Đằng sau bài toán giảm phát thải theo chuẩn mực mới của TH true MILK

Trong bối cảnh thế giới siết chặt các quy định về "trung hòa carbon", chống “tẩy xanh”, Tập đoàn TH cho thấy đã luôn chọn bước vào cuộc chơi giảm phát thải một cách thực chất, nghiêm túc, bằng những tiêu chuẩn khắt khe bậc nhất, đo lường dấu chân carbon đến từng đơn vị sản phẩm, và đặt toàn bộ dữ liệu dưới sự kiểm chứng độc lập.

1,3754 kg CO₂e là mức cường độ phát thải của một lít sữa tươi TH true MILK TOPKID Organic trong năm 2024, được tính toán xuyên suốt từ đồng cỏ cho tới khi hộp sữa rời cổng nhà máy. Một năm trước đó, con số này là 1,5249 kg. Mức giảm 9,8% giữa hai kỳ báo cáo được tạo ra từ những thay đổi bên trong chuỗi sản xuất, từ tối ưu công thức dinh dưỡng cho đàn bò, nâng cấp công nghệ xử lý chất thải, cải tạo phương thức canh tác đồng cỏ và chuyển đổi năng lượng tại nhà máy.

Sản phẩm TH true MILK TOPKID đạt trung hòa carbon cho kỳ báo cáo 2024 và cam kết duy trì trạng thái này trong kỳ tiếp theo.
Sản phẩm TH true MILK TOPKID đạt trung hòa carbon cho kỳ báo cáo 2024 và cam kết duy trì trạng thái này trong kỳ tiếp theo.

TH true MILK TOPKID - Sữa tươi tiệt trùng hương kem vanilla tự nhiên 180ml là một trong 11 sản phẩm sữa và đồ uống của Tập đoàn TH đã được tổ chức chứng nhận quốc tế Control Union xác nhận đạt trạng thái trung hòa carbon theo tiêu chuẩn ISO 14068-1:2023 cho kỳ báo cáo năm 2024. Danh mục này bao gồm 7 sản phẩm sữa hạt TH true NUT, 3 sản phẩm sữa yến mạch TH true OAT và một sản phẩm Sữa tươi tiệt trùng làm hoàn toàn từ sữa tươi hữu cơ – TH true MILK TOPKID. Đáng chú ý, theo ông Wouter Melis van Ravenhorst, Giám đốc điều hành Control Union Việt Nam, TH chính là một trong những khách hàng đầu tiên của tổ chức này trên phạm vi toàn cầu hoàn tất xác minh trung hòa carbon theo chuẩn ISO 14068-1:2023.

Dòng sữa hạt TH true NUT với nhiều sản phẩm đạt trung hòa carbon.
Dòng sữa hạt TH true NUT với nhiều sản phẩm đạt trung hòa carbon.

Chuẩn mực mới của hai chữ "trung hòa"

Nỗ lực giảm phát thải của TH càng mang nhiều hàm ý chiến lược khi đặt trong bối cảnh quốc tế hiện tại khi áp lực pháp lý về ghi nhãn trung hòa carbon ngày càng trở nên gắt gao. Một trong những thay đổi rõ nét nhất thể hiện ở hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế. Ngày 30/11/2025, tiêu chuẩn quốc tế ISO 14068-1 chính thức thay thế PAS 2060 đã tồn tại hơn một thập kỷ. Sự khác biệt cốt lõi giữa hai thế hệ tiêu chuẩn nằm ở thứ tự ưu tiên hành động.

Ông Wouter Melis van Ravenhorst giải thích, tiêu chuẩn ISO 14068-1:2023 yêu cầu doanh nghiệp ưu tiên giảm phát thải thực chất, tăng cường loại bỏ khí nhà kính và chỉ sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp phần phát thải còn lại. Nguyên tắc bắt buộc này được thiết lập nhằm hạn chế tối đa nguy cơ “tẩy xanh” (greenwashing).

Liên minh châu Âu (EU) thậm chí còn thiết lập hàng rào pháp lý cứng rắn hơn. Kể từ ngày 27/9/2026, theo Chỉ thị (EU) 2024/825, các doanh nghiệp hoàn toàn bị cấm tuyên bố một sản phẩm có tác động khí hậu trung hòa hoặc giảm nhẹ nếu tuyên bố đó dựa trên cơ chế bù trừ phát thải nằm ngoài chuỗi giá trị sản xuất. Thông điệp từ các thị trường xuất khẩu khó tính đã được định hình rõ, chỉ những nỗ lực cắt giảm thực chất ngay trong chuỗi vận hành mới được công nhận.

