Đại úy CSGT bắn chết cấp trên: Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh?

(PLO) - Vụ án xét xử  Ngô Văn Vinh (39 tuổi), nguyên đại uý trạm CSGT Suối Tre (đóng tại thị xã Long Khánh) bắn chết thiếu tá, phó trạm Trần Ngọc Sơn (39 tuổi) ngay tại trụ sở cơ quan đã khép lại, tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn về khái niệm giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động?
Trạm CSGT Suối Tre Trạm CSGT Suối Tre
Sau phiên xử, Xa lộ Pháp luật đã có cuộc phỏng vấn Thạc sỹ Nguyễn Thế Anh (Trung tâm truyền thông Pháp luật Việt Nam), cung cấp kiến thức pháp lý giúp bạn đọc hiểu rõ hơn hai tội danh tranh cãi trong vụ án này.
Thưa ông, dấu hiệu phân biệt tội giết người và tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh?
Cấu thành cơ bản của tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh được Điều 95 Bộ luật Hình sự (BLHS) quy định như sau: “Người nào giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó hoặc đối với người thân thích của người đó…” Như vậy, cùng là hành vi cố ý tước đoạt tính mạng của người khác một cách trái pháp luật nhưng hành vi giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh có những dấu hiệu cơ bản sau:
Thứ nhất, trạng thái tinh thần của người phạm tội lúc thực hiện hành vi giết người là bị kích động mạnh. Người bị kích động về tinh thần là người không còn nhận thức đầy đủ về hành vi của mình như lúc bình thường, họ mất khả năng tự chủ và không thấy hết được tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình nhưng chưa mất hẳn khả năng nhận thức. Trạng thái này chỉ xảy ra trong chốc lát, sau đó tinh thần của họ trở lại bình thường như trước.
Việc xác định một người có bị kích động mạnh về tinh thần hay không là một vấn đề phức tạp. Hiện BLHS và các văn bản hướng dẫn thi hành cũng chưa có một tiêu chí cụ thể để xác định thế nào là bị kích động mạnh về tinh thần. Bởi vì trạng thái tâm lý của mỗi người khác nhau, cùng một sự việc nhưng người này xử sự khác người kia; có người bị kích động về tinh thần nhưng cũng có người vẫn bình tĩnh. Và cách xử sự của mỗi người cũng rất khác nhau. Ví dụ, cùng trong hoàn cảnh bắt quả tang vợ ngoại tình: A đã dùng dao đâm chết tình địch, trong khi B lại lựa chọn cách xử lý là ly hôn. 
Do đó, để xác định một người bị kích động mạnh hay chưa mạnh về tinh thần phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, xem xét một cách toàn diện các tình tiết của vụ án, nhân thân người phạm tội, quá trình diễn biến của sự việc, nghề nghiệp, trình độ văn hoá, hoạt động xã hội, điều kiện sống, tính tình, bệnh tật, hoàn cảnh gia đình, quan hệ giữa người phạm tội với nạn nhân …
Trường hợp người phạm tội có bị kích động về tinh thần nhưng chưa tới mức mất khả năng tự chủ thì không gọi là bị kích động mạnh và không thuộc trường hợp giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh. Tuy nhiên họ được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự do có tình tiết: “Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái  pháp luật của người bị hại hoặc người khác gây ra” theo quy định tại Điều 46 BLHS.
Thứ hai, nạn nhân phải là người có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng. Hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân, trước hết bao gồm hành vi vi phạm pháp luật hình sự xâm phạm đến lợi ích của người phạm tội hoặc đối với những người thân thích của người phạm tội. 
Việc xác định một hành vi trái pháp luật của nạn nhân đã tới mức nghiêm trọng hay chưa cũng phải đánh giá một cách toàn diện. Có hành vi chỉ xảy ra một lần đã là nghiêm trọng, nhưng cũng có hành vi nếu chỉ xảy ra một lần thì chưa nghiêm trọng, nhưng nó được lặp đi lặp lại nhiều lần thì lại thành nghiêm trọng. 
Ví dụ: A và B nhà ở cạnh nhau, chung một bức tường. B thường xuyên mở loa với công suất lớn để hát karaoke trong lúc con của A mới sinh, đang bị ốm nặng cần sự yên tĩnh. A đã nhiều lần yêu cầu B chấm dứt hành động đó, nhưng B không nghe, A bực tức dùng gậy phang B một cái làm B ngã gục. Trên đường đưa đi cấp cứu thì B chết. Trong trường hợp này, hành vi giết người của A cũng được coi là bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của B.
Nạn nhân phải bị chết thì người thực hiện hành vi tước đoạt tính mạng của nạn nhân mới cấu thành tội "giết người trong trạng thái tình thần bị kích động mạnh". Nếu nạn nhân không chết và bị thương có tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên thì người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh" quy định tại Điều 105 BLHS. 
Thứ ba, hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân phải là nguyên nhân làm cho người phạm tội bị kích động mạnh về tinh thần. Nếu người phạm tội bị kích động mạnh mà “giận cá chém thớt” thì không thuộc trường hợp phạm tội này. 
