Đam mê…cái ngu
Các cụ xưa đã dạy trên đời có bốn cái ngu: “Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu". Gác cu ở đây có nghĩa là nghề chơi chim cu gáy. Cứ theo câu ca dao trên thì "gác cu" là việc ngu thứ ba trong bốn cái ngu ở đời. Song, trái ngược với câu ca dao trên, nhiều người vẫn đổ công sức, tiền bạc cho thỏa chí đam mê… cái ngu thứ 3.
Chuyện chim
Giữa mớ âm thanh hỗn độn, ồn ã của các loại phương tiện qua lại trên đường Nguyễn Văn Linh, vẳng đâu tiếng chim "cục cù cù, cục cù cù". Tiếng chim dẫn chúng tôi đến với hội thi chim cu gáy do Hội chim cảnh thành phố và Công ty TNHH Nam Tín tổ chức. Trong khoảng sân rộng treo lủng lẳng những chuồng cu gáy. Trong không gian ấy, chúng tôi gặp anh Quân- một cái tên quen thuộc trong làng chơi chim cu gáy ở Hải Phòng. Giới chơi chim ở Hải Phòng vẫn “truyền tai” nhau, nếu anh Quân nhận mình là số 2, thì chẳng mấy người dám nhận là số 1 về khoản chơi cu gáy và những giải thưởng đoạt được qua các hội thi.
Anh Quân tên đầy đủ là Nguyễn Văn Quân, nhà ở khu dân cư Hạ Đoạn 2, phường Đông Hải 2 (Hải An), mới ngoài 30 tuổi nhưng có đến gần 20 năm chơi chim cu. Anh Quân thổ lộ, cái máu chơi cu gáy ngấm vào anh từ hồi nhỏ, khi đi bẫy chim cùng bố và bác– ông Trảng và ông Mang- vốn nổi tiếng ở quận Hải An về chơi chim cu gáy.
Theo anh Quân, chim cu gáy được coi là đẹp phải có tướng: "đầu nhỏ mỏ ngay". Vòng lông cườm quanh cổ phải cao, thẳng, dày. Nhìn qua cườm có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim, các cụ có câu "Kim nổ, thổ vừng". Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng, chim có cườm này thường gáy giọng thổ… Chim đầu to, mình ngắn cụt lủn thì chỉ có nước... làm thịt.
Ngoài tướng mạo, chim cu gáy phải có cao độ. Tuỳ theo vùng, miền hay “gu” mà có cách chọn giọng chim khác nhau. Song, một con chim cu được gọi là hay phải có giọng “chiêu” (cúc, cu, cu…cu), giọng “thúc” (cù, cù, cu ba tiếng một) hay giọng “gù” (cù…cù cù hai giọng đôi) phải rõ ràng, đều… Nếu con chim nào hội đủ yếu tố “chiêu đồng, thúc thổ, gù kim”, thì ông chủ của nó được ví như có… cục vàng mười trong tay.
Chuyện người
Trong lúc “trà dư, tửu hậu” quanh cuộc thi chim cu gáy, người “ngoại đạo” như chúng tôi được nghe chuyện phiếm về thú chơi chim cu gáy.
Chuyện xưa, có ông Tổng đốc Hoàng Cao Khải từng đổi xuyến vàng và chuỗi ngọc trai để lấy một cặp chim cu gáy nên đặt tên là con Kim Xuyến và con Ngọc Trai. Hay như chuyện Giám mục giáo phận Bùi Chu (
Chuyện nay, con cu gáy 10 năm tuổi của anh Quân, chẳng biết có đạt được tiêu chí “vàng mười” hay không, nhưng nó “gặt” vô số giải thưởng cho chủ. Có người thích quá “đặt” luôn 25 triệu đồng để đổi lấy con chim, tuy nhiên, chỉ nhận được cái lắc đầu. Anh Quân tâm sự, có được một con cu gáy hay không dễ, đời người may mắn lắm mới được sở hữu một hoặc hai con như thế. Với người đàn ông này, xe máy có thể không cần khóa, chứ chim cu không thể rời xa nửa bước.
Hiện nay, hầu hết những người chơi bỏ tiền ra mua chim cu gáy tại khu vực chợ Hàng hoặc mua bán truyền tay nhau. Một con chim cu gáy thuần dưỡng chưa biết gáy hay, dở, có giá 300.000 - 500.000 đồng. Tuy nhiên, người chơi “chuyên nghiệp” thích bẫy chim trưởng thành về nuôi, loại này thường thuần lâu hơn nhưng bù lại bền giọng hơn. Có được con chim như ý đã khó, nhưng nuôi nấng để chim quen cảnh, quen người mà gáy như khi ở ngoài trời càng khó, ít nhất phải kiên trì một, hai năm. Như chế biến thức ăn cho chim- việc mất nhiều thời gian. Anh Quân giải thích, nếu để chúng ăn những loại thức ăn thông thường người ta vẫn bán thì chim hót không hay. Vì thế, mỗi ngày, anh Quân mất ít nhất 2 giờ đồng hồ chỉ với việc “vo thóc, đãi sạn”, phơi nắng cho chim…
Tuy được coi là dân dã, nhưng chơi chim cảnh hay bất cứ thú chơi nào khác cũng đòi hỏi niềm đam mê. Chính niềm đam mê đó giúp chủ nhân của những con vật đáng yêu này không cảm thấy "phí thời gian" hay "mất công mất việc" với những điều mình theo đuổi.
Thảo Nguyễn