Củng cố niềm tin của Nhân dân qua mỗi hành vi thực thi công vụ

Củng cố niềm tin của Nhân dân qua mỗi hành vi thực thi công vụ
Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội Chi nhánh số 3 và Bảo hiểm xã hội cơ sở Hoàn Kiếm đến nhà để hoàn thiện thủ tục nhận lương hưu cho người dân. (Ảnh: hanoimoi.vn)

Đối với người dân, hình ảnh về Nhà nước không chỉ được thể hiện qua các chủ trương, chính sách mà được biểu hiện trực tiếp trong thái độ, trách nhiệm và cách ứng xử của mỗi cán bộ, công chức. Mỗi hành vi ứng xử, mỗi quyết định trong thực thi nhiệm vụ đều tác động trực tiếp đến niềm tin của người dân. Vì vậy, xây dựng văn hóa công vụ không đơn thuần là chuẩn mực ứng xử, mà còn là trách nhiệm gìn giữ uy tín của bộ máy nhà nước và niềm tin của Nhân dân.

Trách nhiệm gánh vác việc chung cho dân

Văn hóa công vụ có thể hiểu là thể hiện những chuẩn mực của con người trong các mối quan hệ liên quan đến hoạt động công vụ. Mục tiêu của hoạt động công vụ là phục vụ Nhân dân. Công chức, viên chức là nguồn lực cơ bản của nền hành chính nhà nước, của bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị, cũng là lực lượng chủ yếu thực hiện hoạt động công vụ của Nhà nước. Do đó, trong quá trình phục vụ Nhân dân, cán bộ, công chức, viên chức phải bảo đảm thực hiện các quy tắc ứng xử văn hóa mang tính chuẩn mực.

Từ những ngày đầu của chính quyền cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định các cơ quan của Chính phủ từ Trung ương đến làng xã đều là “công bộc” của dân, nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân. Tư tưởng ấy đến nay vẫn là nền móng của nền công vụ phục vụ.

Thể chế hóa yêu cầu này, ngày 27/12/2018, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 1847/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Văn hóa công vụ. Đề án đặt ra các chuẩn mực về tinh thần, thái độ làm việc, giao tiếp, ứng xử, đạo đức, lối sống và trang phục của cán bộ, công chức, viên chức; sau đó các Bộ, ngành, địa phương đều cụ thể hóa thành quy tắc ứng xử riêng.

Một ví dụ điển hình là vào tối 22/6/2026, một người dân Hà Nội phản ánh việc cán bộ phường Ngọc Hà yêu cầu mẹ mình, cụ bà sinh năm 1929, trực tiếp đến làm thủ tục ủy quyền nhận lương hưu dù tuổi cao, sức yếu. Theo phản ánh được báo chí đăng tải, khi được hướng dẫn gọi video để xác nhận, nữ cán bộ không chào hỏi mà hỏi thẳng cụ bà có tỉnh táo không, rồi kết luận không thể làm thủ tục. Lời mời đến tận nhà, chỉ cách trụ sở phường khoảng 200 mét, cũng bị từ chối. Ngay sáng 23/6, lãnh đạo Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội thừa nhận việc hướng dẫn chưa rõ ràng và yêu cầu cán bộ liên quan rút kinh nghiệm; hồ sơ của gia đình được giải quyết.

Vụ việc khép lại nhưng dư âm thì không dễ xóa. Điều này cho thấy chỉ một thái độ quá cứng nhắc, thiếu linh hoạt trước các tình huống thực tiễn phát sinh cũng đủ khiến dư luận bức xúc.

Không chỉ ở thái độ ứng xử, văn hóa công vụ còn được thể hiện qua ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính. Tại Đồng Nai, đợt kiểm tra đột xuất mới đây ở xã Thọ Sơn phát hiện 7 công chức vắng mặt trong giờ làm việc; riêng bộ phận văn hóa - xã hội vắng 3/8 vị trí, bộ phận văn phòng HĐND - UBND vắng 4/9 vị trí. Sự thiếu nghiêm túc trong chấp hành giờ giấc làm việc không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết công việc mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng phục vụ người dân.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng phần lớn đội ngũ cán bộ, công chức vẫn đang nỗ lực thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm và thái độ tận tụy. Kết quả kiểm tra ở Đồng Nai cũng ghi nhận đa số xã, phường chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương. Nhưng “một con sâu làm rầu nồi canh”, những biểu hiện thiếu chuẩn mực của một bộ phận cán bộ, công chức vẫn có thể ảnh hưởng đến hình ảnh chung của bộ máy nhà nước, nhất là trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội lan truyền nhanh chóng. Điều đó đặt ra yêu cầu mỗi cán bộ phải ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm, tác phong và chuẩn mực ứng xử khi thực thi công vụ.

Kiên quyết loại bỏ tư tưởng “thuận cán bộ, khổ Nhân dân”

Hạn chế trong văn hóa công vụ trước hết xuất phát từ nhận thức và trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công chức. Tư duy hành chính nặng về quản lý, chưa chuyển hẳn sang phục vụ khiến việc giải quyết công việc đôi khi thiếu chủ động, linh hoạt. Bên cạnh đó, việc rèn luyện đạo đức công vụ và kỹ năng giao tiếp, ứng xử ở một số cán bộ chưa được chú trọng đúng mức.

Ngoài ra, quá trình sắp xếp bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp cùng khối lượng công việc lớn, trong khi nhân lực và cơ sở vật chất còn hạn chế, cũng tạo áp lực cho cán bộ cơ sở… Tuy nhiên, khó khăn không thể là lý do để biện minh cho thái độ thiếu chuẩn mực, thiếu trách nhiệm khi phục vụ người dân.

