Đặc khu kinh tế của Việt Nam: Tổ cho "phượng hoàng" hay "gà quê"?

(PLO) - “Đặc khu kinh tế là cái tổ cho phượng hoàng đến đẻ trứng. Nếu ta làm tổ cho gà thì sẽ không thể nào có phượng hoàng đến đẻ trứng được”,TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam phân tích.

Phú Quốc sẽ là đặc khu kinh tế phát triển như Thâm Quyến? Phú Quốc sẽ là đặc khu kinh tế phát triển như Thâm Quyến?

Cần có Luật về Đặc khu kinh tế

Năm 2013, theo chỉ số phát triển của Down Jones, Thâm Quyến (Trung Quốc) đứng thứ 15 trong bảng xếp hạng các trung tâm tài chính toàn cầu.

Sự giàu có của Thâm Quyến được GS Lý Quốc Hoa, trợ lý Hiệu trưởng Viện Kinh tế, Đại học Thượng Hải (Trung Quốc) mô tả: tổng tài sản, thu nhập, quy mô lãi đứng đầu, số lượng công ty quỹ đứng thứ 2 toàn quốc. Đây là nơi tập trung những người khổng lồ của ngành tài chính Trung Quốc. Tổng giá trị gia tăng ngành này đã chiếm 13,8% tỷ trọng GDP quốc gia. Thế nhưng, hơn 30 năm trước, “vốn khởi điểm” cho kế hoạch thành lập đặc khu kinh tế ở đây gần như là “chẳng có gì”.

Một câu chuyện khác được ông Parth Shri Tewari, chuyên gia của Ngân hàng Thế giới Singapore dẫn ra: Singapore hông có một giọt dầu nào nhưng đã trở thành nơi trung chuyển dầu của cả thế giới. Diện tích nhỏ, dân số ít, tài nguyên không có nhưng sau 50 năm, Singapore đã có tốc độ tăng GDP trung bình tới 10,2%/năm.

Đó chỉ là hai trong hàng loạt ví dụ điển hình được các chuyên gia kinh tế nêu ra tại Hội thảo khoa học về mô hình đặc khu kinh tế cho Việt Nam ở Quảng Ninh ngày 20/3. Một câu hỏi được đặt ra: Liệu Việt Nam có thể có những đặc khu kinh tế như vậy?

GS Vương Đình Huệ, Trưởng Ban kinh tế Trung ương chia sẻ: “Đặc khu kinh tế sẽ tạo ra các cực tăng trưởng, kích hoạt các vùng kinh tế và nền kinh tế phát triển. Đây cũng là nơi để thử nghiệm các thể chế cơ chế mới trước khi áp dụng cho toàn quốc”.

Trên thực tế, ý tưởng xây dựng đặc khu kinh tế ở Việt Nam đã có từ năm 1997 nhưng đến năm 2002, mới bắt đầu hiện thực hóa với việc thí điểm khu kinh tế mở Chu Lai (Quảng Nam). Tháng 10/2013, kết luận Hội nghị Trung ương 8 đã một lần nữa nhấn mạnh chủ trương này khi nêu rõ: cần sớm xây dựng một số khu hành chính- kinh tế đặc biệt

GS Huệ cho rằng, Việt Nam cần phải sớm xây dựng Luật về Đặc khu kinh tế. Ngoài ra, cần vận động các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài có ảnh hưởng lớn về tài chính, công nghê. Cùng đó, khi xây dựng đặc khu kinh tế thì thể chế hành chính và kinh tế tại đây phải được thiết kế hiện đại, mang tầm quốc tế, có sức cạnh tranh vượt trội so với các khu khác trên thế giới.

Đừng sợ sai

Đến nay, Việt Nam vẫn chưa có một đặc khu kinh tế nào đúng nghĩa mà mới có tiền thân của mô hình này. Đó là các khu công nghiệp, khu kinh tế tự do.

Ông Huệ cho biết: “Việt Nam đã có 18 khu kinh tế ven biển, song còn thua kém nhiều, không đủ sức cạnh tranh với các khu kinh tế tự do khác trong khu vực và trên thế giới. Thể chế ở các khu này tuy vượt trội so với khu công nghiệp, nhưng chỉ tập trung ưu đãi về thuế, tiền thuê đất… Hầu như, chưa có những nhà đầu tư chiến lược nước ngoài đầu tư ở các khu kinh tế này. Một số ít nhà đầu tư có các dự án lớn, nhưng lại ít có dự án có công nghệ hiện đại’.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Viện Hàn Lâm khoa học xã hội và nhân văn chia sẻ: “Điểm mấu chốt chính là xây dựng một thể chế hiện đại và vượt trội và chuẩn mực. Về kinh tế, phải đảm bảo tính tự do cạnh tranh, về mặt hành chính, phải có tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm”.

