Đào tạo giáo viên: Mô hình nào thích hợp?
Đào tạo giáo viên - lực lượng nòng cốt làm công tác giáo dục - là việc làm vô cùng quan trọng, nhưng, liệu đã tới lúc mô hình đào tạo giáo viên...
Đào tạo giáo viên - lực lượng nòng cốt làm công tác giáo dục - là việc làm vô cùng quan trọng, nhưng, liệu đã tới lúc mô hình đào tạo giáo viên cần thay đổi?
 |
| Giáo viên luyện chữ |
Nên tồn tại hai mô hình song song
Mô hình đào tạo giáo viên truyền thống của Việt Nam là trong các trường chuyên đào tạo giáo viên (trường/ khoa sư phạm). Nhưng, gần đây đã xuất hiện đào tạo nghề dạy học khi người học đã có bằng cử nhân các ngành khác (trường hợp ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội). Sự xuất hiện và được công nhận của ĐH Giáo dục đã cho thấy cần có sự linh hoạt hơn trong đào tạo giáo viên và việc tồn tại song song hai mô hình trên là khá phù hợp với Việt Nam. Đó là ý kiến của PGS.TS Nguyễn Kim Hồng, Phó hiệu trưởng Trường ĐHSP TP.HCM.
Theo PGS. Nguyễn Kim Hồng, hiện nay, ở nước ta, các trường còn mang tên sư phạm cũng không chỉ đào tạo giáo viên (ngay cả 2 đại học trọng điểm như ĐHSP Hà Nội và ĐHSP TP.HCM cũng là những đại học đa ngành, đa lĩnh vực); chỉ còn những trường sư phạm trong các đại học vùng, đại học quốc gia và các khoa sư phạm trong các trường đại học mới chỉ đào tạo giáo viên.
Thừa nhận ưu điểm lớn của mô hình đào tạo giáo viên như ở ĐH Giáo dục, PGS. Nguyễn Kim Hồng cho rằng, khác với loại hình đào tạo 4 năm như ở hầu hết các trường sư phạm, ở ĐH Giáo dục, mô hình 3 (hoặc 4) + 1,5 năm đang được triển khai với nhiều giáo viên được đào tạo để dạy các môn khoa học cơ bản, đáp ứng nhu cầu giảng dạy ở phổ thông. Mô hình này có ưu điểm lớn là chỉ tạo ra những người làm thầy cô giáo khi học đã có một kiến thức chuyên môn vững vàng (là cử nhân chuyên ngành đã được đào tạo 4-5 năm trong trường đại học). Tuy nhiên, nhược điểm của mô hình này là với những ngành đòi hỏi kỹ năng sư phạm nhiều hơn như giáo viên mầm non, giáo viên tiểu học, giáo viên chuyên về trẻ khuyết tật, giáo viên làm công tác giáo dục… phải được đào tạo nghiệp vụ sư phạm với thời lượng lớn hơn nhiều thì mô hình này không thể đáp ứng.
Các trường đào tạo giáo viên nên chọn cách nhận các cử nhân khoa học rồi mới đào tạo nghiệp vụ sư phạm. Riêng các ngành học đặc thù cần phải đào tạo trong và chỉ trong trường/ khoa sư phạm thì tuyển sinh viên ngay từ đầu khóa học. Những người có bằng cử nhân các ngành khoa học khác vẫn có mục tiêu dạy học ở bậc tiểu học, mầm non thì phải theo học toàn thời gian (4 năm), Cùng với quan điểm trên, PGS. Nguyễn Kim Hồng khẳng định, chúng ta khó có thể bắt kịp giáo dục của các nước tiên tiến trên thế giới nếu không xây dựng chương trình học, nhiều trường/ khoa sư phạm hiện chưa dạy mô học xây dựng chương trình học cần phải đưa ngay môn học này vào chương trình đào tạo giáo viên.
Chương trình đào tạo giáo viên dạy tích hợp
PGS.TS.Lê Đức Ngọc – Giám đốc trung tâm Kiểm định Đo lường và đánh giá chất lượng GD thuộc Hiệp hội các trường ĐH và CĐ ngoài công lập Việt Nam cho rằng, chương trình đào tạo giáo viên phổ thông hiện hành đang tồn tại nhiều bất cập, thể hiện ở việc chỉ nhằm đào tạo giáo viên dạy một hoặc hai môn, không có khả năng dạy tích hợp cho một số môn cùng lĩnh vực; mới chú trọng kiến thức và kỹ năng, chưa coi trọng đào tạo năng lực, làm giảm khả năng phát triển nhanh của giáo viên trong thực tiễn hoạt động dạy học.
 |
| PGS.TS.Lê Đức Ngọc |
3 loại chương trình cử nhân đào tạo giáo viên dạy tích hợp mà PGS. đề xuất là Chương trình cử nhân đào tạo giáo viên dạy tích hợp các môn khoa học tự nhiên (gọi tắt là Chương trình A); Chương trình cử nhân đào tạo giáo viên dạy tích hợp các môn ngoại ngữ, tin học và công nghệ (Chương trình B) và Chương trình cử nhân đào tạo giáo viên dạy tích hợp các môn khoa học xã hội nhân văn (Chương trình C). Các giáo viên đào tạo theo một trong các chương trình cử nhân trên có thể làm giáo viên đứng lớp cho tất cả các lớp của chương trình phổ thông từ mẫu giáo đến lớp 12.
Chương trình cử nhân đào tạo giáo viên dạy tích hợp là chương trình đào tạo 4 năm gồm 210 đơn vị học trình (hoặc 140 tín chỉ). Các khối kiến thức sẽ được phân thành khối kiến thức chung, khối kiến thức cơ bản , khối kiến thức cơ sở cốt lõi và khối kiến thức nghiệp vụ sư phạm. Trong đó, tỷ lệ kiến thức chuyên môn với nghiệp vụ là 2/1, tỷ lệ "kỹ năng cứng" với "kỹ năng mềm" là 1/1. Nguyên tắc chung của việc thiết kế một chương trình đào tạo nên theo là: các môn học được modul hóa thành các học phần để có thể dùng chung cho nhiều chương trình và dễ dàng tổ chức đào tạo theo học chế tín chỉ; môn học nào khó tự học thì cho nhiều giờ, môn học nào tự học được thì bố trí ít giờ, ; thiết kế kiến thức rộng, cốt lõi sâu vừa đủ để có tiềm năng tự học, tự phát triển. Các môn học cần có chương trình chi tiết soạn kỹ và ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm và bài tập để đảm bảo chất lượng và hiệu quả cao trong dạy và học..