Đáp ứng nhu cầu sở hữu hoặc thuê nhà của người thu nhập thấp

Phản hồi thông tin, chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp đang bộc lộ một số vướng mắc và khó đi vào đời sống, nhất là khi giá nhà ở dù đã hạ thấp nhưng vẫn nằm ngoài khả năng tài chính của đại bộ phận người thu nhập thấp. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam vừa có cuộc trao đổi với báo chí để làm rõ về vấn đề này.

- Thưa Thứ trưởng, thông tin cho rằng, người có mức thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng và đủ điều kiện, khi mua nhà ở thu nhập thấp sẽ phải trả lãi khoảng 10 triệu đồng/tháng nếu vay ngân hàng. Điều đó có bất hợp lý hay không?

Nhà nước tạo điều kiện khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở để bán và cho thuê đối người thu nhập thấp tại khu vực đô thị.                                                                                                       Ảnh: Trường Giang

Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam: Mức thu nhập chỉ là một trong những tiêu chí để xác định hộ đó có thuộc đối tượng được hỗ trợ về nhà ở hay không. Nếu tính toán chi ly, mỗi căn hộ thu nhập thấp có giá từ 700 triệu đến 800 triệu đồng, người mua phải thanh toán ít nhất là 10 triệu đồng/tháng nếu vay ngân hàng với lãi suất 18% như hiện nay. Nhà ở thu nhập thấp có giá khoảng 11 triệu đồng/m2 là mức hợp lý, không những thấp hơn nhiều so với giá nhà thương mại (dù chất lượng không thua kém), mà còn cho phép doanh nghiệp hưởng lãi 10% để phát triển các công trình tiếp theo. Mức giá này cũng không thể thấp hơn, nhất là trong bối cảnh chỉ số giá xây dựng tăng cao, cùng những biến động về tỷ giá và lãi suất ngân hàng.
Có thể khẳng định, trong điều kiện nền kinh tế chung còn rất nhiều khó khăn, thách thức, nhiệm vụ giải quyết chỗ ở cho người dân cần được hiểu trên tinh thần Nhà nước tạo điều kiện để người dân chủ động tự tạo lập nhà ở, chứ không phải bao cấp toàn bộ. Đây là chính sách dành cho người thu nhập thấp có tích lũy, hoặc có khả năng huy động tài chính từ cộng đồng, dòng tộc. Hơn thế nữa, đây cũng là cơ chế hợp tác giữa Nhà nước và các doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở và thị trường bất động sản để thúc đẩy nguồn cung, đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho người nghèo, hạ nhiệt thị trường và đưa mặt bằng giá bất động sản về đúng giá trị thực.

- Vậy những người thu nhập thấp không có khả năng huy động tài chính có thể có nhà để ở không?
- Nhà nước ban hành các cơ chế, chính sách nhằm đẩy mạnh và phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thu nhập thấp với phương thức bán, cho thuê và cho thuê mua. Với sự hỗ trợ của Nhà nước, người thu nhập thấp có thể lựa chọn phương thức phù hợp với điều kiện và năng lực tài chính của mình. Thuê nhà để ở cũng là lựa chọn phổ biến ở nhiều nước phát triển trên thế giới với những tiện ích như dễ dàng thay đổi chỗ ở, cơ chế thuê thuận tiện và chi phí đầu tư thấp. Mục tiêu giải quyết nhà ở cho hơn 22 triệu hộ gia đình trên cả nước sẽ không còn là gánh nặng nếu mỗi người dân thay đổi nhận thức của mình về việc thuê nhà thay vì sở hữu nhà ở. Hiện Nhà nước đang xây dựng cơ chế để tạo điều kiện cho người thu nhập thấp sớm được thuê nhà.
Còn những băn khoăn về khả năng thanh toán của người thu nhập thấp thì không bằng chứng nào hơn là thực tế, toàn bộ những hồ sơ đủ điều kiện mua nhà tại các dự án nhà ở thu nhập thấp như Ngô Thì Nhậm, Kiến Hưng (Hà Đông), Đặng Xá (Gia Lâm)… đều nộp đủ tiền ngay sau khi trúng bốc thăm.

- Thứ trưởng đánh giá thế nào về các cơ chế, chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp hiện nay?
- Tạo điều kiện để mọi người dân có chỗ ở là một chính sách an sinh xã hội đang được Chính phủ tập trung chỉ đạo. Mặc dù, chủ trương xóa bỏ cơ chế bao cấp về nhà ở và đưa tiền nhà ở vào tiền lương, song Nhà nước đã có chính sách đầu tư vốn để xây dựng nhà ở cho một số đối tượng xã hội, cũng như tạo điều kiện khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở để bán và cho thuê đối với người thu nhập thấp tại khu vực đô thị. Với những văn bản quy phạm pháp luật như Nghị quyết 18/NQ-CP hay Quyết định 65, 66, 67/2009/QĐ-TTg về phát triển nhà ở cho học sinh, sinh viên, cho công nhân lao động tại khu công nghiệp và người thu nhập thấp tại đô thị, cùng với các thông tư, hướng dẫn của các bộ, ngành chức năng, UBND các tỉnh, thành phố (nơi triển khai các dự án nhà ở xã hội), có thể nói, chúng ta đang trên đường hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ tối đa để giải quyết chỗ ở cho người dân.
Sau 2 năm triển khai thực hiện chính sách này, các địa phương cùng các đơn vị quản lý nhà nước có liên quan đã thu thập nhiều ý kiến và kịp thời điều chỉnh về các cơ chế, chính sách sao cho phù hợp với điều kiện thực tế và đời sống của phần lớn người dân trong xã hội. Kết quả là phạm vi áp dụng và đối tượng được thu hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở đã được mở rộng, các doanh nghiệp đầu tư được tạo nhiều thuận lợi hơn về cơ chế vay vốn, quỹ đất sạch… Với tinh thần này, hơn 20 nghìn căn hộ thu nhập thấp đang và sẽ được hoàn tất trong năm nay và năm 2012 sẽ đáp ứng phần nào nhu cầu chỗ ở cho người dân tại các khu đô thị, điều áp cho thị trường bất động sản.
- Xin cảm ơn Thứ trưởng.

Thạch Huê