Đăng ký hộ tịch “phi địa giới hành chính” - bước tiến lớn của dự thảo Luật (sửa đổi)

Ngày 9/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về 4 dự án Luật do Bộ Tư pháp được giao chủ trì soạn thảo, trong đó có dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Qua nghiên cứu, thảo luận tại Tổ 9, Đại biểu Phạm Thị Minh Huệ (Đoàn Cần Thơ) cơ bản thống nhất với dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi). Để dự thảo hoàn chỉnh hơn, Đại biểu có một số ý kiến đóng góp.

Cụ thể, theo Đại biểu, khoản 1 Điều 7 dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) quy định: “1. Ủy ban nhân dân cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân đăng ký các việc hộ tịch quy định tại Điều 3 của Luật này”. Việc quy định đăng ký hộ tịch “phi địa giới hành chính” là bước tiến lớn. Tuy nhiên, đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hạ tầng mạng và trang thiết bị máy tính tại một số đơn vị cấp xã hiện chưa thực sự đồng bộ.

Do đó, để đảm bảo tính khả thi, Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét nghiên cứu bổ sung quy định mang tính chuyển tiếp hoặc giao Chính phủ quy định lộ trình áp dụng cho các địa bàn đặc biệt khó khăn, tránh gây ách tắc thủ tục khi hệ thống mạng chưa đáp ứng được thời gian thực.

Về khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu hộ tịch, theo khoản 3 Điều 26 dự thảo Luật: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân không thuộc quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này khi khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch phải được sự đồng ý của cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch và cá nhân là chủ thể của thông tin được khai thác…”.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét “phải được sự đồng ý của cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch” vì theo dự thảo hiện nay thẩm quyền giải quyết hộ tịch là không phụ thuộc nơi cư trú, do đó, sẽ có trường hợp thông tin hộ tịch của cá nhân được thực hiện tại nhiều Ủy ban nhân dân cấp xã khác nhau. Nếu phải được sự đồng ý của tất cả Ủy ban nhân dân cấp xã đó sẽ dẫn đến tốn thời gian và phát sinh thủ tục. Mặt khác, thông tin hộ tịch gắn với nhân thân của mỗi người thì thiết nghĩ chỉ cần được sự đồng ý của cá nhân là chủ thể được khai thác là đủ cơ sở để thực hiện. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét.

Một nội dung nhận được nhiều ý kiến quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng Chính phủ số, là vấn đề số hóa dữ liệu hộ tịch.

Đại biểu Trương Hồ Hải (Đoàn An Giang) cho rằng, dù đẩy mạnh số hóa là xu hướng tất yếu, nhưng không nên bỏ hoàn toàn sổ gốc đối với các dữ liệu quan trọng như khai sinh, kết hôn, khai tử. “Việc duy trì bản gốc là cần thiết để phòng ngừa các rủi ro như cháy nổ, mất dữ liệu hoặc sự cố kỹ thuật”.

Còn Đại biểu Võ Tiến Nghị (Đoàn Quảng Trị đề nghị làm rõ các khái niệm như “truy cập” và “khai thác” dữ liệu để tránh chồng chéo, đồng thời bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan quản lý khi xảy ra sự cố mất an toàn thông tin.

Một số ý kiến khác cũng đề cập đến sự chưa thống nhất giữa các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là giữa Luật Hộ tịch và Bộ luật Dân sự, từ đó kiến nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ để bảo đảm tính đồng bộ.

Ở góc độ khai thác dữ liệu, Đại biểu Nguyễn Thanh Liêm (Đoàn Quảng Trị) đề xuất bổ sung quyền “sử dụng” thông tin bên cạnh quyền truy cập và khai thác, nhằm bảo đảm hiệu quả thực chất của việc xây dựng cơ sở dữ liệu.