"Đánh thẳng" vào quan điểm sống sai để bảo vệ gia đình

Năm 2008, trong một buổi tư vấn trên sóng VOV2  của chương trình Diễn đàn các vấn đề xã hội. Luật sư Nguyễn Văn Tú đã nhận được cuộc điện thoại cầu cứu của người thân một nạn nhân trong vụ án bạo lực gia đình. 

LS. Nguyễn Vă Tú

Cuộc điện thoại đã đưa anh đến với tên gọi: Luật sư của những vụ án bạo lực gia đình. Đây cũng là vụ để lại nhiều nỗi niềm đối với người Luật sư hông chỉ bảo vệ quyền lợi cho thân chủ của mình, mà còn gánh thêm vai trò người phổ biến, tuyên truyền pháp luật.

Anh tâm sự: “Ngay từ khi nhận điện thoại của anh Tiêm – em trai chị Mai ( nạn nhân vụ án), với kiến thức chuyên môn, tôi nhận định đây là vụ bạo lực gia đình mà hậu quả đã xảy ra nghiêm trọng nhất (người vợ chết) nên chuyển thể thành vụ án hình sự.

Vụ bạo lực này không chỉ phản ánh sự xâm phạm tính mạng chị Mai mà còn phản ảnh sự xâm phạm về tài sản, về tự do, sức khoẻ và tinh thần của chị Mai cùng các cháu Hoài và Hào (con chị Mai).  Vụ án thể hiện khá nhiều các hành vi bạo lực gia đình ở mức độ nghiêm trọng được quy định tại Điều 2 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình mới được Quốc Hội thông qua mà chúng tôi đang ra sức tuyên truyền trên sóng VOV2

Biết là vậy, nhưng khi chúng tôi bắt tay vào làm thì lại gặp rất nhiều khó khăn. Bởi khi chúng tôi tiếp cập thì vụ án đã qua giai đoạn điều tra, truy tố mà hồ sơ đã được chuyển sang toà án chuẩn bị xét xử. Lúc này tội danh được truy tố sai, tội phạm cũng bị bỏ lọt và đặc biệt đây là vụ án bạo lực gia đình nhưng hồ sơ không thể hiện được yếu tố này.

Và khó khăn hơn cả là khi đó Luật Phòng, chống BLGĐ đã được thông qua  nhưng chưa có một văn bản nào hướng dẫn. Hệ thống các cơ quan chức năng và các cán bộ địa phương mới chỉ nghe nói có đạo luật này mà chưa hề được phổ biến, tập huấn.

Chúng tôi đi làm việc đến đâu, chúng tôi phải mang sẵn các cuốn sách Luật Phòng, chống bạo lực gia đình  (do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia phát hành) để tặng cho các đồng chí cán bộ ở địa phương. Mở cuốn sách ra, và nói với họ rằng: Đây, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình.

Dùng vũ lực đối với vợ như thế là một trong những hành vi bạo lực, bị pháp luật ngăn cấm, không phải chuyện của riêng nhà ai, đồng chí ạ!

Quá trình làm việc, tôi nhận thấy đây là một đạo luật đánh thẳng vào hàng loạt các hủ tục, tập quán tiêu cực và hệ thống quan điểm sống sai trái, thiếu nhân văn mà Việt Nam ta cũng như một số nước Á Đông đang có. Do vậy, việc thực thi luật được tiến hành ở các cấp địa phương rất chậm chạp và hiệu quả thấp hơn mong đợi rất nhiều. Không chỉ cấp cơ sở mà ở khá nhiều cơ quan, bộ phận thuộc cấp trung ương cũng chưa ý thức được hết vai trò của đạo luật này. Chính vì vậy, đạo luật đã bước sang năm thứ 3 rồi nhưng có lẽ việc thực thi còn hạn chế rất nhiều

Chính những nhà quản lý, những cán bộ tòa án, cũng chưa hiểu rõ về luật PCBLGĐ để triển khai và áp dụng. Luật phân cấp thẩm quyền khá nhiều cho cấp xã phường, cụ thể là Chủ tịch và Trưởng Công an. Tuy nhiên, đi đến đâu chúng tôi cũng thấy các vị ấy chưa được tập huấn về Luật này và chưa xác định được thẩm quyền của mình mỗi khi tiếp nhận thông tin vụ việc bạo lực gia đình thì phải xử lý như thế nào. Hầu hết các đồng chí vẫn ứng xử theo cách nghĩ thông thường mà chưa ứng xử theo quy định luật pháp.

“Làm thế nào để giảm đi các vụ án gia đình kiểu này?” Đó là những câu hỏi mà tôi vẫn trăn trở. Tuy nhiên, với vai trò một Luật sư, tôi không thể làm gì nhiều hơn. Bởi, nó cần một sự tác động nhiều chiều, đồng bộ và tòan diện nhằm xây dựng một hệ thống các giá trị gia đình văn minh, loại bỏ không còn các quan niệm về gia đình tiêu cực, hủ tục, gia trưởng…

Án đã tuyên, chồng và em chồng chị Mai ở tù, hai đứa bé con chị Mai bơ vơ, một cháu về ở với ông nội, cháu Hoài đang học lớp 10 thì ở một mình. Cả một gia đình tan vỡ hoàn toàn.Tất cả đều là nạn nhân của thói bạo lực gia đình đã hình thành từ những sinh hoạt xa xưa.

Chúng tôi vẫn đứng bên cạnh khuyên bảo, động viện và giúp đỡ các cháu học tập vươn lên. Vụ án đã khép lại, nhưng bài học quý giá cho hàng triệu gia đình thì còn đó. Lúc này đây, ở trong tù, nếu được làm lại chắc anh Chu Thắng Huế sẽ lựa chọn cho mình những ứng xử khác để vun đắp cho gia đình bé nhỏ của mình.

LS. Nguyễn Văn Tú