Đào tạo tín chỉ: Thầy, trò đều gặp khó

Theo lộ trình của Bộ GD&ĐT, năm 2010, tất cả các trường ĐH-CĐ phải áp dụng chương trình đào tạo theo tín chỉ. Làm thế nào để việc học theo hình thức này đạt hiệu quả bởi đối với nhiều sinh viên ngay cả việc đăng ký môn học các em cũng gặp không ít khó khăn.

Chưa có chương trình đồng bộ

Hiện nay, số lượng tín chỉ tối thiểu hệ đại học 4 năm ở Việt Nam vào khoảng 180 - 200 đơn vị học trình. Trong khi đó, các nước trong khu vực chỉ vào khoảng từ 120 - 150 đơn vị học trình. Cứ trung bình 200 đơn vị học trình thì tương ứng số tiết lên lớp vào khoảng 3.000 - 3.300, một con số quá cao nếu so với số giờ lên lớp chỉ khoảng 1.800 - 2.300 của nhiều nước. Điều hiển nhiên là thời gian tự học của sinh viên Việt Nam sẽ phải rút lại.

Khi nhắc đến đào tạo tín chỉ, nhiều trường cũng phải thừa nhận chương trình đào tạo tín chỉ ở Việt Nam chưa đồng bộ, nội dung chưa hoàn thiện, phương pháp dạy còn lỗi thời, đội ngũ giảng viên trình độ cao còn ít, cơ sở vật chất chưa đảm bảo. Giảng viên có soạn đề cương nhưng lại quá sơ lược, chỉ mang tính hình thức nên sinh viên không quan tâm khi tiếp nhận.

GS. TSKH. Lâm Quang Thiệp, nguyên vụ trưởng vụ giáo dục đại học (ĐH) cho rằng, một số trường ĐH áp đặt ngay các định mức tín chỉ và khối lượng chương trình đào tạo như Quy chế 43 mà lại không quan tâm đến phương pháp dạy và học. Phương pháp sư phạm thụ động vẫn chiếm tỷ lệ cao.

Qua khảo sát thực tế, nhiều trường ĐH đã chuyển sang tín chỉ được nhiều năm nhưng cấu trúc và nội dung giảng dạy, phương pháp giảng dạy chưa được đổi mới. Thậm chí nhiều trường chuyển số đơn vị học trình thành số tín chỉ, vẫn tổ chức kiểu dạy học theo cuốn chiếu.

Học tín chỉ đòi hỏi sinh viên tự học nhiều hơn

Giảng viên vẫn thiếu và yếu

Phản ánh từ một số sinh viên ngành xã hội tại một số trường ĐH ở Hà Nội cho thấy, học tín chỉ chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu cả giáo viên và sinh viên đều làm việc tích cực. Còn như hiện nay, dạy theo tín chỉ mà đến lớp vẫn cứ đọc-chép không kiểm tra, giao cho sinh viên thảo luận mà giáo viên không điều khiển được giờ thảo luận... nên phương pháp không khác gì cách học truyền thống cũ.

Bên cạnh đó, bất cập trong việc phân bổ môn học cũng khiến sinh viên thêm quá tải. Theo quy định của nhiều trường bắt buộc phải đăng ký toàn bộ các môn trong danh sách khiến nhiều em quá tải, không theo kịp chương trình. Tuy nhiên, thời gian học các môn học đã đăng ký lại phụ thuộc vào thời gian của giảng viên nên tình trạng tạm hoãn, huỷ môn là chuyện thường tình. Một trưởng phòng đào tạo của một trường ĐH ngoài công lập cho rằng tình trạng sử dụng giảng viên thỉnh giảng sẽ khiến việc đào tạo tín chỉ gặp khó khăn bởi đội ngũ giảng viên chưa đủ để giảng dạy theo niên chế, khi chuyển sang tín chỉ sẽ càng thiếu nhiều hơn.

Song song với đó vẫn là bài ca muôn thủa như giáo trình phôtô, thư viện trường không đủ chỗ cho sinh viên tự học, tài liệu thư viện cho mượn về nhà cũng hạn chế….

Nhà trường chưa thể chủ động thời gian của giảng viên thỉnh giảng nên tình trạng hủy, chuyển lớp sẽ phổ biến khiến kế hoạch và sự chủ động học tập của SV bị ảnh hưởng rất nhiều.

Kinh nghiệm học tín chỉ

Điểm khác biệt lớn nhất của tín chỉ so với cách học truyền thống là ở chỗ thời lượng sẽ dành nhiều hơn cho thảo luận, làm việc nhóm và tự đọc sách.

Đăng ký học phần: Một lưu ý đối với sinh viên năm thứ nhất là trong học kỳ đầu tiên không nên học vượt.

Nếu SV có điểm trung bình chung (TBC) tích lũy từ 2,0 trở lên và tích lũy được từ 90-100% tín chỉ theo kế hoạch đào tạo của nhà trường tại thời điểm xem xét thì có thể đăng ký học tất cả các học phần theo thời khóa biểu của nhà trường và thậm chí có thể học vượt.

Nếu SV có điểm TBC tích lũy từ 1,6 đến dưới 2,0 và tích lũy được 70-90% số tín chỉ theo kế hoạch đào tạo của nhà trường tại thời điểm xem xét thì nên rút một số học phần và chỉ nên học đến 15 tín chỉ các học phần trong thời khóa biểu của học kỳ đó.

Nếu SV có điểm TBC tích lũy dưới 1,6 thì nên đăng ký 10 tín chỉ các học phần theo thời khóa biểu của nhà trường.

Ngoài các học phần đăng ký theo thời khóa biểu học kỳ của nhà trường, SV nên đăng ký học lại hoặc học cải thiện điểm của các học phần học trong các học kỳ trước. Những học phần học lại này nếu đạt điểm học phần cao hơn điểm cũ sẽ được tính vào TBC học kỳ, còn nếu thấp hơn điểm cũ thì SV có thể rút kết quả.

Phương pháp học tập: Khó nhất của học theo tín chỉ là phải áp dụng phương pháp học tích cực, đó là tự học và học nội dung cốt lõi là chính theo phương châm hiểu các vấn đề cơ bản trước. Nếu như giờ lý thuyết chủ yếu là nghe, viết và suy ngẫm thì giờ thảo luận phải là nói nhiều và tranh luận. Tránh đi vào những vấn đề quá sâu, phức tạp và mất nhiều thời gian.