Đằng sau mỗi vụ thi hành án thành công: Dấu ấn của sự tận tụy, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của chấp hành viên

Theo quy định của Luật Thi hành án dân sự năm 2008, được sửa đổi, bổ sung năm 2014 và năm 2022, một trong những nguyên tắc quan trọng là khuyến khích đương sự tự nguyện thi hành án trước khi áp dụng các biện pháp cưỡng chế.

Cụ thể, tại Điều 6 của Luật quy định: “Nhà nước khuyến khích đương sự tự nguyện thi hành án; việc cưỡng chế chỉ áp dụng khi người phải thi hành án có điều kiện thi hành mà không tự nguyện thực hiện”. Bên cạnh đó, Điều 45 cũng quy định về thời hạn tự nguyện thi hành án, tạo điều kiện để đương sự chủ động thực hiện nghĩa vụ của mình. Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, công tác vận động, thuyết phục đã góp phần nâng cao tỷ lệ thi hành án xong về việc và về tiền. Theo số liệu ngành Thi hành án dân sự, nhiều địa phương đạt tỷ lệ thi hành xong trên 80% về việc, trong đó phần lớn là thi hành án tự nguyện, hạn chế tối đa việc áp dụng cưỡng chế.

Phối hợp liên ngành, Kiên trì vận động “chìa khóa” hóa giải mâu thuẫn, giải pháp cho những vụ việc phức tạp, góp phần nâng cao hiệu quả THADS.

* Một vụ việc điển hình tại địa phương cho thấy rõ vai trò của công tác phối hợp liên ngành trong vận động, thuyết phục.

Ông Lê Thanh N là người phải thi hành án trong vụ việc trả nợ cho bà H với số tiền lớn. Mặc dù bản án đã có hiệu lực, nhưng ông N và gia đình không hợp tác, liên tục khiếu nại, có dấu hiệu kích động người thân, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh điểm nóng về an ninh trật tự, chấp hành viên đã thực hiện việc kê biên, xử lý tài sản là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất của người phải THA để thẩm định giá, bán đấu giá đảm bảo thi hành cho bản án.

Trước thời điểm cưỡng chế giao tài sản bán đấu giá, chấp hành viên đã chủ động tham mưu tổ chức họp liên ngành với sự tham gia của công an, viện kiểm sát, chính quyền địa phương và người được THA. Qua đánh giá toàn diện, các bên thống nhất phương án xử lý theo hướng ưu tiên vận động, thuyết phục kết hợp bảo đảm an ninh trật tự.

Các giải pháp được triển khai đồng bộ, Chính quyền địa phương tiếp cận, nắm bắt tâm tư, hoàn cảnh gia đình, Lực lượng công an chủ động phòng ngừa các tình huống phức tạp, Chấp hành viên trực tiếp đối thoại, giải thích quy định pháp luật, đưa ra phương án xử lý linh hoạt, tạo điều kiện cho đương sự.

Kết quả, ông N đã đồng ý hợp tác, tự nguyện giao tài sản để thi hành án cho người được nhận và thỏa thuận thi hành án xong các phần còn lại. Vụ việc được giải quyết dứt điểm, không phải tổ chức cưỡng chế, góp phần giữ vững ổn định tình hình tại địa phương.

Chấp hành viên làm tốt công tác dân vận trong thi hành án dân sự, thực tiễn cho thấy, công tác vận động, thuyết phục không chỉ giúp giải quyết vụ việc cụ thể mà còn mang lại nhiều giá trị lâu dài.

Tuy nhiên đâu có con đường nào luôn bằng phẳng để chúng ta đi và đâu phải những việc thi hành án nào cũng có người phải thi hành án tuân thủ pháp luật tự nguyện thi hành án, có những vụ việc phức tạp, đối tượng phải thi hành án nghe lời xúi dục của kẻ xấu, chống đối pháp luật mà đặc biệt là người chấp hành viên trực tiếp tác nghiệp án, từ đó đòi hỏi người làm công tác THA phải có bản lĩnh, nỗ lực vượt qua trở ngại, áp lực nghề nghiệp để bảo đảm thực thi bản án đúng pháp luật.

Công tác THADS là lĩnh vực đặc thù, thường xuyên đối mặt với nhiều khó khăn, áp lực. Mỗi bản án, quyết định của Tòa án khi chuyển sang giai đoạn thi hành không chỉ đơn thuần là một nghĩa vụ pháp lý, mà còn gắn với quyền lợi, tài sản, thậm chí là cuộc sống của nhiều cá nhân, gia đình. Chính vì vậy, quá trình tổ chức thi hành án luôn tiềm ẩn những yếu tố phức tạp, nhạy cảm.

