Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 5 (5-1976)

Một năm sau ngày giải phóng miền Nam, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đã hoàn thành công việc thống nhất đất nước về mặt Nhà nước (tổng tuyển cử bầu Quốc hội) và thi đua lao động sản xuất, công tác, lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 4 sẽ đượcc tiến hành vào cuối năm 1975. Tự hào về chiến thắng và tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng. Đảng bộ và nhân dân Hải Phòng hăng hái bắt tay vào công cuộc tái thiết thành phố.

Trong không khí phấn khởi, từ ngày 11 đến 15-5-197, Đảng bộ Hải Phòng tiến hành Đại hội lần thứ V tại trường Đảng Tô Hiệu, có 349 đại biểu. Đại hội đã thẳng thắn kiểm điểm những tồn tại trên các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, cảng, giao thông vận tải, văn hóa-xã hội và tập trung thảo luận nhằm giải quyết những vấn đề cơ bản có ý nghĩa quyết địinh đối với thành phố; vị trí của cảng, công nghiệp trung ương trên địa bàn, khắc phục những nhược điểm để kết hợp có hiệu quả giữa kinh tế trung ương với kinh tế địa phương...

Trêncơ sở những nội dung cơ bản của các hội nghị lần thức 22, 23, 23 của BCH Trung ương Đảng, Đại hội quyết định phương hương nhiệm vụ trong 5 năm 1976-1980 là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy hiệu lực của chính quyền và vai trò làm chủ tập thể của quầnchúng, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nêu cao tinh thần cách mạng tiến công, tinh thần làm chủ tập thể, đẩy mạnh 3 cuộc cách mạng, tiếp tục khắc phục những hậu quả chiến tranh, nhanh chóng tổ chức lại sản xuất, đẩy mạnh xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, phát triển kinh tế-văn hóa, củng cố, hoàn thiện quan hệ sản xuất XHCN, tăng cường xây dựng lực lượng quân sự địa phương, giữ gìn trật tự an ninh, đưa công tác quản lý kinh tế, quản lý xã hội vào nền nếp, ổn định và cải thiện từng bước đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Phương hướng nhiệm những năm 1976-1978: trong xây dựng và phát triển kinh tế cần quán triệt đầy đủ tinh thần Bảo đảm cho nền kinh tế của thành phố phát triển cân đối, toàn diện, mạnh mẽ, vững mạnh. Sự nghiệp giáo dục văn hóa-xã hội, bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, bảo đảm đời sống cán bộ, công nhân, nhân dân lao động từng bước được cải thiệnnnn.

Trong điều kiện cả nước chưa được Trung ương đảng và Chính phủ xác định rõ kế hoạch 5 năm, cho nên trong kế hoạch 3 năm của Hải Phòng (1976, 1977, 1978) cần xác định một số phương hướng lớn:

Tạo điều kiện cho các cơ sở xây dựng được quy hoạch và kế hoạch dài hạn nhằm tổ chức lại sản xuất, thực hiện được dân chủ hóa trong xây dựng kế hoạch hàng năm.

Thực hiện thật tốt nghị quyết XIX của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa III) và Nghị quyết 61 của Hội đồng Chính phủ.

Thực hiện một bước kế hoạch hóa theo ngành và kế hoạch theo lãnh thổ.

- Phải có sự chuyển biến quan trọng về tổ chức và cán bộ để nâng cao năng lực quản lý kinh tế..

Sau báo cáo, đồng chí Xuân Thủy, Bí thư Trung ương Đảng đã phát biểu ý kiến, biểu dương thành phố cảng Hải Phòng là một trong những địa phương đã khôi phục và phát triển nhanh nhất về các mặt sau chiến tranh, trong khi đó Hải Phòng đã đóng góp sức người, sức của chi viện cho miền Nam vượt mức đề ra...

Song trong tình hình mới, nhiệm vụ chủ yếu là xây dựng kinh tế, Hải Phòng cần thấy rõ nhiệm vụ to lớn và nặng nề, đòi hỏi toàn Đảng, quân và dân Hải Phòng đẩy mạnh phong trào lao động sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải chuyển được khí thế chống Mỹ, cứu nước vào phong trào lao động sản xuất...

Báo cáo kiểm điểm công tác xây dựng Đảng của BCH tập trung vào mấy vấn đề chính:

Tiến hành cuộc vận động nâng cao chất lượng đảng viên, thực hiện các chỉ thị của đảng: CT192, NQ23 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa III). Đảng bộ đã huấn luyện được 52% tổng số đảng viên, 1.500 đảng viên theo chương trình sơ cấp, 400 cán bộ theo chương trình chính trị trung cấp (tại chức). Trong 2 năm 1974-1975, Đảng bộ Hải Phòng kết nạp được 625 đảng viên, trong đó thành phần công nhân chiếm 22%, 12% có trình độ đại học và hầu hết đảng viên mới kết nạp có trình độ văn hóa cấp 2 trở lên.

Các tổ chức cơ sở Đảng được củng cố, từng bước nâng cao năng lực lãnh đạo. Một số cơ sở yếu kém, mất đoàn kết được tập trung giải quyết và đã có sự chuyển biến rõ rệt.