Tại Việt Nam, hành lang pháp lý cho cuộc chơi mới cũng đang nhanh chóng được thiết lập. Theo Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon, sàn giao dịch carbon nội địa sẽ vận hành thí điểm trong giai đoạn 2025–2028 trước khi hoạt động chính thức từ năm 2029.

Tiếp đó, vào tháng 4/2026, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp cùng VCCI và UNOPS đã khởi động chương trình thí điểm dán nhãn carbon tự nguyện, trong đó chế biến thực phẩm là một trong ba ngành hàng tiên phong được lựa chọn.

Mặc dù vậy, trên bình diện chung, vẫn tồn tại một độ trễ lớn giữa nhận thức chiến lược và năng lực thực thi của khối doanh nghiệp. Khảo sát năm 2024 của Vietnam Report chỉ ra rằng 92,6% doanh nghiệp ngành thực phẩm – đồ uống (F&B) xem phát triển bền vững là trọng tâm chiến lược, nhưng mới chỉ có 55% thực sự triển khai một phần hoặc toàn diện các cam kết ESG.

Mở rộng ra khu vực Đông Nam Á, báo cáo năm 2025 do CIIP thực hiện trên hơn 3.500 doanh nghiệp cũng cho thấy chỉ khoảng 28% doanh nghiệp F&B đã áp dụng các biện pháp cắt giảm phát thải cụ thể.

Trong khi đó, nếu phân chia lộ trình quản trị khí hậu của một doanh nghiệp thành 5 nấc thang, từ Cam kết, Kiểm kê, Trung hòa carbon cấp độ đơn vị, Trung hòa carbon cấp độ sản phẩm cho đến đích cuối là Net Zero, thì Tập đoàn TH hiện đã tự mình bước lên nấc thang thứ tư.

Trước đó, vào tháng 4/2025, hai thành viên chủ lực của tập đoàn là Công ty Cổ phần Sữa TH và Công ty TNHH Nước tinh khiết Núi Tiên đã được Control Union trao chứng nhận trung hòa carbon theo chuẩn PAS 2060 cho kỳ báo cáo năm 2023. Đến kỳ báo cáo 2024, hai đơn vị được xác nhận đạt trung hòa carbon theo tiêu chuẩn ISO 14068.

Đến năm 2026, TH tiến sâu hơn một bậc khi đưa việc kiểm kê và trung hòa carbon tới cấp độ sản phẩm theo tiêu chuẩn mới khắt khe hơn là ISO 14068-1. Với nấc thang thứ năm, hướng tới đạt phát thải ròng bằng "0" (Net Zero), Tập đoàn sẽ thực hiện song hành với cam kết quốc gia của Chính phủ Việt Nam.

Dòng sữa yến mạch TH true OAT đạt trung hòa carbon.
Dòng sữa yến mạch TH true OAT đạt trung hòa carbon.

Cuộc can thiệp từ đồng cỏ tới lò hơi

Nguyên lý cơ bản của quản trị phát thải là muốn cắt giảm, trước hết phải định vị chính xác nguồn phát thải nằm ở đâu. Đối với 11 sản phẩm của TH, dấu chân carbon được đo lường theo tiêu chuẩn ISO 14067:2018 trong phạm vi "từ nôi đến cổng" (cradle-to-gate), tức tính từ nguyên liệu đầu vào cho đến khi thành phẩm hoàn tất rời cổng nhà máy.

Đơn vị tính được quy chuẩn theo lượng kg CO₂e trên mỗi lít sản phẩm, đã bao gồm cả phát thải từ bao bì. Với sản phẩm sữa tươi tiệt trùng TH true MILK TOPKID, biên độ tính toán trải rộng từ khâu canh tác đồng cỏ, chế biến thức ăn, chăn nuôi bò, vận chuyển nội bộ cho tới chế biến và đóng gói. Với nhóm sữa hạt và sữa yến mạch, trọng tâm đo lường nằm ở cả hoạt động sản xuất và cung ứng nguyên liệu đầu vào đến khâu vận chuyển, tiêu thụ năng lượng tại nhà máy và bao bì.

Việc lựa chọn 11 sản phẩm đầu tiên để đưa vào lộ trình cũng xuất phát từ bài toán quản trị dữ liệu. Đại diện Ủy ban Phát triển bền vững Tập đoàn TH cho biết đây là các dòng sản phẩm đặc thù của TH.

