“Đập vỡ cây đàn” như dự cảm một phần đời của nhạc sĩ có biệt danh “ông anh chi tiền”

(PLVN) - Hình ảnh cây đàn trong dòng nhạc bolero có thể là khởi nguồn cho một tình yêu đẹp nhưng cũng có thể là đoạn kết cho tình yêu dang dở. Nhưng có lẽ, buồn nhất, cay đắng nhất về tình yêu đôi lứa liên quan đến hình ảnh cây đàn phải kể đến “Đập vỡ cây đàn” của nhạc sĩ Lê Mộng Bảo. Và dường như nó còn dự cảm được một phần đời sau này của chính nhạc sĩ - “giận đời bạc trắng như vôi”.
Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo. Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo.

Hình ảnh cây đàn và câu chuyện tình đắng cay nhất

Với những người đã trót say mê dòng nhạc bolero thì chắc chắn sẽ không dưới vài lần nghe xuất hiện hình ảnh cây đàn trong thời yêu đôi lứa. Có chàng trai dùng đàn để bày tỏ nỗi lòng mình với người con gái, có những người nhờ anh đàn em hát mà tình cảm nảy sinh, cũng có trường hợp nàng muốn chàng phải biết đàn thì mới yêu, nhưng rồi sau đó thìlại là một câu chuyện buồn. 

Nhắc đến cây đàn, có thể kể đến chuyện tình đơn phương của anh nhạc sĩ nghèo không dám tỏ lời, chỉ dám mượn tiếng đàn thổ lộ với cô hàng xóm như nhóm Lê Minh Bằng trong nhạc phẩm “Cô hàng xóm” rằng: “Tôi ca không hay tôi đàn nghe cũng dở/ Nhưng nàng khen nhiều và thật nhiều”. 

Hay như nhạc sĩ Châu Kỳ cả gan ôm đàn đến hát tỏ tình với con gái ông quan thượng thư: “Rồi một hôm tôi gặp nàng/ Đem tiếng hát cung đàn/ Với niềm yêu lai láng”. Nhưng rồi nhận lại cái kết bẽ bàng, để rồi chỉ biết một mình ôm đàn than thở: “Nhìn đời thấy lắm phũ phàng/ Mượn tiếng hát cung đàn/ Quên niềm đau dĩ vãng” trong “Giọng ca dĩ vãng”.

Cũng không thể bỏ qua mối tình của nhạc sĩ Bảo Thu và ca sĩ Hoài Phương Tâm, với những buổi tập nhạc anh đàn em hát. Rồi đến lúc nghe tin Tâm đi lấy chồng, nhạc sĩ cảm thán viết nên bài “Giọng ca dĩ vãng” để kể về câu chuyện tình từ thuở ban đầu: “Ngày xưa mỗi lần em buông tiếng hát/ Thì anh tay phím nắn nót cung đàn”. 

Tuy nhiên, bài hát buồn nhất và cay đắng nhất chắc phải kể đến “Đập vỡ cây đàn” của nhạc sĩ Lê Mộng Bảo, ký bút hiệu Tùng Vân - Tuyết Sơn. Ở những bài hát trên, tuy chàng trai có đau buồn khi mất đi người mình yêu thương nhưng ít ra vẫn còn cây đàn bầu bạn, để những lúc buồn có thể mang đàn ra mà gảy khúc sầu bi. Còn chàng trai trong bài hát của nhạc sĩ Lê Mộng Bảo thì than ôi người yêu bỏ đi theo hình bóng khác, còn đàn thì cũng vỡ tan.

“Đập vỡ cây đàn” như dự cảm một phần đời của nhạc sĩ có biệt danh “ông anh chi tiền” ảnh 1

Bìa nhạc tờ “Đập vỡ cây đàn” thời điểm phát hành lần đầu.

Vì sao như vậy? Thật ra chàng trai trong bài hát không hề yêu thích chơi đàn mà chàng đi học đàn chỉ vì nàng muốn như thế mà thôi. “Em bảo tôi rằng: Anh đi học đàn/ Để đàn theo lúc em ca những ngày hoa mộng đời ta”. Nhưng rồi khi chàng đi học thì ở nhà nàng đã xây đắp gia đình với một nhạc sĩ vang danh: “Tôi yêu nàng nên vội vàng lên tỉnh/ Đi tìm theo học đàn/ Sau một năm trường tôi trở về quê hương/ Nhưng người em gái ngày ấy đã đi rồi”.