Công tác cán bộ đã từng bước phấn đấu thực hiện tinh thần NQ 225, đáp ứng yêu cầu chi viện cho cách mạng miền Nam và sự nghiệp khôi phục và phát triển kinh tế, văn hóa của thành phố.

Trong mấy năm tới, công tác xây dựng Đảng cần thực hiện các biện pháp sau:

Công tác giáo dục cần đi đôi với rèn luyện đảng viên trong thực tiễn sản xuất, công tác. Trong sinh hoạt Đảng cần nâng cao từng bước năng lực và phẩm chất đảng viên, đáp ứng được yêu cầu lãnh đạo trong tình hình mới.

Thường xuyên làm tốt công tác phát triển Đảng, tích cực giúp đỡ các đảng viên yếu kém, xử lý kỷ luật nghiêm minh, tiếp tục xem xét và kiên quyết đưa ra khỏi Đảng những trường hợp không đủ tư cách đảng viên.

Chăm lo củng cố các tổ chức cơ sở Đảng, coi đó là một nhiệm vụ quan trọng phải làm thường xuyên của các cấp ủy Đảng.

Công tác cán bộ phải được coi là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của mọi cấp ủy đảng, của mỗi cơ quan Nhà nước, mỗi cán bộ lãnh đạo cần khắc phục tình trạng lơ là, chậm chạp.

Tiếp tục cải tiến tổ chức bộ máy và sửa đổi lề lối làm việc, phát huy đầy đủ hiệu lực của các tổ chức trong hệ thống chyên chính vô sản, tạo thành sức mạnh tổng hợp, tổ chức chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ và chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước.

Đại hội bầu 34 đồng chí ủy viên Ban Chấp hành chính thức và 4 đồng chí ủy viên dự khuyết. Ban Thường vụ gồm 11 đồng chí. Đồng chí Trần Kiên được bầu lại làm Bí thư. Hai đồng chí Đỗ Chính, Nguyễn Văn Bút được bầu làm Phó Bí thư.

Do hoạt động tíchcực của Trung ương Đảng, từ năm 1934, phong trào cách mạng và cơ sở Đảng ở Hải Phòng dần được khôi phục. Từ giữa năm 1936, nhiều tù chính trị bị đày đi Côn Đảo lần lượt trở về tăng cường cho phong trào cách mạng Hải phòng. Theo sát tình hình Hải Phòng, Trung ương Đảng, Xứ ủy Bắc Kỳ tăng cường cán bộ và chỉ thị cho Hải Phòng nhanh chóng thành lập cơ quan lãnh đạo của Đảng bộ. Tháng 4-1937, Hội nghị thành lập Thành ủy được tổ chức tại ngõ Đá, phố Cát Cụt (sau rạp Đại Chúng). Tham gia Thành ủy có các đồng chí Nguyễn Văn Cúc (Nguyễn Văn Linh), Nguyễn Văn Túc, Đinh Văn Nhạ, Nguyễn Văn Vượng, Tư Thành, Hoàng Văn Trành... Đồng chí Nguyễn Văn Túc (Nguyễn Công Hòa) được cử làm Bí thư Thành ủy. Tháng 3-1938, đồng chí Nguyễn Văn Cúc thay đồng chí Nguyễn Văn Túc phụ trách Thành ủy (tương đương Bí thư Thành ủy). Một thời gian sau, đồng chí Tô Hiệu, Bí thư Liên tỉnh B, trực tiếp làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng.

Trong những năm 1936-1939, phong trào cách mạng ở Hải Phòng diễn ra mạnh mẽ. Vùng nông thôn Kiến An, phong trào cách mạng cũng được nhen nhóm ở nhiều nơi. Một số chi bộ Đảng được thành lập ở Cổ Am (Vĩnh Bảo), ở Cam Lộ-An Lạc (An Dương), ở Dưỡng Động (Thủy Nguyên). Các Hội ái hữu thợ thuyền được thành lập. Chi bộ nhiều nhà máy như Cảng, Xi măng, Máy Tơ, Máy Chai...lãnh đạo công nhân bãi công, biểu tình đấu tranh đòi quyền tự do-dân chủ, cơm áo-hòa bình. Nhiều cuộc đấu tranh gây tiếng vang lớn trong và ngoài nước, được lãnh tụ Nguyễn ái Quốc mô tả rất kỹ trong các báo cáo gửi Quốc tế Cộng sản.

Tháng 12-1939, đồng chí Tô Hiệu, Bí thư Thành ủy, bị thực dân Pháp bắt. Từ đó đến đầu năm 1942, cơ quan Thành ủy Hải Phòng liên tục bị địch phá, phải lập lại nhiều lần. Có đợt cơ quan chỉ tồn tại hai, ba tháng. Các đồng chí Đào Văn Trường, Nguyễn Đức Huề, Lương Khánh Thiện, Nguyễn Hữu Phú lần lượt được cử làm Bí thư Thành ủy hoặc trưởng Ban cán sự. Để tránh tổn thất, Xứ ủy chủ trương không lập cơ quan Thành ủy mà chỉ cử cán bộ về phụ trách chung phong trào Hải Phòng-Kiến An và vùng mỏ, lấy vùng nông thôn Kiến An làm địa bàn đứng chân.