Đại lễ tưởng niệm 700 năm Vua Trần Nhân Tông nhập Niết bàn: Tôn vinh Vua Phật Việt Nam

Phật hoàng Trần Nhân Tông

Trần Nhân Tông (tên húy là Trần Khâm) là vị vua thứ ba của triều Trần (1258-1308), lên ngôi ở tuổi 21. Trong 14 năm trị vì đất nước, ông 2 lần trực tiếp cầm quân lập nên những chiến công hiển hách trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, giữ yên bờ cõi nước nhà trước kẻ thù xâm lược hùng mạnh vào bậc nhất thời đó – quân Nguyên Mông. 41 tuổi, Trần Nhân Tông chính thức xuất gia, tu hành tại chùa Hoa Yên - Yên Tử (Quảng Ninh) với đạo hiệu Hương Vân Đại Đầu Đà, sau đổi thành Trúc Lâm Đại Đầu Đà, kế thừa Huệ Tuệ Thiền sư, làm tổ thứ 6 của Sơn môn Yên Tử. Ông đổi tên sơn môn thành Trúc Lâm Thiền phái do chính người làm Đệ nhất Tổ với mục đích quy tụ ý chí, sức mạnh của toàn dân tộc hướng về thế giới tâm linh thuần khiết Chân - Thiện - Mỹ, dẫn dắt giống nòi sống theo con đường đạo đức và tâm linh, tồn tại vững bền trong độc lập, tự do, dân chủ, bình đẳng, yêu thương, hạnh phúc.

Vào giờ Tý ngày 1-11-1308 (Mậu Thân), sau khi căn dặn các đệ tử, Trần Nhân Tông nhập diệt Niết bàn, đệ tử và các đời sau tôn xưng ông là Phật hoàng Trần Nhân Tông dòng thiền Trúc Lâm, mang tư tưởng nhập thế, tư tưởng vì lợi ích an lạc cho dân tộc, có ảnh hưởng sâu rộng đến ngày nay. Trong đó, hạt nhân cơ bản của lý luận thiền mà người và các bậc tiền nhân xây dựng là chữ “Tâm” với ý nghĩa rộng lớn, quảng đại: tâm cứu độ chúng sinh, tâm giải phóng dân tộc, tâm hòa nhập cộng đồng. Vì thế, dòng thiền Trúc Lâm mang tính bao dung, hội nhập lớn lao và tinh thần nhập thế tích cực…

Phật hoàng Trần Nhân Tông viết nhiều sách Phật học, nhưng đáng tiếc là đã bị thất lạc. Hai tập thơ của ông cũng bị mất, chỉ còn lại một số bài về sau được chép lại trong "Việt âm thi tập" và bài phú Nôm "Cư trần lạc đạo" ca tụng cảnh tu hành ở nơi non xanh nước biếc...

Đại lễ tôn vinh “Tâm đại chúng”

Ghi nhớ công lao đức Phật hoàng và tâm niệm ứng dụng, phát huy tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm trong đời sống, các hoạt động đại lễ sẽ diễn ra trọng thể từ ngày 25 đến 27-11 (tức ngày 28-10 đến 1-11 âm lịch) tại các huyện, xã thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ninh như: Đông Triều, Yên Hưng, Uông Bí, Cẩm Phả…

Ngày 25-11, lễ dâng hương và khai mạc triển lãm thư pháp về các bài thơ, phú, kệ của Phật hoàng Trần Nhân Tông diễn ra tại đền Cửa Ông, thị xã Cẩm Phả và chùa Quỳnh Lâm, huyện Đông Triều . Đại trại đàn cầu siêu liệt sĩ trận vong thời Trần và chư vị anh linh có công dựng nước và giữ nước diễn ra tại huyện Yên Hưng, trại đàn cúng Phật, cúng Tổ tại Yên Tử; diễu hành xe hoa tại Cẩm Phả - Hạ Long - Uông Bí…

Viện Khoa học Xã hội phối hợp với Giáo hội  Phật giáo Việt Nam tổ chức hội thảo về tư tưởng, sự nghiệp Điều Ngự Giác hoàng Trần Nhân Tông và tinh thần Trúc Lâm Thiền Tông, phân tích những ảnh hưởng sâu rộng của các giá trị, di sản này trong sự phát triển tư tưởng, văn hóa dân tộc, đồng thời nhận định và đặt ra vấn đề ứng dụng những tinh hoa của dòng thiền này vào xây dựng xã hội, phát triển đạo đức... Hội thảo được tổ chức trong hai ngày 26 và 27-11.

Cùng với chương trình Đại lễ, dự kiến được truyền hình trực tiếp, còn có các nghi lễ tâm linh và văn hóa nghệ thuật khác như cúng Phật, cúng Tam tổ Trúc Lâm, trình diễn 2 vở chèo Tam tổ Trúc Lâm và Thái sư Trần Thủ Độ của Đoàn chèo Quảng Ninh và Nhà hát chèo Nam Định biểu diễn, biểu diễn múa Lục cúng hoa đăng và múa Bài bông.

Sau Đại lễ tưởng niệm Phật hoàng Trần Nhân Tông lần này, Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Tỉnh hội Phật giáo Quảng Ninh sẽ đề nghị tổ chức lễ kỷ niệm thường niên ngày mất của Vua Trần Nhân Tông (1/11/1308) như Quốc giỗ của Phật giáo, làm cơ sở để các cơ quan chức năng đề nghị lên Unesco công nhận Trần Nhân Tông là Danh nhân văn hoá thế giới.

Huệ Vũ tổng hợp