Đạ Tồn: Khi điều mất mùa

Trên 320 ha điều xanh tốt nhưng 2 năm gần đây chẳng thu hoạch được gì, nên xã vùng sâu Đạ Tồn đang tính toán những phương án “hậu cây điều”.

Nằm cách thị trấn Madagoui khoảng 20 cây số, Đạ Tồn là một trong những xã mới của huyện Đạ Huoai (thành lập năm 1986), khá biệt lập với núi đồi bao quanh. Ngày trước vào xã phải theo một con đường dọc suối, mùa mưa sình lầy. Nay con đường đã được trải nhựa đến từng thôn, buổi sáng không ít học sinh cấp 3 áo dài trắng đạp xe ra tận Madagoui để học. Đạ Tồn hiện có 4 thôn, 325 hộ, trên 1500 khẩu, chủ yếu là người miền Trung từ đất Quảng Nam, Quảng Ngãi vào lập nghiệp. Dọc theo con đường trong xã là những ngôi nhà ngói đỏ núp sau bóng cây ăn trái râm mát, phía sau hầu hết các ngôi nhà là vườn điều.

 

Tập huấn về chăm sóc ca cao được Dự án phát triển sản xuất ca cao bền vững ở nông hộ tổ chức tại vườn ở Đạ Tồn.

“Điều là cây chủ lực của xã” - ông Nguyễn Hồng Phúc, phó chủ tịch UBND xã Đạ Tồn cho biết. Toàn xã hiện nay có khoảng 1400 ha đất nông nghiệp trong đó đất ven sông suối được trồng lúa, trồng mía, trồng cỏ cho bò, còn đất vườn nhà và đất đồi chủ yếu được trồng điều. Theo báo cáo của xã, tổng diện tích điều có trên 324 ha, trong đó điều ghép gần 1 nửa, số còn lại là điều trồng hạt. Hầu hết số này là điều đang thu hoạch với tổng sản lượng của xã trong năm vừa rồi trên 200 tấn hạt. Tuy nhiên, năm nay sản lượng điều toàn xã chỉ đạt 10-20% sản lượng so với năm ngoái. “Điều ngày càng mất mùa, toàn xã chỉ được vài đám là đạt, còn hầu hết không thu được gì” - ông Phúc cho biết.

Nhiều nguyên nhân được chỉ ra cho chuyện điều mất mùa. Theo ông Nguyễn Văn Chính, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đạ Tồn, điều của xã xanh tốt như thế, nhưng trái không đạt vì thời tiết năm nay bất thuận lợi, giống điều bị thoái hóa và cũng vì việc người dân đầu tư chăm sóc chưa đúng mức. Cây điều như ông Chính nhận xét, đến nay đã làm tốt công tác xóa đói giảm nghèo ở xã, còn để làm giàu trên loại cây trồng này cực kỳ khó, vì một lẽ năng suất điều phụ thuộc quá lớn vào thời tiết.

Chính vì vậy trong 2 năm nay, nhiều cây trồng khác đang dần thay thế vai trò của điều, trước nhất là cây mía. Diện tích mía của Đạ Tồn đang trong đà gia tăng, trên 140 ha dọc theo các bãi bồi ven sông suối. Với giá thu mua mía hiện nay trên 1 triệu đồng/tấn, không ít nhà đang ăn nên làm ra nhờ cây mía như hộ ông Ngô Hữu Hiếu ở thôn 1. Ông Hiếu hiện có 2 ha mía, vừa qua đã thu được trên 150 triệu đồng từ bán 150 tấn mía cây.
Đi cùng với cây mía là cây dưa. Theo ông Phúc, mía trồng liên tục trong 2 đến 3 mùa rất dễ bị sâu bệnh nên người dân phải chuyển sang trồng dưa xen vụ cải tạo đất. Cây dưa hấu từ Đạ Tẻh nay đã lan tới Đạ Tồn và trong mùa Tết vừa rồi cả xã đã có gần 200 ha dưa hấu các loại. Năm rồi làm ăn cũng được, nhưng nỗi lo lớn nhất của người trồng dưa chính là giá cả phập phù và sâu bệnh tấn công vì chỉ canh tác theo lối truyền miệng. Năm ngoái có một lớp hướng dẫn kỹ thuật của một Cty bảo vệ thực vật, nhưng cũng chỉ 1 số ít người được dự. Năm nay xã đang đề nghị khuyến nông huyện giúp đỡ về kỹ thuật trồng dưa cho bà con. Trong ngày chúng tôi đến đây, Hội nông dân tỉnh đã tổ chức tập huấn trồng dưa không hạt cho bà con trong xã.

Bên cạnh phát triển diện tích cà phê (gần 35ha), cây ca cao cũng là một cây trồng khá hứa hẹn trong xã. Đạ Tồn hiện nay đã có gần 30 ha, chủ yếu trồng xen dưới tán điều. Trong số này có khoảng 12 ha được hỗ trợ bới Dự án Phát triển sản xuất ca cao bền vững ở nông hộ (Success Alliance) thông qua sự giúp đỡ của tổ chức ACDI/VOCA Việt Nam và việc chuyển giao kỹ thuật canh tác đã được thực hiện đến khoảng 40 hộ dân. “ Đây là cây trồng mới, nhiều tiềm năng, có thị trường tiêu thụ lớn, nhưng nhiều người vẫn chưa biết kỹ thuật trồng nên chưa phát triển diện tích nhiều”- ông Phúc cho biết.

Rất nhiều cây trồng khác đang được xã tính toán để đa dạng hóa cây trồng, tiến đến thay thế cây điều, chẳng hạn như cây cao su và keo tai tượng. Trong xã người dân đang trồng gần 150 ha cây lâm nghiệp trong đó có khoảng 6 ha cây gió bầu và số còn lại là keo tai tượng để bán cho doanh nghiệp làm giấy. Riêng cây cao su xã đang vận động người dân đăng ký trồng, sau đó sẽ xem xét tình hình cụ thể để cân nhắc tính hiệu quả.

Tuy nhiên, nỗi mong chờ cũng như ước ao của Đạ Tồn hiện nay bên cạnh việc xúc tiến chuyển đổi cây trồng chính là hệ thống thủy lợi. Bao nhiêu năm nay xã vùng sâu Đạ Tồn bấp bênh mùa vụ chờ nước trời, mùa khô cả nước sinh hoạt người dân vẫn thiếu hụt. “Chúng tôi mong chờ có một công trình thủy lợi, hồ chứa nước cho xã” - ông Phúc mong mỏi.