“Quy trình sản xuất và chuỗi cung ứng của 11 sản phẩm này có ranh giới vòng đời được xác định rõ ràng, dữ liệu phát thải có thể thu thập đầy đủ và nhất quán”, vị đại diện này nhấn mạnh.

Mặt khác, đối với một ly sữa tươi, "điểm nóng" phát thải lớn nhất không nằm ở ống khói nhà máy mà nằm ngay trong dạ dày của đàn bò. 

Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), khí methane chiếm khoảng một nửa tổng lượng phát thải của ngành sữa toàn cầu, và hơn 92% lượng methane đó sinh ra từ quá trình lên men đường ruột của bò sữa. Phần lớn lượng khí nhà kính N₂O còn lại phát sinh từ khâu quản lý phân và canh tác thức ăn chăn nuôi.

Cấu trúc dữ liệu của dòng sữa TOPKID cho thấy TH đã giải quyết trực diện các điểm nóng sinh học này. Trong mức giảm cường độ phát thải chung 9,8%, phát thải từ quá trình tiêu hóa của đàn bò đã giảm tới 14,8%, từ khâu quản lý phân giảm 13,9% và từ quản lý sử dụng đất giảm khoảng 23%.

Đằng sau con số cắt giảm 14,8% ở dạ cỏ là kỹ thuật tối ưu hóa dinh dưỡng. Việc cân đối chính xác tỷ lệ protein và các amino acid trong khẩu phần giúp đàn bò hấp thu và chuyển hóa thức ăn thành sữa hiệu quả hơn thay vì tạo ra khí thải dư thừa. Trong khi đó, mức giảm 13,9% ở khâu chất thải đến từ hệ thống thu gom và xử lý phân khép kín, giúp cắt giảm đáng kể lượng methane phát sinh so với phương thức truyền thống.

Để TH true MILK TOPKID – hoàn toàn từ sữa tươi hữu cơ - đạt trung hòa carbon, TH phải triển khai giảm phát thải ngay từ khâu canh tác đồng cỏ, chăn nuôi bò sữa hữu cơ.
Để TH true MILK TOPKID – hoàn toàn từ sữa tươi hữu cơ - đạt trung hòa carbon, TH phải triển khai giảm phát thải ngay từ khâu canh tác đồng cỏ, chăn nuôi bò sữa hữu cơ.

Nếu trang trại là bài toán sinh học, thì nhà máy chế biến là bài toán tối ưu năng lượng. Từ năm 2023, Nhà máy chế biến sữa tươi sạch TH đã quyết định dừng hoạt động toàn bộ hệ thống lò hơi đốt dầu FO (nhiên liệu hóa thạch) để chuyển đổi sang lò hơi đốt nhiên liệu sinh khối.

Chỉ riêng bước chuyển đổi này đã giúp cắt giảm hơn 80% lượng phát thải từ công đoạn tạo nhiệt, tương đương hơn 7.000 tấn CO₂ mỗi năm. Song song đó, chi phí vận hành lò hơi cũng giảm trên 50%.

Hàng loạt giải pháp kỹ thuật khác được triển khai theo cùng một tư duy quản trị đó. Toàn bộ bóng đèn cao áp trong nhà máy được thay thế bằng hệ thống đèn LED tiết kiệm điện, kết hợp thiết kế mái lấy sáng giúp tận dụng tới 85% ánh sáng tự nhiên ban ngày.

Hệ thống điện mặt trời áp mái lắp đặt tại các cụm trang trại tiếp tục giúp cắt giảm khoảng 5.000-8.000 tấn CO₂ mỗi năm. Toàn bộ nhà máy vận hành theo tiêu chuẩn quản lý năng lượng ISO 50001:2018, song hành cùng việc cải tiến hệ thống khí nén, làm lạnh và tối ưu hóa trọng lượng bao bì.

"Nỗ lực giảm phát thải được đo lường kỹ lưỡng bằng các phương pháp tính toán nghiêm ngặt", ông Arghya Mandal, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sữa TH, khẳng định.

Đằng sau bài toán giảm phát thải theo chuẩn mực mới của TH true MILK

Câu chuyện của dòng sữa hạt chỉ rõ mặt trận chiến lược tiếp theo của quản trị ESG nằm ở đâu. Trong chuẩn mực kiểm kê khí nhà kính, phát thải được chia làm 3 phạm vi. Đầu tiên là phát thải trực tiếp từ hoạt động của doanh nghiệp, bước 2 là phát thải gián tiếp từ điện năng, nhiệt năng mua vào, và cuối cùng là phát thải gián tiếp xuyên suốt chuỗi cung ứng thượng nguồn và hạ nguồn.