Đối với nàng, chàng là phương tiện và đàn là mục đích. Chàng dại khờ không nhận ra điều đó, nên ngược lại xem mục đích là nàng và đàn là phương tiện. Để rồi khi gặp được phương tiện tốt hơn, nàng không ngần ngại bỏ đi. Còn với chàng trai, bây giờ mục đích đã không còn thì còn cần phương tiện để làm gì. Thế nên, chàng đập vỡ cây đàn vô tri. 

Chàng trai rất giận nên lặp đi lặp lại từ “giận” để nhấn mạnh tâm trạng đớn đau của mình. “Làm sao để nguôi” là cảm giác đau đớn tột cùng chứ không phải đơn thuần là một sự phá vỡ. Đặt trường hợp chúng ta vào hoàn cảnh này cũng sẽ oán trách, bởi lẽ trong tình yêu sự hứa hẹn và đổi thay là sự lừa dối, bội bạc nên “giận người đổi trắng thay đen”.

Từ “ông anh chi tiền” đến tay trắng

“Đập vỡ cây đàn” không chỉ là câu chuyện về tình yêu đôi lứa, mà nó còn dự cảm được một phần đời sau này của chính nhạc sĩ Lê Mộng Bảo. Đó là “giận đời bạc trắng như vôi”.

Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo (1923 - 2007) sinh ra trong một gia đình nho giáo tại Huế. Năm 1941, khi mới 18 tuổi, ông bắt đầu sống tự lập, ra Hà Nội để học, làm việc cho tờ báo Tiếng Dân của chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng. Ông còn học chữ Hán với cụ Phan Bội Châu, học nhạc lý và vĩ cầm với nhạc sĩ Đặng Thế Phong. Thời gian sau, ông được nhạc sĩ Nguyễn Văn Thươnghướng dẫn thêm về nhạc lý và sáng tác.

Sau 4 năm trở về Huế, đến năm 1948, Lê Mộng Bảo cộng tác với nhà xuất bản Tinh Hoa của ông Tăng Duyệt. Và chính ông đã giúp ông giám đốc Tăng Duyệt phát triển Tinh Hoa thành nhà xuất bản nhạc tờ uy tín nhất Việt Nam thời bấy giờ. 

Lê Mộng Bảo phụ trách trình bày tờ nhạc phần chọn ca khúc để xuất bản. Nhờ quen biết trước đó nên các nhạc sĩ gửi nhạc họ sáng tác để nhờ Lê Mộng Bảo xuất bản và lăng xê. Nhà xuất bản Tinh Hoa đã phát hành rất nhiều nhạc phẩm thời kỳ sơ khai của tân nhạc với các nhạc sĩ như: Nguyễn Xuân Khoát, Nguyễn Văn Thương, Thẩm Oánh, Dương Thiệu Tước, Văn Cao, Phạm Duy… Thời bây giờ, nhạc sĩ nào được Tinh Hoa in nhạc hoặc phát hành nhạc là tác phẩm sẽ được phổ biến khắp 3 miền.

Năm 1952, ông Tăng Duyệt mở thêm chi nhánh Tinh Hoa ở Sài Gòn và cử Lê Mộng Bảo vào làm giám đốc chi nhánh. Năm 1956, nhà xuất bản Tinh Hoa ở Huế ngưng hoạt động. 

Cũng trong năm 1956, tại Sài Gòn, một mình Lê Mộng Bảo thành lập nhà xuất bản lấy tên là Tinh Hoa Miền Nam. Ông làm giám đốc cho đến năm 1975. Đây là một trong những nhà xuất bản nhạc tờ lớn nhất Sài Gòn thập niên 1960, 1970.

Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo có tài kinh doanh nên ngoài việc xuất bản, ông phân phối nhạc tờ được đến tận các nhà sách và các quầy bán nhạc trên các lề đường Sài Gòn. Nhà xuất bản nhạc tờ của ông là nhà xuất bản Việt Nam đầu tiên có tên trong danh mục các nhà xuất bản âm nhạc quốc tế mang tên “Worldwide music trade directory”.

