Cưỡng chế chuyển giao quyền sử dụng đất trong thi hành án dân sự

Ảnh minh họa từ internet.
Ảnh minh họa từ internet.
(PLO) - Cưỡng chế chuyển giao quyền sử dụng đất là một biện pháp cưỡng chế thi hành án được quy định tại khoản 5 Điều 71 và Điều 117 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2014 (Luật THADS). Đây là một biện pháp cưỡng chế rất phức tạp mà các cơ quan THADS thường xuyên phải áp dụng, tuy nhiên thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hiện nay vẫn còn khá nhiều vấn đề phát sinh.

Quyết định số 116/2015/QĐSTHNGĐ ngày 18/10/2015 của Toà án nhân dân huyện X tuyên: Bà Nguyễn Thị A được quản lý, sở hữu và sử dụng khối tài sản chung vợ chồng bao gồm: Thửa đất 197 có diện tích 129,5m2 . Trên đất có các tài sản là sân gạch, công trình phụ diện tích 20 m2 . Tổng giá trị tài sản là 100.000.000đ. Bà Nguyễn Thị A có trách nhiệm thanh toán trả ông Nguyễn Văn B số tiền là 50.000.000đ. 

Đây là vụ việc chia tài sản chung vợ chồng, trong đó Tòa án đã xác định rõ phần sở hữu của từng người. Kết quả xác minh cho thấy ông Nguyễn Văn B đang quản lý, sử dụng toàn bộ phần tài sản của cả hai vợ chồng và không tự nguyện giao phần tài sản theo bản án tuyên cho bà Nguyễn Thị A. 

Có hai quan điểm được đưa ra đối với việc thi hành án này:

Quan điểm thứ nhất: Bản án chỉ tuyên: “Bà Nguyễn Thị A được quản lý, sở hữu và sử dụng khối tài sản…” chứ không tuyên rõ nghĩa vụ buộc chuyển giao tài sản của ông Nguyễn Văn B cho bà Nguyễn Thị A. Theo khoản 1 Điều 117 Luật THADS: “Trường hợp bản án, quyết định tuyên nghĩa vụ chuyển giao quyền sử dụng đất thì chấp hành viên tổ chức giao diện tích đất cho người được thi hành án”. Do đó, cơ quan thi hành án không thể áp dụng quy định tại Điều 117 Luật THADS để cưỡng chế thi hành án đối với ông B. Trường hợp này cần yêu cầu Tòa án giải thích bản án, tuyên rõ nội dung: Buộc ông Nguyễn Văn B phải giao tài sản trả bà A thì mới có cơ sở để tổ chức thi hành. 

Quan điểm thứ hai: Vẫn áp dụng được khoản 5 Điều 71 và Điều 117 Luật THADS để cưỡng chế thi hành án đối với ông B bởi vì: Trong phần Quyết định của bản án không tuyên rõ nghĩa vụ chuyển giao quyền sử dụng đất của ông B đối với bà A nhưng Tòa án đã xác định rõ phần tài sản của bà A trong khối tài sản chung của vợ chồng. Trên thực tế ông B đang quản lý, sử dụng phần tài sản này, do đó ông B phải có nghĩa vụ chuyển giao trả bà A phần tài sản của bà A. Do ông B không tự nguyện thi hành án nên cơ quan THADS cần phải áp dụng biện pháp cưỡng chế chuyển giao quyền sử dụng đất đối với ông B. 

Trên thực tế, số lượng các bản án chia tài sản chung vợ chồng, chia thừa kế phát sinh ngày càng nhiều, trong đó việc Tòa án chỉ xác định cụ thể phần sở hữu của các bên mà không tuyên rõ nghĩa vụ chuyển giao tài sản là rất phổ biến. Nếu chờ Tòa án giải thích, đính chính bản án sẽ dẫn đến việc kéo dài thời gian tổ chức thi hành án. Do đó, cần thiết phải có quy định cụ thể hơn nữa để xử lý đối với những trường hợp này. 

Việc xử lý tài sản gắn liền với đất được chia làm hai trường hợp phụ thuộc vào thời điểm hình thành nên tài sản:

Trường hợp tài sản gắn liền với đất hình thành sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật thì chấp hành viên yêu cầu người có tài sản đó tháo dỡ hoặc chuyển tài sản ra khỏi diện tích đất phải chuyển giao cho người được thi hành án. Nếu người có tài sản không thực hiện thì chấp hành viên cưỡng chế tháo dỡ hoặc chuyển tài sản ra khỏi diện tích đất phải chuyển giao, trừ trường hợp đương sự có thỏa thuận khác. Chi phí cưỡng chế do người có tài sản chịu. 

Trường hợp có căn cứ xác định tài sản gắn liền với đất có trước khi có bản án, quyết định sơ thẩm nhưng bản án, quyết định được thi hành không tuyên rõ việc xử lý đối với tài sản đó: Cơ quan THADS yêu cầu Toà án đã ra bản án, quyết định giải thích rõ việc xử lý đối với tài sản hoặc đề nghị Toà án có thẩm quyền xem xét lại nội dung bản án theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm. 

Khi xem xét thời điểm hình thành tài sản gắn liền với đất đối với hai trường hợp trên, vẫn còn có một khoảng trống mà Luật THADS chưa quy định về cách thức xử lý tài sản, đó là: khi tài sản gắn liền với đất hình thành sau khi có bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật và trước khi có bản án phúc thẩm. Vì vậy, khi gặp trường hợp người phải THA cố tình xây dựng công trình trên đất trong khoảng thời gian Tòa án đang giải quyết theo thủ tục phúc thẩm thì cơ quan THADS chưa có căn cứ để giải quyết. 

