Đại biểu QH đoàn Quảng Ninh: Góp ý nhiều nội dung về chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam

Phát biểu định hướng thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, Tổ trưởng Tổ thảo luận số 14, đề nghị các đại biểu tập trung góp ý đối với Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, cần làm rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các khái niệm mới, như: Công nghiệp văn hóa, công nghiệp số trong lĩnh vực văn hoá; quy định chi tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho phát triển văn hóa cần được đánh giá kỹ về tính khả thi, đồng thời xác định cụ thể các lĩnh vực chi tiêu nhằm tránh tình trạng quy định chung chung, khó triển khai.

Đại biểu cũng chỉ ra thực tế có những nguồn lực đã được bố trí nhưng chưa được sử dụng hiệu quả, giải ngân chậm, thậm chí không tiêu hết. Vì vậy, việc xây dựng nghị quyết cần gắn với cơ chế thực thi rõ ràng, khả thi, tránh lãng phí nguồn lực. Bên cạnh đó, cần chú trọng các chính sách thu hút đầu tư, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy hợp tác công - tư, chuyển đổi số và bảo đảm an ninh, chủ quyền văn hóa trên không gian số.

ĐBQH tỉnh Quảng Ninh góp ý nhiều nội dung về chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.

Đối với Dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đại biểu đề nghị làm rõ sự khác biệt giữa luật sư công và luật sư tư, đặc biệt về vị trí pháp lý và cơ chế quản lý.

Theo đại biểu, nếu sự khác biệt chủ yếu nằm ở nguồn chi trả thì cần cân nhắc tính cần thiết của việc phân định. Đồng thời, thực tiễn cho thấy công tác quản lý luật sư còn nhiều bất cập, do đó cần quy định rõ mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động, nguồn lực bảo đảm và chính sách thu hút đội ngũ luật sư công có chất lượng.

Về Dự thảo Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, đại biểu cho biết chủ trương này đã được Trung ương thống nhất, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát các điều kiện, tiêu chuẩn và định hướng phát triển sau khi thành lập nhằm bảo đảm hiệu quả, bền vững.

Đại biểu Quản Minh Cường đề nghị, qua thảo luận, các nghị quyết phải được xây dựng với quy định cụ thể, rõ ràng, có tính khả thi cao để khi ban hành có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Phát biểu tại tổ, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, bày tỏ sự nhất trí cao đối với chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, cho rằng địa phương này đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí, điều kiện theo quy định.

Về Dự thảo Nghị quyết thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đại biểu nhận định các quy định hiện nay cơ bản phù hợp với thể chế chính trị, nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước cũng như yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, để bảo đảm triển khai hiệu quả, đại biểu đề xuất một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.

Cụ thể, cần làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của luật sư công, bảo đảm sự cân bằng giữa vai trò của một cán bộ, công chức với yêu cầu độc lập, khách quan trong hoạt động nghề nghiệp luật sư.

Theo đại biểu, trong thực tiễn có thể phát sinh xung đột giữa yêu cầu chấp hành mệnh lệnh hành chính và nguyên tắc độc lập chuyên môn của luật sư, do đó cần có cơ chế xử lý phù hợp.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin, không chỉ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ mà cả sau khi thôi đảm nhiệm chức vụ hoặc nghỉ hưu, đặc biệt đối với các vụ việc nhạy cảm liên quan đến quốc tế, quốc phòng, an ninh và bí mật nhà nước.

Để bảo đảm tính khách quan, đại biểu cũng kiến nghị luật sư công phải có nghĩa vụ thông báo khi có khả năng phát sinh xung đột lợi ích, hoặc được phép từ chối nhiệm vụ trong những trường hợp này. Điều này nhằm tránh ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức nhà nước trong các vụ việc có yếu tố tranh chấp phức tạp.