Thời ấy, các nhạc sĩ đặt cho Lê Mộng Bảo biệt danh là “ông anh chi tiền”. Lý do là thời đó, các nhạc sĩ miền Nam chỉ ngoại trừ một vài nhạc sĩ có tên tuổi chói lọi như: Anh Bằng, Lam Phương, Hoàng Thi Thơ, Phạm Duy… thì đa số các nhạc sĩ còn lại đều nghèo, khó khăn. Khi các nhạc sĩ này cần tiền trang trải cuộc sống, dù chưa có tác phẩm nhưng muốn nhận tiền ứng trước thì nhạc sĩ Lê Mộng Bảo luôn vui vẻ chi tiền trước, vì ông cảm thông được hoàn cảnh của các đồng nghiệp.

Dù là “ông anh chi tiền” nhưng sau những thay đổi của thời cuộc, nhạc sĩ Lê Mộng Bảo trở thành tay trắng. Người bạn đời năm nào của ông cũng cắt đứt tình nghĩa chồng vợ gắn bó bấy lâu. Sau đó, ông có yêu một người con gái là nghệ sĩ dương cầm. Những tưởng hạnh phúc bến neo cuối là đây, nhưng rồi nàng cũng rời ông mà đi, mang theo đứa con của cả hai. 

Sau năm 1981,nhạc sĩ Lê Mộng Bảo sống lay lắt bằng nghệ hát dạo với nhóm Phi Thoàn, Khả Năng. Đến năm 1993, ông sang Mỹ định cư. Năm 2007, ông ra đi trong nỗi sầu thương và nghèo khó.

Với bút danh Lê Mộng Bảo, ông viết các ca khúc nổi tiếng như:“Nửa đêm thức giấc”, “Phận nghèo”, “Thân phận”, “Mùa ve sầu”… Với bút danh Hoa Linh Bảo, ông có các sáng tác được yêu thích như: “Đổi thay”, “Thương về quán trọ”... Ngoài ra, ông còn dùng các bút danh khác như: Anh Bảo, Tùng Vân - Tuyết Sơn… với các phong cách nhạc khác nhau.

Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo từng cho biết, khi sáng tác nhạc xong, đưa ca sĩ thu âm và phát trên đài phát thanh thì theo quy định, mỗi nhạc sĩ chỉ được giới thiệu một ca khúc trong một buổi phát thanh. Do đó, nhạc sĩ phải dùng nhiều bút danh khác nhau như một cách để “lách luật”. 

Đình Phùng (biên soạn)
Cùng chuyên mục
Giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng lúc sinh thời.

Vị Giáo sư làm rạng danh nền y học Việt Nam với phương pháp mổ gan khô

(PLVN) - Ngày 10/5, nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh của Giáo sư Tôn Thất Tùng, Google đã tôn vinh người bác sĩ tài giỏi bằng hình ảnh Doodle. Lý do là bởi ông là người đầu tiên nghiên cứu thành công phương pháp mổ gan khô (hay mổ gan có kế hoạch). Ngày nay, mổ gan khô đã trở thành một trong hai phương pháp cắt gan chính trên toàn thế giới.

Đọc thêm

“Kiệu đen Paparinka” - món lạ vùng Tam Nông

Gian hàng dưa kiệu của anh Trần Minh Tân.
(PLVN) - Với sức trẻ đầy nhiệt huyết, anh Trần Minh Tân ở xã Phú Hiệp huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp đã tiên phong khởi nghiệp với sản phẩm “Dưa kiệu”. Sau đó, anh Tân hợp tác cùng một người bạn nghiên cứu sản xuất ra sản phẩm “kiệu đen Paparinka” để nâng cao chất lượng và giá trị của củ kiệu tươi quê nhà Phú Hiệp.

Đổi thay ở Cây Da Sà - một thời khét tiếng tội phạm, ma túy

Khu vực Cây Da Sà ngày nay là phố xá đông đúc, nhộn nhịp.
(PLVN) - “Nhứt Da Sà, nhì Tôn Đản, thứ ba Mả Lạng” là câu nói về những khu vực khét tiếng giang hồ Sài Gòn. Da Sà ở đây là khu vực ngay ngã tư đường Bà Hom - An Dương Vương (phường Bình Trị Đông, quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh) từng là điểm nóng về tội phạm, ma túy...