“Thế giới có 500 Tập đoàn kinh tế đa quốc gia lớn nhất thì 80% đã đổ về Trung Quốc. Việt Nam sẽ thu hút được bao nhiêu người khổng lồ này đến lập bản doanh”, GS nói.

Như ông Thắng phân tích, cái khó là làm thế nào hình thành một đặc khu kinh tế trong điều kiện kinh tế Việt Nam hiện nay?.

Ông nhấn mạnh, sẽ cần một quyết tâm chính trị rất lớn mới làm được. Khi xây dựng thể chế vượt trội đó thì không nên “sợ sai”. Vì phải có làm mới biết đúng hay sai. Nếu thể chế không đột phá, tư duy sợ sai thì khó mà có thể bứt phá.

Ông Andrew Grant Giám đốc hợp danh cao cấp, lãnh đạo khối toàn cầu Khối khu vực công Tập đoàn Mc Kinsey, Singapore chia sẻ: “Muốn xây dựng đặc khu kinh tế, không thể một sớm một chiều mà phải có nhiều cân nhắc lớn. Thất bại của các khu kinh tế là điều thường gặp, khi ước có 50% các khu kinh tế hoạt động kém hiệu quả so với mặt bằng nền kinh tế chung của quốc gia. Hầu hết, các đặc khu kinh tế sẽ phải mất hơn một thập kỷ trước khi được coi là thành công”, ông Andrew nói.

Hội nghị trung ương 8 đã chọn ba khu kinh tế tiêu biểu để ‘nâng cấp” thành đặc khu kinh tế là Vân Đồn (Quảng Ninh), Phú Quốc (Kiên Giang) và Vân Phong (Khánh Hào).
Ngoài ra, theo GS Vương Đình Huệ, có những địa điểm có thể được lựa chọn tiếp như ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà- Rịa, Vũng Tàu, hình thành các tuyến phát triển ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Tại phía Bắc, một số nơi có thể xem xét như Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh. Tại Miền Trung, những điểm vàng ven biển như Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Định cũng được nhắc đến.

Hội nghị trung ương 8 đã chọn ba khu kinh tế tiêu biểu để ‘nâng cấp” thành đặc khu kinh tế là Vân Đồn (Quảng Ninh), Phú Quốc (Kiên Giang) và Vân Phong (Khánh Hào).

Ngoài ra, theo GS Vương Đình Huệ, có những địa điểm có thể được lựa chọn tiếp như ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà- Rịa, Vũng Tàu, hình thành các tuyến phát triển ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Tại phía Bắc, một số nơi có thể xem xét như Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh. Tại Miền Trung, những điểm vàng ven biển như Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Định cũng được nhắc đến.

Theo Phạm Huyền
Cùng chuyên mục
May Đáp Cầu đã phải dừng sản xuất 2 nhà máy tại tâm dịch Bắc Ninh.

Doanh nghiệp dệt may xoay xở vượt khó

(PLVN) -  Nhà máy xuất hiện F0, công nhân nghỉ việc vì không chấp nhận ăn ngủ tại chỗ… là những khó khăn khiến kế hoạch sản xuất, giao hàng của doanh nghiệp ngành may trong vùng dịch bị xáo trộn, thiệt hại kinh tế đáng kể.

Đọc thêm

Xuất khẩu cá tra sang EU chưa thoát khỏi mức tăng trưởng âm

Hiện, phần lớn sản phẩm cá tra XK sang EU là sản phẩm cá tra phile đông lạnh.
(PLVN) - Tính đến nửa đầu tháng 5/2021, tổng giá trị xuất khẩu (XK) cá tra sang thị trường EU đạt 39,4 triệu USD, giảm 26,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, GTXK sang Hà Lan giảm 21,7%; Tây Ban Nha giảm 33%... Như vậy, 3 năm trở lại đây, giá trị XK cá tra sang EU vẫn chưa thể thoát khỏi mức tăng trưởng âm.