Ví dụ: Được mọi người báo tin là con mình vừa bị A đánh chết, C tức tốc chạy sang nhà A tìm. Lúc này, chỉ có bà B là vợ của A đang ở nhà. C đã dùng dao đâm một cái vào ngực B làm B chết tại chỗ. Trường hợp này chính A mới là người có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng khiến C bị kích động về tinh thần chứ không phải bà B. Do đó hành vi giết người của C không phải là giết người trong trạng thái tình thần bị kích động mạnh.
Đại úy CSGT bắn chết cấp trên: Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh? ảnh 1
 Bị cáo Vinh trong phiên xử
Ngoài những dấu hiệu kể trên, tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh so với tội giết người còn có những đặc điểm khác biệt nào?
Về chủ thể tội phạm: Đối với tội giết người, chủ thể tội phạm là người đủ 14 tuổi trở lên và có đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Đối với tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, thù chủ thể tội phạm là người có đủ 16 tuổi trở lên và có đủ năng lực trách nhiệm hình sự.
Về giai đoạn phạm tội: Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh không có giai đoạn chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt, vì không thể xác định được mục đích của người phạm tội khi người đó trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh mà chỉ có thể xác định người phạm tội bỏ mặc cho hậu quả xảy ra.
Những trường hợp nào tuy người phạm tội bị kích động mạnh về tinh thần dẫn đến giết người nhưng lại không thuộc trường hợp giết người trong trạng thái tình thần bị kích động mạnh?
Trường hợp người phạm tội tự mình gây nên tình trạng tinh thần kích động mạnh rồi giết người cũng không thuộc trường hợp giết người trong trạng thái tình thần bị kích động mạnh. Ví dụ: A và B cãi nhau rồi dẫn đế hai người đánh nhau, A bị B đánh, về nhà bực tức uống rượu say rồi mang dao găm đến nhà B gọi B ra cổng dùng dao đâm chết B.
Trường hợp nạn nhân là người điên hay trẻ em dưới 14 tuổi có những hành vi làm cho người phạm tội bị kích động mạnh, thì cũng không thuộc trường hợp giết người trong trạng thái tình thần bị kích động mạnh. Bởi lẽ, hành vi của người điên và của trẻ em dưới 14 tuổi không bị coi là hành vi trái pháp luật, vì họ được xác định là không có lỗi do họ không nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà mình đã thực hiện.
Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!
Tranh cãi quyết liệt trong phiên xử
Cáo trạng thể hiện, khoảng 17h ngày 22/9/2013, sau khi mâu thuẫn trong quán nhậu từ buổi trưa, thiếu tá Sơn đến cơ quan, đi lên phòng ngủ tập thể gặp Vinh nằm trên ghế, hỏi: “Vinh đen, mày kiếm tao, mày ngon bắn tao đi” rồi tiến về phía Vinh đấm vào mặt cấp dưới 3 cái khiến Vinh chảy máu. Hai bên giằng co, vật lộn từ trên giường xuống sàn nhà.
Trong phòng lúc này có thêm thượng úy Đoàn Thanh Phú đã can ngăn nhưng bất thành. Trong lúc giằng co, Vinh cầm được khẩu súng K59 để dưới gối ngủ của mình. Ông Sơn cố giành lấy làm súng nổ 2 phát. Một phát đạn trúng vào hông anh Phú. Nạn nhân Phú bị thương cố lết ra ngoài, ở trong phòng vị phó trạm và Vinh tiếp tục vật lộn. Vinh bắn tiếp hai phát súng nữa nhưng không trúng ai. 
Cuối cùng Vinh bắn tiếp hai phát nữa trúng người ông Sơn gục xuống. Phải đến khi súng hết đạn, mọi người mới khống chế, tước được khẩu súng trên tay Vinh. Nạn nhân Sơn tử vong sau đó. Nạn nhân Phú thương tật 15%. Vinh trong lúc ẩu đả cũng bị thương với tỉ lệ 40%. 
Thủ phạm bị truy tố về tội “giết người trong tình trạng tinh thần bị kích động mạnh”, mức án đề nghị từ 24 - 30 tháng tù giam. Đại diện người bị hại là bà Nguyễn Thị Bích Vân (vợ bị hại Sơn) yêu cầu bị cáo bồi thường tổng thiệt hại 3 tỷ đồng. Nạn nhân Phú yêu cầu bồi thường 200 triệu đồng. 
Luật sư bị hại cho rằng cáo trạng không thể hiện đúng bản chất vụ việc. Ví như khẩu súng là tang vật quan trọng nhưng không được đưa sang toà án xem xét, kiểm tra. Số hiệu khẩu súng trong nhiều văn bản bị lẫn lộn. Cáo trạng chưa làm rõ hành vi sử dụng súng sai mục đích cũng như việc quản lí vũ khí quân dụng sai quy định của bị cáo. 
Chưa hết, vụ án còn có dấu hiệu vi phạm tố tụng. “Gia đình tôi không hề nhận được cáo trạng, đến khi xem vô tuyến, đọc báo mới chạy đi hỏi, mới biết toà sắp đưa ra xét xử”, bà Vân nói. Luật sư bị hại cũng nêu ra các tình tiết như việc bị cáo cầm súng đã lên đạn đi tìm ông Sơn chứng minh việc bị cáo có dấu hiệu phạm tội “giết người” chứ không phải “giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”.  
Sau một ngày tranh cãi quyết liệt, chiều muộn ngày 26/8, HĐXX tuyên trả hồ sơ cho Viện kiểm sát để bổ sung điều tra vì bị cáo có dấu hiệu của hành vi “giết người”. 
Nhóm phóng viên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chống dịch COVID-19: Chọn cách hài hòa, hợp lý, hiệu quả nhất, không chọn cách dễ nhất

