Đào đá - từ rừng xuống biển

Do đào đá đẹp ở sự độc đáo, hiếm lạ cộng với công và chi phí vận chuyển lớn lên giá bán khá cao. Thông thường một cành đào tầm tầm cũng có giá tiền triệu, còn hầu hết từ vài ba triệu đồng trở lên. Năm ngoái, cành đào có giá cao nhất 12 triệu đồng.

Hồn nhiên như núi rừng Tây Bắc

Vài năm gần đây, người chơi đào Hải Phòng có xu hướng chuyển guuuu từ chơi đào vườn sang chơi đào đá (đào núi) bởi vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ và mộc mạc của nó. Không mỡ màng, mơn mởn lộc xanh như đào ta; không gò bó, trói buộc như một cành bích đào quen được chăm bẵm, tỉa tót; đào đá hấp dẫn người chơi ở cái vẻ mộc mạc, hoang dại như chính núi rừng Tây Bắc. Giữa chợ đào đông đúc, rộn ngợp ngày Tết, những cành đào đá to khỏe, nổi bật như chàng trai bản vạm vỡ, hồn nhiên.

Đặc điểm nổi bật của đào đá là cành to, đen, sần sùi, bám đầy rêu phong, mốc mác. Hoa tuy không nhiều nhưng cánh to, dày và mọng, màu phấn hồng trang nhã tương phản với màu nâu đen sẫm của cành càng làm nổi bật vẻ đẹp khỏe khoắn của đào đá. Đào đá rất ít lộc vì bao nhiêu nhựa sống tích tụ trong cả mùa đông rét mướt trên núi cao sương gió dồn cả vào những bông nụ mập mạp, tròn căng khấp khởi chờ hơi thở nồng nàn của mùa xuân sưởi ấm để bung nở chào đón năm mới. Đào đá đẹp nhất ở thế, dáng. Dáng, thế của đào đá không phải ở sự xum xuê, rườm rà đơn điệu yên bình của đào phai; cũng không phải sự tạo tác, gò ép có phần thô thiển bởi bàn tay con người như bích đào, mà là vật vã sinh tồn của một thân cây quanh năm chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt miền rừng núi. Chính vì thế có đào đá có những dáng thế độc đáo, lạ lẫm thậm chí là kỳ dị. Có khi là một cành đang hướng thẳng lên trời đột nhiên bị gãy gập, đâm ngang hoặc chúc xuống phía dưới nhưng trên đó hoa vẫn đua nở. Cũng có khi một nửa thân cây đã bị sâu mọt, rỗng huơ, rỗng hoác tưởng như đã chết nhưng vẫn sống khỏe. Cũng có khi trên cành đào sù sì, mốc mác ấy có một cụm phong lan sống tầm gửi và nở hoa cùng với hoa đào không khác gì một sơn nữ xinh đẹp, duyên dáng nép vào vòng tay khỏe khoắn, gân guốc của gã trai bản hồn nhiên, chất phác để hầu mong sự chở che, bảo vệ. Chính cái gãy gập tự nhiên mưa gió ấy; cái hốc sâu hoắm khát khao sống kia hay sự nương tựa lạ lẫm này làm nên giá trị, vẻ đẹp độc đáo của đào đá.

