bi kịch trong một dòng họ như xô xát, thương vong, tình nghĩa anh em họ hàng rạn nứt…

Được cấp sổ đỏ

Luật Đất đai năm 2013 đã xác định hai loại đất liên quan đến vấn đề tâm linh, tôn giáo. Trong đó Điều 159 quy định về đất cơ sở tôn giáo (như chùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường… của các tôn giáo). Còn Điều 160 quy định: đất tín ngưỡng bao gồm đất có công trình đình, đền, miếu, am, từ đường, nhà thờ họ.

Dựa vào nguồn gốc hình thành theo tập quán, do các thành viên của dòng họ cùng tạo lập, sử dụng làm nơi thờ cúng chung, cũng như việc đóng góp của các thành viên trong dòng họ để xây dựng nhà thờ họ, từ đường… Đất và công trình từ đường, nhà thờ họ… được xác định là thuộc sở hữu chung của cộng đồng, chính là các dòng họ.

Khoản 1, Điều 211 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Sở hữu chung của cộng đồng là sở hữu của dòng họ (…) đối với tài sản được hình thành theo tập quán, tài sản do các thành viên của cộng đồng cùng nhau đóng góp, quyên góp, được tặng cho chung hoặc từ các nguồn khác phù hợp với quy định của pháp luật nhằm mục đích thỏa mãn lợi ích chung hợp pháp của cộng đồng.

Theo khoản 5 điều 100 Luật Đất đai 2013, đất nhà thờ họ có thể được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất nếu đủ điều kiện theo luật định. Theo đó, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có công trình nhà thờ họ và đất đó không có tranh chấp, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là đất sử dụng chung cho cộng đồng thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

Tuy nhiên, chính ở việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này mà đã xảy ra tranh chấp liên quan đến việc sổ đỏ sẽ đứng tên cá nhân hay tập thể dòng họ? Quyền sử dụng như thế nào?.

Sổ đỏ đứng tên ai?

Liên quan đến vấn đề này, Luật sư Trần Minh Hùng, Văn phòng Luật sư Gia đình, Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh, cho rằng, để tránh những mâu thuẫn không đáng có về đất tín ngưỡng thì cần hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của những người được đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nhà thờ họ.

Bởi nhà thờ họ thuộc sở hữu chung của cộng đồng nên nếu dòng họ thỏa thuận để người đại diện đứng tên trong giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất thì đất đó sẽ đứng tên người đại diện. Trường hợp không đi đến thỏa thuận đó thì trên sổ đỏ cũng có thể ghi tên cộng đồng dân cư và địa chỉ sinh hoạt của cộng động dân cư đó.

Cách ghi tên được thực hiện theo Điểm i Khoản 1 Điều 5 Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Ví dụ: HỌ TRƯƠNG VIỆT NAM TẠI THÔN X Xã Hòa Trung, Tỉnh Nghệ An.

Trong trường hợp này, dòng họ phải họp và cử ra một người đại diện để thực hiện các thủ tục xin. Để cộng đồng dân cư được đứng tên trên giấy chứng nhận thì ngoài các thủ tục được quy định như ở trên, dòng họ phải có văn bản xác nhận của UBND xã về việc dòng họ đó đang sinh hoạt trên địa bàn của xã.

Ở trang 2 của sổ đỏ, lưu ý phần d) Hình thức sử dụng: sử dụng riêng (được hiểu là của riêng dòng họ); e) Mục đích sử dụng: Đất cơ sở tín ngưỡng. Về việc định đoạt đối với phần đất này: Khoản 2,3 điều 211 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “2. Các thành viên của cộng đồng cùng quản lý, sử dụng, định đoạt tài sản chung theo thỏa thuận hoặc theo tập quán vì lợi ích chung của cộng đồng nhưng không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. 3. Tài sản chung của cộng đồng là tài sản chung hợp nhất không phân chia”.

Như vậy, về lý thuyết, mỗi thành viên trong dòng họ đều có quyền định đoạt nhưng trên thực tế sẽ khó áp dụng (ví dụ như không thể trưng cầu ý kiến của tất cả mọi người trong họ).

Trường hợp dòng họ muốn để tên một người thì phải có văn bản chấp thuận của dòng họ. Theo đó, dòng họ phải họp và bầu người đại diện đứng tên trên giấy chứng nhận, có văn bản ủy quyền.

Về thành viên tham dự cuộc họp, theo tập quán, có thể là những người đứng đầu, người đại diện, cháu đích tôn… của các ngành, nhánh dòng họ. Cuộc họp được thông qua theo hình thức biểu quyết đa số. Khi làm các thủ tục về xây dựng công trình thì người đại diện của dòng họ sẽ thay mặt thực hiện.

