Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm- Tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường đô thị
Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm-một mô hình sáng kiến của thành phố được đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách địa phương. Mục tiêu là từng bước sắp xếp, di chuyển các cơ sở sản xuất công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp vừa và nhỏ ra ngoài khu vực nội thành, giải quyết nhu cầu về mặt bằng cho doanh nghiệp và bảo vệ môi trường đô thị.
Bằng nhiều cơ chế chính sách ưu đãi, nên trong thời gian ngắn, Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm được lấp đầy, thu hút 29 doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy, xí nghiệp. Tuy nhiên, tại đây đã và đang nảy sinh những điều bất cập về môi trường…
Người dân bức xúc, doanh nghiệp thờ ơ
Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, địa giới hành chính khu vực nội thành được điều chỉnh và mở rộng, Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm lại “trở về” vị trí trung tâm đô thị (quận Lê Chân), nằm xen kẽ giữa các khu dân cư đông đúc, trở thành điểm “nóng” về ô nhiễm môi trường, gây búc xúc cho người dân. Khu vực cổng cụm công nghiệp, có tới hàng chục quán nước, nhà hàng, quán “cơm bụi” mọc lên. Các tuyến đường nội bộ trở thành điểm tập kết nguyên, vật liệu, sân phơi của một số nhà máy sản xuất bao bì và là bãi đỗ xe ô tô cho cánh taxi…Người dân sống ở chung quanh cụm công nghiệp, khu dân cư 2B, phường Vĩnh Niệm hằng ngày phải hít thở bụi cùng những mùi khó chịu, tanh nồng. Vừa qua, chúng tôi làm một cuộc khảo sát thực địa tại khu vực cụm công nghiệp này thấy rõ nước trên tuyến mương Tây Nam đen ngòm, bốc mùi hôi thối, toàn bộ nước thải trong cụm công nghiệp được xả trực tiếp ra tuyến mương. Cách đó không xa, một số người thu gom bao bì thải loại mang ra giặt, rửa ngay ở mương, rồi đem phơi dọc vỉa hè, dưới lòng đường nội bộ trong cụm công nghiệp.
Một người dân nhà ở sát tuyến mương than thở: “Ngày nắng cũng như ngày mưa, không lúc nào chúng tôi dám mở cửa sổ vì sợ bụi và mùi hôi khó chịu. Có hôm miệng ống thoát nước từ cụm công nghiệp đổ ra mương ngầu bọt trắng xóa.” Gần đây, khi báo chí nói nhiều đến tình trạng ô nhiễm môi trường ở sông Thị Vải (tỉnh Đồng Nai), mọi người lo ngại và liên tưởng tuyến mương Tây
Dọc tuyến mương Tây
Hiện tại, trong tổng số 29 doanh nghiệp ở Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm, mới có 13 doanh nghiệp thực hiện cam kết bảo vệ môi trường và số đơn vị thực hiện quan trắc môi trường theo quy định cũng chỉ “đếm trên đầu ngón tay”. Còn lại các doanh nghiệp đều tỏ ra “mơ màng” về trách nhiệm của mình với môi trường. Đáng chú ý là, mặc dù được đầu tư xây dựng với số tiền lớn, nhưng Trạm xử lý nước thải tại cụm công nghiệp hoàn toàn “đắp chăn ngủ kỹ” và dường như Ban quản lý cụm công nghiệp cũng “tự tiêu tan”. Nước thải từ các cơ sở sản xuất cứ vô tư xả thẳng ra tuyến mương Tây
Cần siết chặt kỷ cương
Có trường hợp khi Đoàn liên ngành môi trường quận Lê Chân tiến hành kiểm tra, vi phạm rõ rành rành, nhưng người chủ doanh nghiệp vẫn khăng khăng " Chúng tôi chỉ biết thuê đất để sản xuất, còn trách nhiệm về môi trường thuộc về đơn vị cho thuê đất hoặc Ban quản lý cụm công nghiệp". Thậm chí khi đoàn lập biên bản xử phạt với mức thấp nhất (mang tính nhắc nhở, hướng dẫn), chủ doanh nghiệp vừa cằn nhằn, vừa viện các lý do nhằm trốn tránh, chây ỳ trách nhiệm bảo vệ môi trường. Ngoài thái độ bất hợp tác, coi thường pháp luật về môi trường, nhiều chủ doanh nghiệp khi đoàn đến kiểm tra đều có chung một cách thanh minh "chưa biết, chưa hiểu rõ quy định của pháp luật về môi trường, nên thiếu sót, vi phạm", hoặc “chưa được cơ quan chức năng nào tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp làm đề án bảo vệ môi trường, báo cáo đánh giá hiện trạng môi trường hàng năm”… Có trường hợp còn không biết cơ quan nào, cấp nào đủ thẩm quyền quản lý nhà nước về môi trường (?!). Một điều đáng nói, ngoài ý thức trách nhiệm của mỗi doanh nghiệp, còn có nguyên nhân do việc Ban quản lý cụm công nghiệp không hoạt động từ lâu nay, dẫn tới các doanh nghiệp cứ mạnh ai nấy làm, không cần quan tâm đến biện pháp bảo vệ môi trường chung trong cụm công nghiệp và khu dân cư đô thị.
Những hoạt động của Đoàn kiểm tra liên ngành quận Lê Chân đang phát huy tác dụng tích cực, đạt hiệu quả tốt. Hầu hết các doanh nghiệp sau kiểm tra đều nhận thức đúng trách nhiệm, góp phần bảo vệ môi trường trong sản xuất-kinh doanh của đơn vị mình, chủ động tìm hiểu luật pháp, nghị định liên quan của Chính phủ, hoàn thiện các thủ tục pháp lý và có biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường. Việc kiểm tra không chỉ nhằm mục đích xử lý vi phạm, mà còn tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp đối với doanh nghiệp để từng bước đưa công tác bảo vệ môi trường vào nền nếp.
Theo đồng chí Phạm Tiến Du, Phó Chủ tịch UBND quận Lê Chân, Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm là một mô hình được quy hoạch và tổ chức thực hiện sớm ở thành phố, đạt kết quả khá tốt so với những mục tiêu, ý tưởng ban đầu mà lãnh đạo thành phố cùng các ban, ngành chức năng đặt ra. Tuy nhiên, thành phố chưa có sự tổng kết đánh giá một cách tổng thể những cái được và chưa được đối với mô hình cụm công nghiệp này. Hiện nay, cụm công nghiệp thực sự nằm ở trung tâm đô thị, đang đặt ra vấn đề cần xem xét tính phù hợp, hay không phù hợp về lâu dài, nhất là trên lĩnh vực bảo vệ môi trường và chắc phải có lộ trình cụ thể để dịch chuyển cụm công nghiệp tới vị tríphù hợp hơn. Trước mắt, với những điều kiện mang tính đặc thù của quận, tình trạng ô nhiễm môi trường nói chung Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm ngày càng trở nên bức xúc. Vì vậy, quận tập trung chỉ đạo thực hiện công tác bảo vệ, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tổ chức việc tuyên truyền phổ biến và tập huấn thực hiện Luật Bảo vệ môi trường, Nghị định về xử lý vi phạm môi trường của Chính phủ cho các doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân. Riêng đối với Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm, thành phố nên sớm có giải pháp khôi phục sự hoạt động điều hành của Ban quản lý, nhất là vận hành trở lại một cách thường xuyên, có hiệu quả của Trạm xử lý nước thải trong Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm, nhằm hạn chế sự ô nhiễm nguồn nước mương Tây Nam, sông Lạch Tray cũng như giảm thiểu ô nhiễm môi trường đô thị chung quanh.