Đại Dực - Tiên Yên: Sau 3 năm đưa mô hình giáo dục song ngữ dựa trên tiếng mẹ đẻ vào hoạt động

QTV - Sau nhiều năm trăn trở, tìm tòi giải pháp cho việc khắc phục khó khăn về ngôn ngữ trong học tập của trẻ em vùng dân tộc thiểu số, dự án giáo dục của tổ chức Cứu trợ trẻ em Anh đã đưa vào thử nghiệm hoạt động giáo dục song ngữ dựa trên tiếng mẹ đẻ tại 2 xã Đông Ngũ và Đại Dực. Qua 3 năm thực hiện, dự án này đã làm thay đổi nhận thức, đem lại hiệu quả trong dạy và học đối với các thầy cô giáo và các em học sinh vùng đồng bào dân tộc.

 Đến xã Đại Dực , nơi có 100% học sinh là người dân tộc Sán Chỉ, khi vào thăm một lớp học của dự án, chúng ta thường gặp 2 thày cô trong cùng một lớp. Thày cô giáo trợ giảng là những người dân tộc ở điạ phương, đã đươc lựa chọn để tham gia vào các hoạt động giảng dạy. Họ đã sử dụng chính ngôn ngữ dân tộc của mình để giúp các em học sinh và nhà trường thực hiện nhiệm vụ dạy và học.

Rào cản về ngôn ngữ giữa tiếng phổ thông và tiếng mẹ đẻ trong lớp học đã được dỡ bỏ, các em đã tự tin và mạnh dạn hơn để tham gia tích cực vào các hoạt động học tập. Những vẻ mặt e dè, ngơ ngác vì không hiểu tiếng Kinh đã không còn, nhường chỗ cho những nét hồn nhiên, thân thiện, đầy tin cậy. Ngôn ngữ được sử dụng ở đây hoàn toàn là tiếng Sán Chỉ, ngay cả những bài hát sử dụng trong chương trình cũng đã được chuyển thể sang lời hát và giai điệu của dân tộc Sán Chỉ. Điều này không những giúp học sinh hiểu và hứng thú hơn với nội dung bài hát, mà còn giúp cho ngôn ngữ dân tộc và các giá trị văn hoá địa phương được bảo tồn.

Nhà trường đã coi trợ giảng như một thành viên chính thức của trường, còn giáo viên vẫn chuẩn bị giáo án, đồ dùng dạy học như nhiệm vụ thường ngày, nhưng thêm vào đó là sự đầu tư về thời gian, công sức để hướng dẫn cô giáo trợ giảng thực hành thành thạo trước khi lên lớp với học sinh bằng tiếng dân tộc.

Những giờ học bằng tiếng mẹ đẻ đã giúp các em nắm bắt được nội dung bài học một cách dễ dàng. Có nền tảng kiến thức cơ bản, khi học ngôn ngữ tiếng Việt, các em chỉ cần ghi nhớ từ tiếng Việt, tên gọi bằng tiếng Việt cho những nội dung kiến thức đó mà không còn khó khăn trong việc hiểu nội dung kiến thức.Việc chuyển tiếp kiến thức từ ngôn ngữ mẹ đẻ sang ngôn ngữ tiếng Việt như thế sẽ giúp các em học được tiếng Việt một cách tự nhiên và dễ dàng hơn. Bên cạnh những giờ học bằng tiếng mẹ đẻ là những giờ học tiếng Việt được thiết kế riêng dành cho các em học sinh dân tộc, với phương pháp học tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai, phù hợp với khả năng và đặc điểm tâm sinh lý của các em.

Phương pháp dạy học trực quan hành động đã thực sự lôi cuốn và có hứng thú đối với các em, giúp các em tiếp cận ngôn ngữ tiếng Việt một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Tâm huyết và trăn trở với giáo dục dân tộc, tổ chức Cứu trợ trẻ em Anh mong muốn từ sáng kiến này sẽ được thử nghiệm và tìm ra được một hướng đi mới, để cùng chung tay góp sức nâng cao chất lượng giáo dục vùng dân tộc thiểu số.

 Tuấn Điệp