Săn tìm cái đẹp

Để có được một cành đào đá Sa Pa, Sơn La, Lạng Sơn hay Hòa Bình giữa Hải Phòng đô hội là cả một cuộc săn tìm cái đẹpppp cầu kỳ và gian khổ. Anh Trung, chủ một tiệm tẩm quất gia truyền có tiếng, mới chân ướt chân ráo vào nghề buôn đào từ Tết ất Dậu kể: Chỉ ít ngày trước Tết, tôi mới nảy ra ý tưởng đi buôn đào đá. Thực ra, lúc đầu chỉ xác định đi học hỏi kinh nghiệm là chínhhhh. Trung tuần tháng Chạp, anh Trung cùng 3 đệ tửửửử khăn gói lên tận Mai Châu (Hòa Bình) tìm mua đào. Đường sá gập ghềnh, sương mù đặc quánh, lại lạ nước lạ cái, chẳng biết chỗ nào có đào, mấy anh em la cà hỏi dân bản và cánh xe ôm. Cũng may, thời điểm đó là lúc cánh buôn đào chuyên nghiệp lùng sục, nên đào còn sẵn. Anh Trung dễ dàng đánhhhh được cả xe ô tô đào về Hải Phòng. Hôm đó mới là 20 tháng Chạp. Không may cho anh, thời tiết không thuận, lại chưa có kinh nghiệm vận chuyển, bảo quản nên đào khô héo gần hết. Tuy chỉ bán được một vài cành nhưng thấy có vẻ đượcccc nên anh tiếp tục đi chuyến nữa. Lần này đào đẹp ở những đồi gần thị xã Mai Châu đã bị các lái buôn Nam Định, Thanh Hóa mua hết, nên muốn tìm được đào đẹp phải đi vào sâu trong bản. Xe ô tô không đi được, mấy anh em thuê xe ôm. Đi chừng 16-17km đường đồi núi ngoằn ngoèo, hiểm trở, mấy anh em tới bản Pà Cò giáp với tỉnh Sơn La, nơi có nhiều đào. Anh cho biết: nếu mua cành thì 60.000-70.000 đồng/cành, còn mua cây thì 500.000 đồng/cây. Một cây đào to có thể chặt ra được 40-50 cành. Mua được đào rồi anh thuê người chặt từ sáng sớm đến tối mịt mới xong rồi khiêng xuống chân núi, thuê xe ôm chở ra chỗ tấp kết để vận chuyển lên ô tô. Cả chuyến đi lặn lội 5 ngày trời ăn đói, mặc rét, thức đêm thức hôm mới đem được đào về. Vậy mà cả chuyến đi vất vả, tốn kém đến 14-15 triệu đồng nhưng anh Trung chẳng thu được đồng lãi nào, thậm chí còn lỗ hơn 500.000 đồng. Anh bảo: Nhiều người nói lần đầu tiên đi buôn đào mà chỉ lỗ như vậy là còn mayyyy.

Theo một số dân buôn đào đá lâu năm thì đào đá đẹp phải là đào Lạng Sơn, Sa Pa vì nhiều hoa, nhiều nụ, hoa lại dày và mọng. Những người buôn đào có kinh nghiệm thường đi tiền trạm, chọn cây đẹp, đặt mua, sau đó đến sát Tết (từ 20 tháng Chạp trở ra) mới lên chặt và thuê xe công-ten-nơ chở về (xe công ten-nơ chở được nhiều lại bảo quản tốt). Một cây đào chỉ cần có vài cành thật đẹp là bảo đảm có lãi.

Do đào đá đẹp ở sự độc đáo, hiếm lạ cộng với công và chi phí vận chuyển lớn lên giá bán khá cao. Thông thường một cành đào tầm tầm cũng có giá tiền triệu, còn hầu hết từ vài ba triệu đồng trở lên. Năm ngoái, cành đào có giá cao nhất 12 triệu đồng. Cành này to, nhiều hoa lại có 2 cụm lan nở hoa mọc ở trên thân. Lúc đầu cành này được đồn thổi có giá 50 triệu đồng nhưng cuối cùng được bán với giá 12 triệu đồng.

Chơi đào ngày Tết là một thu chơi sang trọng, tao nhã đồng thời là nép đẹp văn hóa của người Việt Nam. Việc xuất hiện đào đá ở các thành phố, trong đô thị lớn những năm gần đây chứng tỏ sự giao thoa văn hóa và nhu cầu thưởng thức cái đẹp của các vùng, miền khác nhau ngày càng lớn. Trong ngôi nhà bê- tông vuông vức giữa đô thị phồn hoa, thưởng ngoạn vẻ đẹp của cành đào đá ta có thể giúp hình dung được khung cảnh hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc. Điều đó thật thú vị biết bao!