Một ngày trong quân ngũ

Một ngày trong quân ngũ
(PLVN) - Thời gian được học tập, rèn luyện trong môi trường quân ngũ, hành trang có được của các chiến sĩ là sự tự tin, bản lĩnh, lối sống có nền nếp, quy củ để trau dồi những phẩm chất của người lính “Cụ Hồ”...

Trở thành diễn giả sau khi bị lừa bán sang Trung Quốc

Từ một nạn nhân, chị Lữ Thị Tím trở thành diễn giả vì cộng đồng phòng chống nạn mua bán người.
(PLVN) - Chị Lữ Thị Tím chính là nạn nhân của tội phạm mua bán người. Sau khi bị lừa bán sang Trung Quốc, chị đã bỏ trốn và may mắn trở về Việt Nam nhưng đôi chân thì không còn lành lặn. Dù đôi chân bị cắt cụt nhưng cô gái miền sơn cước đã làm nên kỳ tích khi dần tạo dựng cuộc sống mới. Chị cũng trở thành “diễn giả” lên tiếng về nạn mua bán người.

Kình ngư Lê Nguyễn Paul: Tự hào khi là người Việt Nam tranh tài ở SEA Games

Kình ngư Việt kiều giành 10 HCV cho đoàn An Giang và phá 5 kỷ lục quốc gia.
(PLVN) - Dù sinh ra và lớn lên tại Mỹ nhưng Lê Nguyễn Paul đã luôn nuôi nguyện vọng khoác áo đội tuyển bơi Việt Nam, quê hương của cả bố mẹ anh. Được tham gia đội tuyển quốc gia từ năm 2017, tới nay, Lê Nguyễn Paul đã có 3 lần vinh dự đại diện cho Việt Nam tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games).

Nơi có thể chạm tay vào lịch sử bảy nghìn năm

Làng chài cổ Cái Bèo hôm nay.
(PLVN) - Làng chài Cái Bèo hay còn gọi là làng chài Vụng O tọa lạc bên đảo Ngọc, quần đảo Cát Bà, huyện Cát Hải, Hải Phòng. Cái Bèo nằm giữa thung lũng đá vôi, chạy dọc bờ biển khu 2B Bến Bèo. Đây là ngôi làng cổ lâu đời nhất Việt Nam, ước chừng lên tới 7.000 năm, nơi đây cũng là cửa ngõ vào vịnh Lan Hạ.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lự

Phụ nữ dân tộc Lự vẫn giữ được nghề dệt thổ cẩm truyền thống để tạo ra những bộ trang phục đặc trưng.
(PLVN) - Xưa kia đồng bào Lự trồng bông, dệt vải để đáp ứng nhu cầu của gia đình thì ngày nay, nghề này đã vươn ra khỏi phạm vi nhỏ hẹp này, trở thành sản phẩm hàng hóa, từng bước mở ra hướng thoát nghèo cho bà con.

Cảnh giác với quảng cáo “việc nhẹ, lương cao” trên đất Campuchia

Những nạn nhân bị lừa sang Campuchia may mắn được giải thoát (Ảnh: vtv.vn)
(PLVN) - Các tổ chức, người môi giới móc nối cho người lao động sang Campuchia dưới hình thức đi xuất khẩu để lừa các nạn nhân vào làm tại các tổ chức chuyên phục vụ cho các sòng bạc, hoặc lôi kéo khách hàng tham gia các trò chơi đánh bạc. Trước đó, những lời hứa hẹn về một công việc nhàn hạ, lương cao đã khiến nhiều người mắc bẫy...

Phường Nam Sơn (TP Bắc Ninh): Nhiều ý kiến trái chiều sau các cuộc bầu cử Trưởng khu phố

Phường Nam Sơn (TP Bắc Ninh): Nhiều ý kiến trái chiều sau các cuộc bầu cử Trưởng khu phố
(PLVN) -  Sau khi các cuộc bầu cử Trưởng khu các khu phố thuộc phường Nam Sơn kết thúc, nhiều ý kiến không đồng thuận với kết quả bầu cử, cũng như quy trình ấn định danh sách chính thức ứng cử viên. Tuy nhiên, đơn vị tổ chức bầu cử lại cho rằng họ đã làm đúng theo quy định của tỉnh Bắc Ninh.