Năng lực xét nghiệm COVID-19 của Việt Nam đã gia tăng đáng kể, tạo điều kiện truy vết nhanh hơn, khoanh vùng gọn hơn. Ảnh: Nhật Bắc
(PLVN) - Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, khó lường hơn, đặt ra những bài toán khó hơn về cân bằng mục tiêu phòng chống dịch với phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã kiên quyết, kiên trì kết hợp hài hòa, hợp lý, hiệu quả giữa hai mục tiêu này. Nhưng sức khỏe của nhân dân là trên hết, trước hết và quan trọng nhất.

Bài viết của Tổng Bí thư về CNXH cổ vũ động viên toàn Đảng, toàn quân, toàn dân thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII

Bài viết của Tổng Bí thư về CNXH cổ vũ động viên toàn Đảng, toàn quân, toàn dân thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII
(PLVN) - Ở tầm cao lý luận và thực tiễn, bài viết của Tổng Bí thư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để nâng tầm tư tưởng, khơi dậy tình cảm, khát vọng, cổ vũ động viên toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ra sức phấn đấu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

Những tiếng nói lạc lõng cần phải lên án

Thị trấn Bến Sung (Như Thanh, Thanh Hóa) trang hoàng đường phố hướng đến Ngày bầu cử.
(PLVN) - Ðể bày tỏ thái độ trước hiện tượng xuất hiện một số tiếng nói lạc lõng, thông tin sai sự thật hòng phá hoại, xuyên tạc cuộc bầu cử, trên trang Trực diện TV, ông Minh Giang - người Mỹ gốc Việt, đã công bố video nhan đề "Bầu cử QH: Nói xấu ứng cử viên, xuyên tạc bầu cử, đến hẹn lại lên".

'Giữ lấy đức tin bền vững em ơi! '…

lCác nhân viên y tế tại xã Đồng Lạc, huyện Chương Mỹ, Hà Nội đi khử khuẩn tại khu vực được khoanh vùng chống dịch, sau khi xã này ghi nhận 2 ca bệnh liên quan đến Bệnh viện K hôm 7/5. Ảnh: Mạng xã hội
(PLVN) - Cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ thì hơn ai hết, mỗi người dân cần có ý thức chống dịch, thực hiện tốt “5K” và bình tĩnh, không hoang mang thất thiệt… 

Cảnh giác âm mưu “tạo sóng”, “khuấy nước”, phá hoại bầu cử

Cảnh giác âm mưu “tạo sóng”, “khuấy nước”, phá hoại bầu cử
Thời điểm diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp đã cận kề. Trong khi cử tri, nhân dân hòa chung tinh thần phấn khởi, sẵn sàng thực hiện quyền công dân của mình thì ở chiều ngược lại, các đối tượng cơ hội, chống đối lại tăng cường chiến dịch, ra sức chống phá cuộc bầu cử.

Có cần những hình phạt cứng rắn hơn?

