Đa dạng sinh kế, sức bật mới giúp đồng bào vùng cao miền Trung thoát nghèo

Mô hình kinh tế vườn - rừng mở lối thoát nghèo bền vững

Cách trung tâm xã Đông Giang (TP Đà Nẵng) chừng ba cây số, mô hình sản xuất kết hợp vườn - rừng của anh BNướch Ngang (tổ A Duông) trở thành điểm sáng của phong trào nông dân sản xuất giỏi. Trên diện tích 1,5ha, anh trồng hơn 18.000 cây ba kích tím xen quế và cây ăn quả. Phía sau khu đồi là chuồng hươu sao với mười con nuôi lấy nhung, mỗi năm thu hoạch hai kỳ. Từ mô hình này, gia đình anh Ngang có thu nhập hơn 120 triệu đồng/năm, con số từng được xem là “ước mơ xa vời” với đồng bào Cơ Tu nơi đây.

Cũng tại tổ A Duông, mô hình nuôi hươu sao lấy nhung được nhân rộng với 10 hộ tham gia, 50 con hươu được Nhà nước hỗ trợ đang sinh trưởng tốt, bước đầu mang lại thu nhập cho người dân.

Ông Coor Le - Chủ tịch UBND xã Đông Giang cho biết: “Sau sáp nhập, xã Đông Giang có thêm điều kiện kết nối hạ tầng, mở rộng mô hình theo nhóm hộ, khuyến khích sản xuất liên kết 2 - 3 gia đình cùng tham gia. Mục tiêu sắp tới là phát triển kinh tế dưới tán rừng, nuôi heo cỏ, trồng quế, trồng sâm, hướng đi vừa bền vững, vừa phù hợp địa hình miền núi”.

Còn ở phía bên kia núi, tại Nam Trà My, nơi sâm Ngọc Linh được mệnh danh “quốc bảo”, chị Hồ Thị Mười (người Xơ Đăng) đã khẳng định mình bằng hướng đi riêng. Năm 2017, chị đầu tư máy móc chế biến dược liệu, tạo ra các sản phẩm từ giảo cổ lam, chè dây, nấm lim xanh, lá sâm. Chỉ sau hai năm, mô hình được công nhận là dự án khởi nghiệp sáng tạo cấp tỉnh, với hai sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Giờ đây, cơ sở của chị mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng, tạo việc làm cho nhiều phụ nữ Xơ Đăng.

Chủ tịch UBND xã Nam Trà My Trần Văn Mẫn cho biết, ngày càng nhiều bạn trẻ mạnh dạn khởi nghiệp, phát triển kinh tế từ cây sâm Ngọc Linh và dược liệu. Chính quyền địa phương luôn đồng hành, hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, kết nối tiêu thụ để người dân mở rộng mô hình sinh kế.

Xác định giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, Đà Nẵng đang triển khai song song hai chương trình lớn: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, với tổng vốn hơn 2.224 tỷ đồng.

Trong thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Anh Tuấn yêu cầu các sở, ngành cần chủ động rà soát, điều phối nguồn vốn, hướng dẫn xã thực hiện hợp phần, tiểu dự án, “một đồng vốn công phải mang lại ba đồng lợi ích xã hội”. Các địa phương phải đẩy nhanh tiến độ giải ngân, thanh quyết toán kịp thời, bảo đảm hiệu quả từng hạng mục.

Chính quyền “cầm tay, chỉ việc”, người dân tự lực vươn lên

Ở Quảng Ngãi, nhiều mô hình giảm nghèo đã và đang chứng minh hiệu quả rõ nét. Tại xã Sơn Linh, ông Đinh Văn Thơ (người Hrê) gây dựng thành công vườn ổi và bưởi da xanh trên diện tích 3.000m2 đất đồi. Với sản lượng 10 - 15 tấn ổi mỗi năm, thu nhập hơn 120 triệu đồng, ông còn tạo việc làm cho 20 lao động địa phương, hướng dẫn kỹ thuật cho bà con cùng phát triển.

Tại xã Sơn Mai, anh Đinh Văn Đành tận dụng vốn vay ưu đãi 50 triệu đồng để cải tạo đất trồng cau, riềng, sả và đào ao nuôi cá. Đến nay, anh sở hữu hơn 2ha cây dược liệu, 2.000 cây cau và đàn heo hàng chục con. Thu nhập mỗi năm hơn 200 triệu đồng, thành quả của tinh thần “lấy ngắn nuôi dài” và biết tận dụng lợi thế đất rừng.

Theo Chủ tịch UBND xã Sơn Mai Nguyễn Anh Tuấn, trong hai năm qua, xã đã hỗ trợ hơn 250 hộ dân về giống cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 4,6%/năm, vượt chỉ tiêu kế hoạch. Điểm mới trong cách làm của nhiều xã miền núi Quảng Ngãi là phân công chi bộ, đảng viên trực tiếp kèm cặp, hướng dẫn kỹ thuật cho từng hộ nghèo. Phương châm “cầm tay, chỉ việc” giúp người dân thay đổi tư duy, tiếp cận khoa học kỹ thuật và áp dụng hiệu quả vào sản xuất. Nhờ đó, hàng trăm hộ thoát nghèo, nhiều hộ vươn lên khá giả, đời sống văn hóa, giáo dục, y tế được cải thiện rõ rệt.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, công tác giảm nghèo ở Quảng Ngãi đạt kết quả toàn diện: tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân 2,17%/năm, riêng miền núi giảm tới 4,64%/năm. Nhưng hơn cả những con số là sự đổi thay trong tư duy. Người dân không còn xem cái nghèo là số phận, mà là thử thách để vượt qua.