Đối với Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu cho rằng đây là bước tiếp tục thể chế hóa các chủ trương của Trung ương trong bối cảnh thời gian chuẩn bị gấp rút. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện sau khi tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Về nguồn lực, quy định chi tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho văn hóa cần được làm rõ về phạm vi. Nếu không xác định cụ thể nội hàm, có thể dẫn đến tình trạng tính gộp nhiều lĩnh vực, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và gây khó khăn trong triển khai.

Ngoài ra, đại biểu đề cập cơ chế thí điểm mô hình đô thị di sản, theo đó địa phương được trao quyền xây dựng chính sách ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng phạm vi này còn hạn chế, chưa đủ để tạo đột phá. Do đó, cần mở rộng khung chính sách, cho phép Chính phủ quy định các cơ chế đặc thù linh hoạt hơn, bao gồm cả quy hoạch, đầu tư, thủ tục hành chính và các chính sách phát triển kinh tế di sản.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho rằng những nơi có tiềm năng như Quảng Ninh hoàn toàn có khả năng được lựa chọn thí điểm, nhưng để phát huy hiệu quả cần cơ chế đủ rộng, vừa bảo tồn, vừa khai thác giá trị di sản, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia và hưởng lợi từ di sản.

Đại biểu đề nghị bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực văn hóa, đặc biệt theo hình thức đối tác công - tư (PPP), như hỗ trợ vốn, nâng tỷ lệ vốn nhà nước tham gia hoặc hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng sức hấp dẫn của lĩnh vực văn hóa đối với nhà đầu tư.

Phát biểu thảo luận đến Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Đặng Xuân Phương - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, bày tỏ băn khoăn liên quan đến tên gọi và phạm vi điều chỉnh.

Theo đại biểu, ban đầu dự thảo được xây dựng theo hướng quy định một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa. Tuy nhiên, tên gọi hiện nay mang tính bao trùm hơn, trong khi nội dung chủ yếu vẫn tập trung vào các cơ chế, chính sách cụ thể. Do đó, cần cân nhắc điều chỉnh để bảo đảm sự thống nhất giữa tên gọi và nội hàm, có thể theo hướng nhấn mạnh các cơ chế đặc thù, ưu tiên phát triển văn hóa.

Liên quan đến quy định về “Ngày văn hóa Việt Nam”, đại biểu cho rằng nên điều chỉnh theo hướng khuyến khích các hoạt động văn hóa trong các ngày lễ, ngày truyền thống để bảo đảm bao quát hơn. Đồng thời, việc nhấn mạnh đối tượng thanh thiếu niên là cần thiết, bởi đây là nhóm cần được quan tâm, tạo điều kiện tiếp cận và thụ hưởng các giá trị văn hóa thông qua các chính sách phù hợp. Về cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, đại biểu cho biết, Dự thảo đã bước đầu đưa ra một số khái niệm nhằm hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, như cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa hay tổ hợp sáng tạo văn hóa. Tuy nhiên, các khái niệm này cần tiếp tục được làm rõ, đồng thời phải đi kèm với các chính sách cụ thể để có thể triển khai trên thực tế.

Đại biểu cũng lưu ý, chính sách ưu đãi hiện mới tập trung vào một số lĩnh vực, trong khi công nghiệp văn hóa gồm nhiều ngành. Việc lựa chọn phạm vi ưu đãi cần được cân nhắc kỹ, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển và yêu cầu quản lý nguồn thu ngân sách. Đối với cơ chế thí điểm mô hình đô thị di sản, đại biểu cơ bản đồng tình với các ý kiến trước đó cho rằng quy định hiện nay còn hẹp khi chủ yếu giới hạn ở đất đai, phí và lệ phí. Đại biểu đề xuất mở rộng thêm một số lĩnh vực như quy hoạch, không gian biển đảo, kiến trúc và cơ chế để cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về không gian trưng bày nghệ thuật công cộng tại đô thị và các công trình giao thông nhằm thúc đẩy sáng tạo và đưa các tác phẩm nghệ thuật đến gần hơn với đời sống.

Về mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa và sáng tạo nội dung số, đại biểu bày tỏ sự đồng tình, đồng thời kiến nghị mở rộng đối tượng triển khai sang các cơ sở đào tạo như trường đại học, cao đẳng trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao và báo chí, truyền thông.