'Đỏ mắt' tìm nơi đổ thải khi nạo vét luồng hàng hải

Luồng cho tàu biển lớn vào sông Hậu sẽ được duy tu hoàn thành trước 30/10/2021.
(PLVN) -  Luồng cho tàu biển lớn vào sông Hậu, luồng hàng hải Hải Phòng (đoạn Lạch Huyện)… đã và sẽ triển khai thi công nhằm nâng cao năng lực vận tải biển. Tuy nhiên, đang có không ít dự án nằm trong kế hoạch duy tu, nạo vét có nguy cơ chậm tiến độ vì vướng các thủ tục liên quan môi trường, nhận chìm chất thải ngoài biển.

Dự báo GDP 6 tháng đầu năm tăng 5,8%

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng trình bày báo cáo tại phiên họp.
(PLVN) -Thông tin trên được đưa ra tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2021 và giải pháp chủ yếu những tháng cuối năm, diễn ra sáng 15/6.

Giải đáp gói thầu “Tư vấn thẩm tra đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam”

Toàn cảnh Hội nghị trực tuyến.
(PLVN) - Nhằm trao đổi về những nội dung mà các nhà thầu chưa rõ, tăng cường tính công khai, minh bạch và cạnh tranh trong đấu thầu, hôm nay - 15/6/2021, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) đã tổ chức Hội nghị tiền đấu thầu gói thầu “Tư vấn thẩm tra đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam” bằng hình thức trực tuyến.

Ra mắt thương hiệu VietQR và triển khai dịch vụ chuyển tiền nhanh NAPAS247 bằng mã QR

Napas và các ngân hàng thành viên tại sự kiện ra mắt thương hiệu VietQR và dịch vụ Chuyển tiền nhanh Napas247 bằng mã QR thanh toán.
(PLVN) - Thay vì phải gõ số tài khoản, với dịch vụ dịch vụ chuyển tiền nhanh NAPAS247 bằng mã QR khách hàng có thể chuyển tiền một cách nhanh chóng từ tài khoản của mình tới tài khoản tại một ngân hàng khác trong mạng lưới của Napas theo phương thức chuyển tiền nhanh 24/7 đồng thông qua hình thức quét mã QR thanh toán..

CEO siêu doanh nghiệp vốn 500.000 tỷ nói về triển vọng "hoành tráng", khẳng định "không có tiền nhưng có chất xám"

Ông Nguyễn Vũ Quốc Anh - CEO siêu doanh nghiệp có vốn điều lệ đăng ký đến 500.000 tỷ (Ảnh chụp màn hình video livestream).
(PLVN) - Sáng nay - 15/6, Nguyễn Vũ Quốc Anh - CEO Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Công nghệ Tự động toàn cầu (Auto Investment Group), doanh nghiệp có vốn điều lệ đăng ký lên đến 500 nghìn tỷ đồng - đã livestream để giải đáp nghi vấn liên quan đến doanh nghiệp suốt thời gian vừa qua.

Lưu thông vốn chính sách giữa đại dịch COVID-19

Điểm giao dịch của Ngân hàng Chính sách xã hội tại xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, Nghệ An.
(PLVN) -  Nguồn vốn tín dụng chính sách bấy lâu nay đã trở thành động lực, là “điểm tựa” chắc chắn để người dân miền núi cao Quế Phong (Nghệ An) vượt lên thoát nghèo, chủ động chuyển đổi cơ cấu kinh tế hợp lý, góp phần nâng cao đời sống nhân dân trên địa bàn.

Rà soát, tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư, sản xuất kinh doanh

ảnh minh họa.
(PLVN) - Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) vừa có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ thành lập tổ công tác đặc biệt, do Bộ KH&ĐT là cơ quan thường trực, nhằm rà soát, tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư, sản xuất kinh doanh gặp vướng mắc trong thời gian dài tại các bộ, ngành, địa phương.

Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công nguồn nước ngoài: Tăng cường vai trò các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án

Ngành Giao thông Vận tải là một trong 2 ngành có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công từ nguồn nước ngoài cao nhất. (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Đến hết ngày 10/6, tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2021 từ nguồn nước ngoài của các bộ, ngành mới đạt 7,53% so với dự toán được giao. Theo Bộ Tài chính, ngoài nguyên nhân khách quan do dịch Covid-19, nguyên nhân chủ quan vẫn từ các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án…