Theo quy định tại khoản 2 điều 167 luật đất đai năm 2013: “Trường hợp quyền sử dụng đất của nhóm người sử dụng đất không phân chia được theo phần thì ủy quyền cho người đại diện để thực hiện quyền và nghĩa vụ của nhóm người sử dụng đất.” Khi đó ở trang 1 của sổ đỏ ghi rõ: Ông (bà)… địa chỉ…CMND… Là đại diện của dòng họ X.

Vì nhà thờ họ thuộc sở hữu chung của cộng đồng nên nếu dòng họ thỏa thuận để người đại diện đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thì cũng không có nghĩa là đất thuộc quyền sở hữu riêng của cá nhân.

Ví dụ, Ông A chỉ được đại diện đứng tên, thay mặt dòng họ thực hiện một số hoạt động trong phạm vi ủy quyền. Ông A không được thực hiện các hoạt động ngoài phạm vi ủy quyền. Trường hợp ông A chết, việc đại diện theo ủy quyền sẽ chấm dứt theo điểm đ khoản 3 Điều 140 Bộ luật Dân sự năm 2015. Dòng họ sẽ tiến hành họp và chọn người đại diện của dòng họ để đứng tên thay cho người đã chết hoặc thay đổi thành tên của dòng họ và địa chỉ sinh hoạt.

Từ kinh nghiệm thực tế, xem xét những tranh chấp đã diễn ra liên quan đến vấn đề đất nhà thờ họ, luật sư Trần Minh Hùng cho rằng, mỗi dòng họ nên chọn người đứng tên trên Giấy chứng nhận là cá nhân để thuận tiện cho việc thực hiện các thủ tục sau này liên quan đến việc xây dựng nhà thờ họ.

“Ngay từ đầu, dòng họ nên tổ chức cuộc họp dòng họ và chọn ra người đại diện để đứng tên trên các giấy tờ, tài liệu pháp lý. Người được đại diện sẽ thay mặt dòng họ thực hiện các thủ tục để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xin giấy phép xây dựng… Các thủ tục này rất phức tạp, tốn thời gian nên ngay từ ban đầu dòng họ cần phải chuẩn bị kĩ các tài liệu và chọn người có khả năng để thực hiện xuyên suốt các thủ tục để tiết kiệm thời gian, chi phi và công sức”, luật sư Trần Minh Hùng nêu qua điểm.

Nhà thờ họ được xếp vào nhóm đất tín ngưỡng. Do đó: “Việc sử dụng đất tín ngưỡng phải đúng mục đích, phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt”.

Là bất động sản đặc biệt, nên đất nhà thờ họ sẽ bị hạn chế một số quyền như không có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất…

Vũ Lành
Cùng chuyên mục
Phim “Ròm” được khen về kỹ thuật quay phim và ngôn ngữ điện ảnh nhưng bị chê về kịch bản.

Để điện ảnh Việt hội nhập, vươn xa

(PLVN) - Dự thảo Luật Điện ảnh sửa đổi đang được đưa ra lấy ý kiến đã đặt ra vấn đề xây dựng nền điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế cũng như khuyến khích phát triển thị trường điện ảnh trong nước; xem xét các quy định về điện ảnh trong bối cảnh khoa học, công nghệ đang phát triển mạnh mẽ và tác động trực tiếp, làm thay đổi thị hiếu người xem.

Đọc thêm

Mẹ và con trai cùng tình nguyện vào điểm nóng chống dịch

Bà Nguyễn Thị Sáu (trái) tặng quà cho người dân khó khăn.
(PLVN) - Mẹ là cán bộ phụ nữ, tích cực tham gia công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại địa phương. Con là bác sĩ trẻ, tình nguyện dấn thân vào “điểm nóng” TP HCM chống dịch. Đó là chuyện về mẹ con bà Nguyễn Thị Sáu - Lê Hồng Cường (ngụ khu phố 3, phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định).

Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đất Bản Ngoại

Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đất Bản Ngoại
(PLVN) - Phố Ba Giăng nằm trên trục đường 13A từ Thái Nguyên qua Đại Từ rồi vượt đèo Khế sang Tuyên Quang. Gọi là phố cho sang trọng chứ chỉ có mấy nhà bên dệ đường chỗ đó có con đường mòn nhỏ rẽ vào xóm Đồn.

Giữ lửa nghề làm giấy bản của người Dao

Giữ lửa nghề làm giấy bản của người Dao
Giấy bản là một sản phẩm có vai trò quan trọng và được sử dụng thường xuyên trong đời sống của đồng bào Dao. Giấy bản được người Dao dùng trong việc thờ cúng tổ tiên và các dịp lễ, tết, như Lễ cấp sắc, Lễ cầu an, Lễ cầu mùa... Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao là một quy trình sản xuất được đúc rút và hoàn thiện qua nhiều thế hệ.

