Đào tạo luật sư hội nhập quốc tế cạnh tranh từ “sân nhà”

Đề án đào tạo luật sư (LS) phục vụ hội nhập kinh tế quốc tế (Đề án 123) được coi là “giải pháp khẩn cấp” để đào tạo đội ngũ LS đáp ứng yêu cầu dịch vụ pháp lý giai đoạn đầu hội nhập. Nhưng để đáp ứng những mục tiêu lâu dài, Bộ Tư pháp đã xây dựng dự thảo Đề án chương trình khung về đào tạo LS phục vụ hội nhập quốc tế và đưa ra lấy ý kiến các chuyên gia vào hôm qua (12/7).

Chưa đủ sức

Thời gian qua, Việt Nam đã bị kiện phá giá 42 vụ và cũng như phần lớn các tranh chấp thương mại khác, các LS Việt Nam chưa đủ sức bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp, và cả lợi ích quốc gia, dẫn đến phải thuê LS “ngoại”, chấp nhận chi phí đắt hơn và hàng loạt những bất cập khác. Do đó, Đề án 123 đặt mục tiêu đến năm 2015, số LS được đào tạo chuyên sâu về thương mại, đầu tư là 400 người, năm 2020 là 1000 người, số LS đạt tiêu chuẩn quốc tế là 150 người.

Các LS tham gia Đề án sẽ được trang bị kiến thức cơ bản về hội nhập kinh tế quốc tế, kiến thức cơ bản về luật pháp quốc tế (kinh tế phát triển, thương mại quốc tế, kỹ năng đàm phán, khai thác thông tin về thị trường quốc tế, kinh nghiệm giải quyết tranh chấp thương mại của nước ngoài...). Đặc biệt, các LS sẽ được đào tạo ngoại ngữ và tin học.

Đó là giải pháp “cấp tốc” trước mắt, nên theo TS.Chu Hồng Thanh (Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Bộ GD&ĐT), dự thảo Đề án chương trình khung đào tạo LS phục vụ hội nhập quốc tế, chương trình cần “đưa được các yếu tố hội nhập vào chương trình để đào tạo LS Việt Nam hội nhập, chứ không phải đào tạo LS quốc tế. Còn việc cung cấp kiến thức hội nhập chỉ là nguyên liệu” để chương trình có thể tiệm cận với chuẩn mực, yêu cầu của thị trường dịch vụ quốc tế. Từ đó, “sản phẩm” của chương trình sẽ những LS có khả năng chuyên môn, kỹ năng hành nghề quốc tế, tiếng Anh thành thạo…

Thực tế hiện nay, khi số LS Việt Nam có “đẳng cấp quốc tế” vẫn chỉ tính được trên đầu ngón tay thì Nhà nước và doanh nghiệp chỉ còn biết “nhờ vả” LS “ngoại” mỗi khi dính vào các tranh chấp thương mại quốc tế. Trong khi đó, thị trường cung cấp dịch vụ pháp lý theo pháp luật Anh, Mỹ ở Việt Nam còn rất “béo bở” và các hãng luật của Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội để cạnh tranh với các hãng luật nước ngoài về dịch vụ này ngay trên “sân nhà”.

Do đó, LS.Trần Tuấn Phong (Công ty VILAF Hồng Đức) khẳng định, các hãng luật và LS Việt Nam đang mong muốn được quốc tế hóa mình nên chương trình đào tạo LS cần phải “hấp dẫn” được những người có tối thiểu 2-3 năm kinh nghiệm hành nghề LS trở lên, bởi “LS không thể có khả năng cần thiết khi không được làm những việc làm cụ thể”.

Đào tạo nghề chứ không chỉ “cung cấp kiến thức”

Theo Phó Giám đốc Học viện Tư pháp Nguyễn Văn Huyên, chương trình đào tạo LS hiện nay chủ yếu tập trung vào trang bị các kỹ năng chung và kỹ năng trong một số lĩnh vực phổ biến như tranh tụng trong vụ án hình sự, dân sự, kinh doanh thương mại. Riêng kỹ năng giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế thì thì chương trình đào tạo LS hiện chưa được thiết kế một cách toàn diện và chuyên sâu. Vì vậy, các LS ra trường hoàn toàn thiếu kỹ năng và kiến thức trong lĩnh vực này. Dẫn đến, hoạt động của các LS không đáp ứng kịp nhu cầu pháp lý ngày càng cao trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế.

Do vậy, các chuyên gia cũng đồng tình phải nâng cao chất lượng cho tất cả đội ngũ LS để tạo khả năng đồng đều “chứ không chỉ tập trung vào một số LS”. Và cốt lõi của chất lượng đào tạo chính là đội ngũ giảng viên. Giảng viên đào tạo LS hội nhập phải là các LS uy tín, chuyên gia pháp luật trong nước và nước ngoài, do Bộ Tư pháp tìm kiếm, giới thiệu và thẩm định. Bởi “đào tạo LS không thể theo kiểu “cơm chấm cơm” nghĩa là LS đào tạo LS đơn thuần, mà cần có sự tham gia của nhiều tổ chức và “tận dụng” được “chất xám” của những chuyên gia pháp lý đã từng tham gia các hoạt động đàm phán quốc tế”.

Về kinh phí, với học viên tham gia khóa học để làm việc cho Nhà nước sẽ được hỗ trợ 100% học phí, học viên có cam kết của tổ chức hành nghề LS về việc phục vụ yêu cầu của Chính phủ được hỗ trợ 50% học phí, các học viên do doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế Nhà nước cử đi học thì phải đóng góp 80% học phí, còn các học viên khác tự túc hoàn toàn kinh phí.

LS Trần Tuấn Phong (Cty VILAF Hồng Đức) cho rằng, với mục tiêu đào tạo học viên hiểu biết về khả năng chuyên môn, kỹ năng hành nghề quốc tế, tiếng Anh thành thạo… mà chỉ trong thời gian vài tháng thì rất khó. Ông Hoàng Ngọc Thỉnh (Phó Vụ trưởng Vụ TCCB – Bộ Tư pháp) cũng đồng tình vì theo qui trình của nhiều nước, muốn thành LS có thể hành nghề quốc tế thì phải mất vài năm, sau khi có bằng cử nhân Luật.

Bên cạnh đó, như phản ánh của LS.Trương Trọng Nghĩa (Đoàn LS TP.HCM), ai sẽ bỏ tiền để đi học trong thời gian dài vì  ảnh hưởng đến công việc đang làm, cũng như rất nhiều chi phí để hoàn thành một khóa học.

Nhóm tư vấn về nội dung và tìm kiếm đối tác Đề án đào tạo LS hội nhập cho rằng để đào tạo được các LS “đẳng cấp quốc tế” như Đề án, cần liên kết với các trường đại học, trường đào tạo nghề LS của các nước, tuyển học viên đầu vào với tiêu chuẩn cao, nội dung đào tạo phải tương thích với các chương trình quốc tế hiện có, giảng viên đạt trình độ đẳng cấp quốc tế…

Huy Anh