Cư-rơ-gư-xtan: Tình hình diễn biến phức tạp
Tình hình tại Cư-rơ-gư-xtan đang diễn biến cực kỳ phức tạp sau khi phe đối lập chiếm được tòa nhà chính phủ ở thủ đô Bi-skếch. Ngày 24/3, phát biểu trước đám đông những người ủng hộ tụ tập trước tòa nhà chính phủ, một trong những thủ lĩnh của phe đối lập, cựu Thủ tướng Cư-rơ-gư-xtan Cuốc-man-bếch Ba-ki-ép tuyên bố Thủ tướng Ni-cô-lai Ta-nai-ép đã từ chức. Trong khi đó, hiện vẫn chưa rõ Tổng thống Cư-rơ-gư-xtan A-xcát A-cai-ép đang ở đâu.
Trước tình hình này, tối 24/3, tại phiên họp bất thường, Quốc hội Cư-rơ-gư-xtan đã thông qua quyết định bổ nhiệm nghị sĩ đối lập I-sen-bai Ca-đức-bê-cốp, 55 tuổi, làm quyền Tổng thống. Trước đó, ông Ca-đức-bê-cốp đã được bầu làm Chủ tịch Quốc hội, mà theo Hiến pháp Cư-rơ-gư-xtan, trong trường hợp không có Tổng thống và Thủ tướng, quyền lãnh đạo đất nước thuộc về Chủ tịch Quốc hội. Quốc hội cũng quyết định chuyển giao nhiệm vụ của Chính phủ cho Hội đồng phối hợp đoàn kết dân tộc Cư-rơ-gư-xtan do phe đối lập thành lập, đồng thời bổ nhiệm ông Cuốc-man-bếch Ba-ki-ép, Chủ tịch Hội đồng, làm Thủ tướng lâm thời, và yêu cầu ông này phải đệ trình thành phần nội các lâm thời trong ngày 25/3. Quốc hội cũng chỉ định một thủ lĩnh khác của phe đối lập là ông Phê-lích Cu-lốp, cựu Phó Tổng thống kiêm cựu Bộ trưởng An ninh quốc gia Cư-rơ-gư-xtan vừa được giải thoát khỏi nơi giam giữ, làm người đứng đầu các bộ sức mạnh và an ninh của nước này. Tham dự cuộc họp bất thường này có các đại biểu Quốc hội khóa cũ (nhiệm kỳ kết thúc ngày 14/4) và các đại biểu khóa mới.
Cùng ngày, Chánh án Tòa án Tối cao Cư-rơ-gư-xtan Cua-man-bếch Ô-xmô-nốp cho biết Tòa án Tối cao đã thông qua quyết định hủy bỏ đăng ký thành phần của Quốc hội khóa mới được bầu ra trong 2 ngày 27/2 và 13/3 vừa qua, đồng nghĩa với việc hủy bỏ kết quả bầu cử.
Về số phận của Tổng thống A-cai-ép, hiện có rất nhiều nguồn tin khác nhau, có tin nói người ta đã không thấy ông xuất hiện từ ngày 22/3 . Theo tuyên bố của phe đối lập thì ông A-cai-ép đã ký tuyên bố từ chức, tuy chưa công bố. Thủ lĩnh phe đối lập Cu-lốp đã kêu gọi Tổng thống A-cai-ép ra trước nhân dân để tuyên bố công khai về quyết định từ chức và cam kết sẽ bảo đảm an toàn cho Tổng thống cùng các thành viên gia đình. Trong khi đó, Đại sứ Cư-rơ-gư-xtan tại Mỹ Bác-tư-bếch Áp-đri-xa-ép lại nói Tổng thống chưa từ chức và hiện đang ở một nơi an toàn. Tuy nhiên, Đại sứ Áp-đri-xa-ép cho biết ông không có liên lạc với Tổng thống và không biết chính xác Tổng thống hiện ở đây. Trong khi đó, hãng tin Nga Interfax dẫn nguồn tin bí mật cho biết Tổng thống A-cai-ép đã cùng gia đình lên trực thăng bay sang Nga, song không rõ ông có ký tuyên bố từ chức trước đó hay không. Sau đó, lại có tin nói chiếc chuyên cơ chở Tổng thống A-cai-ép trên đường sang Nga đã chuyển hướng tới một ngôi làng ở gần thành phố An-ma-tư của Ca-dắc-xtan, nơi trước đó gia đình Tổng thống đã được đưa tới. Nguồn tin này cho biết sau khi ông A-cai-ép tới Ca-dắc-xtan, Hội đồng An ninh quốc gia nước này đã họp kín và quyết định đóng cửa biên giới với Cư-rơ-gư-xtan. Tuy nhiên, Bộ Ngoai giao Ca-dắc-xtan nói họ không có thông tin về vấn đề này.
Liên quan tới chuyến bay của ông A-cai-ép, theo các nguồn tin khác nhau, do sân bay Bi-skếch bị phong tỏa, nên máy bay chở Tổng thống có thể đã cất cánh từ căn cứ không quân Ma-nát của Mỹ trên lãnh thổ Cư-rơ-gư-xtan (trước đó Đại sứ Mỹ tại Cư-rơ-gư-xtan Xti-ven Y-ăng đã thảo luận với ông A-cai-ép về khả năng này) hoặc từ căn cứ Can của Nga (có tin nói khi tình hình Cư-rơ-gư-xtan căng thẳng, một chiếc máy bay quân sự đã đợi sẵn ông A-cai-ép ở căn cứ này). Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Đô-nan Răm-xphen đang có chuyến công du Goa-tê-ma-la cho biết các nguồn tin tình báo Mỹ không xác nhận thông tin nói Tổng thống A-cai-ép đã rời Cư-rơ-gư-xtan.
Trong khi đó, tình hình tại thủ đô Bi-skếch vẫn hết sức lộn xộn. Sau khi kiểm soát trụ sở chính phủ, phe đối lập tiếp tục chiếm Đài truyền hình quốc gia Cư-rơ-gư-xtan. Tại quảng trường trung tâm thủ đô Bi-skếch, hàng nghìn người ủng hộ phe đối lập mít tinh đòi Tổng thống A-cai-ép từ chức. Nhiều siêu thị, cửa hàng ở Bi-skếch bị cướp phá.
(TTXVN)