Người đàn ông miệt mài làm từ thiện giữa vùng dịch

Anh Nguyễn Văn Tâm bên chiếc xe "chở nặng yêu thương".
(PLVN) - Mặc thời tiết nắng nóng hay mưa gió, những chuyến xe chở rau xanh, bao gạo, thùng mì... của anh Nguyễn Văn Tâm vẫn lăn bánh để gửi tới những hộ dân đang thực hiện cách ly xã hội. Những món quà tuy giá trị không nhiều nhưng ẩn chứa tình người sâu đậm.

Về Nhơn Hải xem rùa biển đẻ trứng, nở con

Cá thể rùa biển bò lên bãi biển đẻ trứng ngày 29/6.
(PLVN) - Từ cuối tháng 6 đến nay, bãi biển trước thôn Hải Đông (xã Nhơn Hải, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) đã có 4 lượt rùa biển lên đẻ với 384 trứng. Mới đây, một ổ trứng rùa đã nở với tỷ lệ nở thành công đạt 54%, tạo động lực cho các bên tham gia cùng chung tay bảo tồn rùa biển.

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc: Vì sao nhiều chủ xe cơ giới chưa “mặn mà”?

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là nghĩa vụ và trách nhiệm. Tuy nhiên, không ít người mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự với tâm lý đối phó. Vậy đâu là giải pháp cần thiết để phát huy ý nghĩa của loại bảo hiểm này? Hãy cùng Thạc sỹ, Luật sư Nguyễn Đức Hùng - Phó Giám đốc, Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích các nguyên nhân.

Idol show khoe thân… khởi nghiệp bằng “vốn tự có” (kỳ 3)

Một quảng cáo tuyển idol show trên mạng xã hội.
(PLVN) - Nghề “idol show” (chỉ những cô gái trình diễn) hiện được nhiều bạn gái trẻ lựa chọn. Sẽ không có gì đáng nói, nếu nó chỉ phục vụ nhu cầu giải trí lành mạnh mà không bị biến tướng thành khoe thân, khiêu dâm, trái với thuần phong mỹ tục, tiềm ẩn tệ nạn xã hội.

Ấm tình Đất phương Nam

Ấm tình Đất phương Nam
(PLVN) - Chuyên đề Pháp luật số đặc biệt tháng 9 với tiêu đề "Đất phương Nam" sẽ ra mắt độc giả vào ngày 10/9. 

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam
(PLVN) - Cuối tháng 8, dư luận xôn xao với thông tin Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland (FSAI) ra thông báo thu hồi một số lô sản phẩm ăn liền Hảo Hảo vì có chứa chất Ethylene Oxide (EO). Sau sự cố này, người dân vẫn sử dụng mì Hảo Hảo hàng ngày vì sản phẩm được khẳng định không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam.

Vì sao Đắk Lắk “tuýt còi” giao dịch đất đai ở Khu dân cư Hà Huy Tập?

Khu dân cư Hà Huy Tập còn được quảng cáo là khu đô thị Ân Phú nằm tại phường Tân An, TP.Buôn Ma Thuột (Ảnh: Cafeland.vn).
(PLVN) -  Đầu năm 2021, UBND tỉnh Đắk Lắk chấp thuận cho chủ đầu tư - Công ty CP Đầu tư Phát triển Đô thị Ân Phú chuyển quyền sử dụng đất đã đầu tư xây dựng hạ tầng tại Khu dân cư Hà Huy Tập. Thế nhưng, mới đây lại yêu cầu “không tiếp nhận, xử lý hồ sơ giao dịch”. Vì sao lại như vậy?

Những bài học kinh nghiệm quý báu của Bắc Giang trong phòng, chống dịch Covid-19

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bắc Giang về thành tích chống dịch.
(PLVN) - Trong buổi làm việc với Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Bắc Giang và trao Huân chương Lao động hạng Ba cho tỉnh Bắc Giang vì thành tích chống dịch cho lãnh đạo tỉnh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã khẳng định các bài học kinh nghiệm tốt của Bắc Giang trong phòng, chống COVID-19, đó là giãn cách kịp thời; thứ hai là bảo đảm an sinh xã hội cho người dân bằng nhiều nguồn lực; thứ ba là chữa trị tích cực cho người mắc COVID-19 nên hạn chế được số ca tử vong; và thứ tư tích cực vận động tiêm vaccine cho những đối tượng theo thứ tự ưu tiên.

Doanh nghiệp hàng không nỗ lực vượt qua “mùa Covid”

Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines được hỗ trợ gói 12.000 tỷ đồng
(PLVN) - Hàng không là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh Covid-19. Tuy nhiên, chưa có một doanh nghiệp hàng không nào ở Việt Nam phải phá sản, ngược lại đang trụ vững và sẵn sàng bay khi được phép cất cánh. Bí quyết nào đã giúp các doanh nghiệp hàng không giữ được sức khoẻ như vậy?