 Mỗi người dân nếu lơ là chống dịch sẽ ảnh hưởng tới công sức của bao người trong cuộc chiến thầm lặng và quyết liệt này. (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Do liên tiếp có một số trường hợp lây nhiễm Covid-19 sau khi đã hoàn thành cách ly, tuần qua Bộ Y tế đã gửi tin khẩn cho biết tạm thời chưa cho rời khỏi khu cách ly với những người đã cách ly tập trung đủ 14 ngày và có 2 xét nghiệm âm tính…

Chỉ đạo của Thủ tướng phải được thực hiện nghiêm

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sau khi bài viết “Để lây lan dịch bệnh sau cách ly: Trách nhiệm người đứng đầu địa phương ở đâu?” được đăng tải, Báo PLVN nhận được nhiều ý kiến phản hồi đồng tình với cách đặt vấn đề của Báo và mong muốn không chỉ người đứng đầu địa phương mà người dân và toàn xã hội cần phải nâng cao trách nhiệm chung tay cùng Đảng, Nhà nước phòng chống đại dịch Covid-19 hiệu quả.

Đừng thỏa hiệp với tội phạm xâm hại trẻ

Đừng thỏa hiệp với tội phạm xâm hại trẻ
(PLVN) - Hành trình để bảo vệ trẻ em khỏi tội phạm xâm hại và hành trình đi tìm công lý cho nạn nhân trẻ em có thể gian nan, vất vả, nhưng đó là một hành trình đúng đắn để theo đuổi. 

Bất cập đèn giao thông - “thủ phạm” gây tắc đường

Bất cập đèn giao thông - “thủ phạm” gây tắc đường
(PLVN) - Thời gian gần đây, tình trạng ùn tắc nghiêm trọng thường xuyên xảy ra tại một số nút giao trên địa bàn thành phố Hà Nội. Một trong các nguyên nhân được xác định dẫn đến tình trạng này là do sự phân bố, điều chỉnh của đèn tín hiệu giao thông chưa hợp lý. Cùng với đó, việc một cụm đèn tín hiệu giao thông có nhiều cơ quan tham gia quản lý cũng dẫn tới nhiều bất cập, ảnh hưởng tới việc khai thác của đèn tín hiệu.

Bản lĩnh giám định viên

Bản lĩnh giám định viên
(PLVN) - Câu chuyện đối tượng Nguyễn Xuân Quý dưới vỏ bọc bệnh nhân tâm thần đã buôn bán ma túy, lập “động lắc” trong Bệnh viện Tâm thần TWI (Thường Tín, Hà Nội) vừa gây chấn động dư luận; thì câu chuyện một đối tượng chỉ trong 5 năm đã hai lần thoát án giết người vì có chứng nhận tâm thần ở Đắk Lắk lại một lần nữa làm người ta sững sờ.

Siết chặt đường biên, giữ chặt đường biên

Siết chặt đường biên, giữ chặt đường biên
(PLVN) - Tại đất nước láng giềng Campuchia, Covid-19 lây lan quá nhanh  đến mức Thủ tướng nước này cảnh báo mở rộng phong tỏa. Trước đó, nhà chức trách đã áp lệnh phong tỏa ở thủ đô Phnom Penh và thị trấn Takmao từ ngày 15/4 cho đến ngày 28/4. Tình hình này tạo ra nguy cơ trực tiếp với Việt Nam.

Chuyển đổi vị trí

Chuyển đổi vị trí
(PLVN) - Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa phát đi thông cáo báo chí kết quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC) và phòng, chống tham nhũng (PCTN) quý I và kế hoạch công tác quý II năm 2021. Theo đó, đối với công tác PCTN, TTCP cho biết đã tập trung kiểm tra hơn ngàn cơ quan, tổ chức, đơn vị về thực hiện công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động. Công bố, công khai theo quy định của pháp luật kết quả kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, xử lý tố cáo và PCTN.

Trung thực và thẳng thắn

Ông Đoàn Ngọc Hải đã rất sốt ruột vì người nghèo, người cần nhà.
(PLVN) - Việc ông Đoàn Ngọc Hải đòi hai địa phương tiền ông đã trợ giúp để xây nhà cho người nghèo đã gây ra một sự chú tâm không nhỏ trong dư luận xã hội. 

Niềm tin bứt phá vươn lên

Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng một số thành viên Chính phủ.
(PLVN) - Hôm qua, 8/4, với việc kiện toàn 14 nhân sự mới, Chính phủ của Thủ tướng Phạm Minh Chính gồm 28 thành viên đã ra mắt.

Chuyện vô lý ở Hội An

Ngôi nhà số 75 Nguyễn Thái Học,TP Hội An.
(PLVN) - Câu chuyện sai phạm “3 trong 1” trong sự việc liên quan ngôi nhà cổ là tài sản công tại số 75 Nguyễn Thái Học, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam; khiến nhiều người đặt vấn đề vì sao chính quyền địa phương lại “hiền” trước các sai phạm có tính chất ngang ngược, nghiêm trọng như vậy?