Không ít trường hợp người phải thi hành án cố tình chây ì, trốn tránh nghĩa vụ, thậm chí có hành vi chống đối, kích động, gây áp lực đối với cơ quan thi hành án. Bên cạnh đó, nhiều vụ việc liên quan đến tài sản có giá trị lớn, tranh chấp kéo dài, hoặc có yếu tố đông người, dễ phát sinh điểm nóng về an ninh trật tự. Trong bối cảnh đó, đội ngũ chấp hành viên không chỉ phải nắm vững quy định pháp luật, mà còn phải thể hiện bản lĩnh nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm cao, kiên trì, linh hoạt trong xử lý tình huống. Mỗi quyết định đưa ra đều phải cân nhắc thận trọng, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật THADS, đồng thời hạn chế thấp nhất những tác động tiêu cực đến xã hội.

Áp lực nghề nghiệp không chỉ đến từ tính chất phức tạp của vụ việc, mà còn từ yêu cầu ngày càng cao về tiến độ, chỉ tiêu thi hành án, cũng như sự giám sát của các cơ quan, tổ chức và Nhân dân. Trong nhiều trường hợp, chấp hành viên phải trực tiếp đối diện với sự bức xúc, phản ứng gay gắt của đương sự, thậm chí là những tình huống tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

* Một vụ việc điển hình nữa cho thấy cần phải cương quyết áp dụng biện pháp cưỡng chế để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

Tòa án tuyên buộc bà Nguyễn Thị A (người phải THA đã được đổi tên) phải trả cho ngân hàng số tiền vay trên 200 triệu đồng và lãi suất chậm thi hành án theo hợp đồng tín dụng. Sau khi thực hiện bán đấu giá tài sản theo quy định, người phải thi hành án cố tình chống đối, không tự nguyện giao tài sản cho người mua trúng đấu giá và có hành vi chống đối, khiếu nại nhiều nơi, nhiều ngành mặc dù những căn cứ để xem xét việc khiếu nại của bà A là không có, đã được các cơ quan giải quyết trả lời cho bà A bằng văn bản.

Với tinh thần thượng tôn pháp luật và trách nhiệm trước Nhân dân, Chấp hành viên THASD luôn nỗ lực vượt qua khó khăn, áp lực, chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan như công an, viện kiểm sát, chính quyền địa phương để tổ chức cưỡng chế thi hành án vụ việc nêu trên một cách hiệu quả, an toàn.

Có thể khẳng định rằng, mỗi vụ việc được thi hành thành công là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ, sự phối hợp đồng bộ và tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ cán bộ thi hành án dân sự. Qua đó, góp phần bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thực thi nghiêm minh, đúng pháp luật, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống tư pháp.

Qua những tình huống thực tế nêu trên và hàng ngàn vụ việc khác mà bản thân và các đồng nghiệp đã và đang hàng ngày phải thực hiện chúng ta có thể thấy rằng THADS không chỉ là việc tổ chức thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án, mà còn là quá trình tác động, động viên, thuyết phục để pháp luật đi vào đời sống một cách hài hòa nhất.

Mỗi vụ việc được giải quyết bằng vận động, đối thoại thành công không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thi hành án, mà còn khẳng định hình ảnh người chấp hành viên “vững về pháp lý, khéo về dân vận”, góp phần xây dựng ngành THADS ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả và nhân văn. Trong nhiều trường hợp thành công lớn nhất của THADS không phải là một cuộc cưỡng chế được thực hiện, mà là khi không cần cưỡng chế… mà việc vẫn được thi hành. Người chấp hành viên cần phải giữ vững “cán cân pháp luật”, là một tuyên truyền viên.

Đằng sau mỗi bản án được thi hành là những câu chuyện đời, những mâu thuẫn, những giằng co giữa quyền lợi và trách nhiệm. Và đằng sau mỗi vụ việc được giải quyết thành công là dấu ấn của sự tận tụy, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của người chấp hành viên THADS. Có những lúc phải đối diện với áp lực, với sự chống đối, thậm chí là những tình huống căng thẳng đến nghẹt thở. Nhưng cũng chính trong những hoàn cảnh đó, bản lĩnh nghề nghiệp được tôi luyện, tinh thần thượng tôn pháp luật được khẳng định, và giá trị của công tác dân vận được thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết. Bởi lẽ, mục tiêu cuối cùng của thi hành án dân sự không chỉ là “thi hành xong một bản án”, mà còn là làm cho pháp luật được chấp nhận, được tôn trọng từ chính nhận thức của người dân.

Một vụ cưỡng chế thành công là cần thiết, nhưng một vụ việc không cần cưỡng chế mà vẫn thi hành được án, đó mới là thành công trọn vẹn, khi pháp luật không chỉ dừng lại ở sự cưỡng chế, mà đã đi vào lòng người, và đó cũng chính là lúc công tác THADS không chỉ hoàn thành nhiệm vụ, mà còn góp phần giữ gìn sự ổn định xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật, vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Trên con đường ấy, mỗi người chấp hành viên không chỉ là người thực thi pháp luật, mà còn là người tuyên truyền viên, lặng thầm, kiên trì nhưng đầy bản lĩnh và nhân văn.

“ Tự hào tôi là người Chấp hành viên

Mang trên vai gánh nặng công bằng

Dẫu áp lực, khó khăn vẫn giữ gìn công lý

Quyết thi hành Bản án được nghiêm minh”.