Cán bộ công an đến nhà làm thủ tục cấp Căn cước công dân gắn chip cho 
người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn tại Vĩnh Long. 
(Ảnh: bocongan.gov).
Cán bộ công an đến nhà làm thủ tục cấp Căn cước công dân gắn chip cho người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn tại Vĩnh Long. (Ảnh: bocongan.gov).

Bên cạnh đó, công tác đánh giá, kiểm tra, giám sát cán bộ ở một số nơi còn bất cập, chưa gắn chặt với kết quả công việc và mức độ hài lòng của người dân. Vai trò người đứng đầu cũng rất quan trọng trong duy trì kỷ luật, kỷ cương hành chính. Nếu thiếu gương mẫu, kiểm tra thường xuyên và xử lý nghiêm vi phạm, những hành vi thiếu chuẩn mực sẽ khó được khắc phục, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước.

Nhận diện rõ những hạn chế ấy, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương mạnh mẽ. Bên cạnh Đề án Văn hóa công vụ và các quy tắc ứng xử, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 226 về chấn chỉnh lề lối làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Tại hội nghị của TP Hồ Chí Minh đầu năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu thực hiện nghiêm kết luận này, đồng thời nhấn mạnh tuyệt đối không được lợi dụng thanh tra, kiểm tra để sách nhiễu người dân, doanh nghiệp.

Ngày 13/4/2026, tại Hội nghị công bố các quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Nhân dân nhìn vào cán bộ không chỉ để nghe điều họ nói, mà quan trọng hơn là để thấy điều họ làm.

Tại buổi gặp mặt 100 tấm gương tiêu biểu của Chương trình “Việc tử tế” tháng 6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu mỗi cơ quan, đơn vị phải nâng cao chất lượng phục vụ; mỗi cán bộ, đảng viên phải liêm chính, tận tụy, gần dân, trọng dân, vì dân. Đến Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV diễn ra ngày 29/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp tục yêu cầu chuyển mạnh hơn, nhanh hơn từ quản lý sang phục vụ, kiến tạo; từ chờ hướng dẫn sang chủ động giải quyết, chịu trách nhiệm; kiên quyết loại bỏ tư tưởng “thuận cán bộ, khổ Nhân dân”. Việc đánh giá cán bộ, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phải gắn với vị trí việc làm, sản phẩm, hiệu quả và tín nhiệm trong Nhân dân.

Đặc biệt, Luật Cán bộ, công chức 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 24/6/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đã quy định cụ thể về đạo đức công vụ và văn hóa giao tiếp của cán bộ, công chức tại Điều 12 và Điều 13. Theo đó, Luật nghiêm cấm hành vi hách dịch, cửa quyền, thiếu trách nhiệm, gây khó khăn, phiền hà cho người dân, doanh nghiệp khi thi hành công vụ. Điều 14 của Luật cũng quy định những việc cán bộ, công chức không được làm, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Không có vùng cấm với thái độ thiếu chuẩn mực

Thời gian qua, nhiều địa phương đã có những động thái quyết liệt. Tại Hà Nội, ngay sau vụ việc ở phường Ngọc Hà, Thường trực Thành ủy đã có văn bản chỉ đạo chấn chỉnh thái độ phục vụ công dân. Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố được yêu cầu rút kinh nghiệm trong toàn hệ thống, xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan và kỷ luật nghiêm theo quy định. Ủy ban Kiểm tra Thành ủy được giao xem xét trách nhiệm của tổ chức Đảng và đảng viên liên quan. Thành phố cũng yêu cầu tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 09-CT/TU ngày 23/3/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ. Sự phản ứng nhanh, trong vòng một ngày kể từ khi báo chí phản ánh, cho thấy một thông điệp: không có vùng cấm với thái độ thiếu chuẩn mực.

Ở nhiều nơi khác, các trung tâm phục vụ hành chính công được yêu cầu rèn luyện kỹ năng mềm cho đội ngũ công chức tiếp nhận hồ sơ tại bộ phận một cửa, xem sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp là thước đo cao nhất trong thực thi công vụ. Có thể thấy, xu hướng chung là chuyển từ nhắc nhở sang kiểm tra thực chất, từ đánh giá cảm tính sang đo lường cụ thể và từ xử lý khép kín sang công khai, minh bạch.

Để văn hóa công vụ thực sự đi vào chiều sâu, trở thành ý thức tự giác và chuẩn mực hành động của mỗi cán bộ, công chức, cần có sự chuyển biến đồng bộ từ nhận thức đến cơ chế tổ chức thực hiện. Trong đó, mỗi cán bộ phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, lấy tinh thần trách nhiệm và chất lượng phục vụ Nhân dân làm thước đo trong thực thi nhiệm vụ. Cùng với việc đề cao vai trò nêu gương, trách nhiệm kiểm tra, giám sát của người đứng đầu, cần đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng thực chất, gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Những hành vi vi phạm phải được xem xét, xử lý nghiêm theo quy định, đồng thời kịp thời ghi nhận, biểu dương các tập thể, cá nhân tận tụy, trách nhiệm, có những cách làm sáng tạo, hiệu quả. Bên cạnh đó, việc bố trí nhân lực, phân bổ khối lượng công việc và bảo đảm điều kiện làm việc phù hợp, nhất là ở cấp cơ sở, cần được quan tâm nhằm tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ cán bộ, công chức hoàn thành tốt nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại, phục vụ Nhân dân.

P.Mai - H.Giang