Hoàn thiện các quy định về việc cưỡng chế chuyển giao quyền sử dụng đất là một đòi hỏi rất cần thiết trong thực tiễn công tác THADS hiện nay.

Tin cùng chuyên mục

Chuyển giao nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp nhỏ và vừa cho Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật

Chuyển giao nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp nhỏ và vừa cho Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật

(PLVN) -Theo các Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, kể từ ngày 01/02/2024, sau khi giải thể Ban Quản lý Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2021 – 2025, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật chính thức tiếp nhận nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đọc thêm

Đề xuất điều chỉnh phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế

Toàn cảnh phiên họp thẩm định.
(PLVN) - Ngày 1/3, Bộ Tư pháp tổ chức phiên họp thẩm định đề nghị xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế (BHYT). Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng và Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn chủ trì phiên họp.

Rà soát văn bản quy phạm pháp luật: Tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm của thành viên Tổ công tác

Toàn cảnh cuộc họp.
(PLVN) - Ngày 01/3, Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về rà soát văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đã tổ chức cuộc họp trao đổi, lấy ý kiến đối với dự thảo Báo cáo kết quả hoạt động năm 2023, dự thảo Kế hoạch hoạt động năm 2024 của Tổ công tác và đề xuất giải pháp triển khai các nhiệm vụ cụ thể năm 2024 của Tổ công tác. Tổ trưởng Tổ công tác, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long chủ trì cuộc họp.

Đảng bộ Báo Pháp luật Việt Nam sinh hoạt chuyên đề tại Hải Phòng

Đảng bộ Báo Pháp luật Việt Nam sinh hoạt chuyên đề tại Hải Phòng
(PLVN) - Ngày 1/3, Chi bộ Khối Nội dung và Chi bộ Khối Hành chính thuộc Đảng bộ Báo Pháp luật Việt Nam (PLVN) đã tổ chức sinh hoạt chuyên đề về công tác Đảng tại Hải Phòng và tổ chức dâng hương, nghe giới thiệu về truyền thống lịch sử tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Bạch Đằng Giang, dâng hương tại Tượng đài nữ tướng Lê Chân.

Bộ Tư pháp trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp tư pháp”

Bộ Tư pháp trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp tư pháp”
(PLVN) -Ngày 29/2, Bộ Tư pháp đã tổ chức Lễ trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” cho Ngài Iain Frew, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ai-len tại Việt Nam và Ngài Tibor baloghdi, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hungary tại Việt Nam. Bộ trưởng Lê Thành Long dự và chủ trì buổi Lễ.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh làm việc tại Gia Lai

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại buổi làm việc. (Ảnh Trọng Triển)
(PLVN) -  Chiều 29 /02, Đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh làm Trưởng đoàn đã làm việc với Sở Tư pháp tỉnh Gia Lai tình hình thực hiện Đề án 06 trong lĩnh vực Tư pháp trên địa bàn tỉnh.

Bộ Tư pháp tiếp công dân định kỳ tháng 2/2024

Quang cảnh buổi tiếp công dân.
(PLVN) -Thực hiện quy định của Luật Tiếp công dân năm 2013, Quy chế Tiếp công dân của Bộ Tư pháp, sáng 29/2, Thừa ủy quyền của Lãnh đạo Bộ Tư pháp, ông Nguyễn Hồng Diện, Chánh Thanh tra Bộ Tư pháp đã chủ trì buổi tiếp công dân định kỳ tháng 2/2024.

Quán triệt nội dung 2 cuốn sách của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Quang cảnh Hội nghị tại điểm cầu Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương. (Ảnh: Báo Đại đoàn kết)
(PLVN) -Chiều 28/2, Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương tổ chức Hội nghị quán triệt 2 cuốn sách “Phát huy truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc” và cuốn sách “Xây dựng và phát triển nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc Cây tre Việt Nam” của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Sử dụng hiệu quả thông tin trong các cơ sở dữ liệu

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Bộ Công an đang đề xuất xây dựng Luật Dữ liệu. Theo Bộ này, cần có Luật Dữ liệu để điều chỉnh, thống nhất, đồng bộ, sử dụng hiệu quả thông tin trong các cơ sở dữ liệu, phục vụ công tác quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.

Cần đảm bảo tiến độ xây dựng các văn bản quy định chi tiết

Toàn cảnh cuộc họp.
(PLVN) -Ngày 27/2, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng đã chủ trì cuộc họp đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ về tiến độ xây dựng văn bản quy định chi tiết và góp ý Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục, phân công các cơ quan chủ trì soạn thảo các văn bản quy định chi tiết Luật, Nghị quyết được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp bất thường lần thứ 5.

Tự hào “bác sĩ của pháp luật”

Hoạt động giám định tại Trung tâm Pháp y Hà Nội.
(PLVN) - Cũng là bác sĩ, nhưng những bác sỹ pháp y ngày đêm thầm lặng, miệt mài đi tìm công lý để phục vụ cho công tác điều tra phá án dường như ít được nhắc tới. Đây là một “nghề đặc biệt” mà mỗi người khi lựa chọn đều cần cả sự kiên định lẫn niềm đam mê.