Đối với đề xuất thành lập Quỹ đầu tư văn hóa, nghệ thuật, đại biểu đánh giá đây là mô hình mới, mang tính đột phá, có thể vận hành theo cơ chế hợp tác công - tư và đầu tư theo từng giai đoạn dựa trên hiệu quả thực tế. Tuy chưa có tiền lệ, nhưng nếu được thiết kế phù hợp, đây sẽ là công cụ quan trọng để thúc đẩy các dự án sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Vũ Ngọc Lâm - Phó Giám đốc Sở Tài chính, ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, bày tỏ băn khoăn về sự chưa thống nhất giữa tên gọi và phạm vi điều chỉnh tại Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo đại biểu, tên nghị quyết mang tính bao trùm về phát triển văn hóa, trong khi nội dung chủ yếu tập trung vào một số cơ chế, chính sách cụ thể. Sự chưa đồng bộ này có thể dẫn đến cách hiểu và triển khai khác nhau, do đó cần được rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất.

Liên quan đến quy định về “Ngày văn hóa”, đại biểu cho rằng một số nội dung còn chung chung, thiếu tính khả thi. Quy định khuyến khích chủ yếu thanh niên, thiếu niên tham gia hoạt động văn hóa là chưa hợp lý, chưa bao quát các nhóm đối tượng khác trong xã hội, do đó đề nghị xem xét bỏ hoặc chỉnh sửa. Đồng thời, quy định về miễn, giảm phí tham quan trong ngày này cũng cần cụ thể hơn về cơ chế tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các bên liên quan.

Về nguồn lực, đại biểu nhấn mạnh quy định chi tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho văn hóa cần được hướng dẫn cụ thể hơn. Theo đại biểu, khái niệm văn hóa rất rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực, dẫn đến khó xác định nội dung chi.

Thực tiễn tại địa phương cho thấy nhiều hoạt động văn hóa quy mô lớn phải huy động xã hội hóa do định mức chi chưa đáp ứng đủ. Bên cạnh đó, việc quy định tỷ lệ chi cho nhiều lĩnh vực như khoa học - công nghệ, giáo dục và văn hóa có thể dẫn đến chồng chéo, gây khó khăn trong thực hiện và thanh, kiểm tra.

Đại biểu cũng đề nghị cần có quy chuẩn, hướng dẫn thống nhất từ Trung ương đối với các nội dung chi, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau, gây vướng mắc trong thực tiễn.

Đối với cơ chế thí điểm mô hình đô thị di sản, đại biểu cho rằng quy định hiện nay còn quá hẹp khi chỉ tập trung vào ưu đãi đất đai, phí và lệ phí. Trong khi đó, để vận hành hiệu quả mô hình này cần một hệ thống chính sách tổng thể hơn, bao gồm cả quy hoạch, đầu tư, thuế, tín dụng, phát triển nguồn nhân lực và các cơ chế đặc thù khác. Do đó, cần mở rộng khung chính sách, tạo điều kiện cho Chính phủ và địa phương linh hoạt triển khai.

Liên quan đến Dự thảo Nghị quyết thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đại biểu đặt vấn đề về cơ chế quản lý, tổ chức và vận hành.

Theo đại biểu, cần làm rõ cơ quan quản lý trực tiếp, cơ chế phân công nhiệm vụ, cũng như nguồn chi trả cho đội ngũ này. Nếu không quy định rõ, có thể dẫn đến tình trạng chồng chéo, khó triển khai trong thực tế.

Đại biểu cũng nêu một số tình huống thực tiễn cho thấy khả năng phát sinh vướng mắc trong hoạt động của luật sư công, như xung đột giữa nhiệm vụ chuyên môn và trách nhiệm hành chính, điều kiện tham gia tố tụng ở các địa phương khác, cũng như việc bảo đảm nguồn lực hoạt động. Do đó, đề nghị cần nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi ban hành để tránh phát sinh bất cập.