"Phần lớn dấu chân carbon của sản phẩm thực phẩm đến từ các công đoạn thượng nguồn như chăn nuôi, canh tác nguyên liệu và vận chuyển, chứ không chỉ nằm ở hoạt động bên trong nhà máy", ông Wouter phân tích.

Đây cũng chính là điểm TH được cơ quan quản lý nhà nước đánh giá cao. Ông Nguyễn Tuấn Quang, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhận xét việc trung hòa carbon ở cấp độ sản phẩm cho thấy TH đã mở rộng biên độ quản trị phát thải ra toàn chuỗi cung ứng thay vì chỉ đóng khung trong phạm vi trực tiếp.

Hiện TH ưu tiên tối đa nguồn nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi nội địa nhằm rút ngắn quãng đường vận chuyển, đồng thời thiết lập bộ tiêu chí ưu tiên các nhà cung cấp có quy trình phát thải thấp, minh bạch dữ liệu khí nhà kính và triển khai các chương trình đồng hành giảm phát thải cùng đối tác.

Để vận hành khối lượng thông tin đồ sộ đó, yếu tố quyết định nằm ở hạ tầng dữ liệu. Control Union đánh giá hệ thống quản trị dữ liệu đồng bộ của TH là nền tảng then chốt. Theo ông Wouter, đây chính là lời giải cho "một trong những thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp khi triển khai kiểm kê và xác minh khí nhà kính". Bởi trong kỷ nguyên ESG thực chất, không đo lường được đồng nghĩa với không thể quản trị, và không có dữ liệu minh bạch thì mọi tuyên bố đều trở nên vô nghĩa.

Thước đo quốc tế của năng lực quản trị

Sau khi đã thực hiện tối đa các giải pháp cắt giảm nội tại và trong chuỗi cung ứng, phần phát thải còn lại của 11 sản phẩm mới được TH bù đắp thông qua các dự án tín chỉ carbon đạt chứng nhận quốc tế.

Trong bối cảnh chất lượng tín chỉ carbon đang bị giám sát gắt gao trên toàn cầu, khâu bù trừ cũng phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt không kém khâu cắt giảm. Control Union kiểm tra toàn diện từ chất lượng dự án, số lượng tín chỉ, trạng thái hủy tín chỉ trên hệ thống đăng ký quốc tế cho tới khả năng truy xuất nguồn gốc "nhằm bảo đảm tính minh bạch tuyệt đối và ngăn chặn tình trạng tính trùng hai lần".

Đặc biệt, chứng nhận trung hòa carbon theo ISO 14068-1 không có giá trị vĩnh viễn. Ở mỗi kỳ báo cáo thường niên, doanh nghiệp buộc phải chứng minh lại bằng bộ dữ liệu mới, kết quả cắt giảm thực tế mới và bằng chứng bù đắp mới. Nguyên tắc cốt lõi của Control Union là chỉ ghi nhận sự tiến bộ thực chất trong lộ trình giảm phát thải của doanh nghiệp, thay vì mặc nhiên công nhận kết quả từ các năm trước.

Trong lộ trình giai đoạn 2030–2050, TH định hướng giảm dần tỷ trọng phụ thuộc vào tín chỉ bù trừ đối với các dòng sản phẩm. Giải pháp trọng tâm là tiếp tục gia tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong sản xuất, đồng thời siết chặt hợp tác với các nhà cung cấp nguyên liệu, bao bì và dịch vụ vận tải theo chuẩn Net Zero. Đó cũng chính là quỹ đạo mà các định chế quốc tế đang hướng tới.

Bước đi này mang lại lợi thế cạnh tranh trực tiếp trước cánh cửa xuất khẩu. Dù Control Union lưu ý rằng chứng nhận trung hòa carbon tự nguyện không thay thế cho các yêu cầu pháp lý, hàng rào kỹ thuật hoặc quy định ghi nhãn riêng biệt của từng thị trường như EU, Mỹ hay Nhật Bản, nhưng năng lực quản trị đứng phía sau tấm chứng nhận mới là tài sản vô giá.

"Năng lực cạnh tranh xanh trong tương lai sẽ không chỉ được quyết định bởi những lời cam kết, mà được định đoạt bởi khả năng quản trị dữ liệu, mức độ cắt giảm phát thải thực chất và năng lực chứng minh kết quả bằng những bằng chứng đáng tin cậy", ông Wouter kết luận.

Dũng Trần