Công tác y tế cho lao động thủy sản chưa đạt yêu cầu!

- Viện trưởng đánh giá như thế nào về tình hình sức khoẻ của lao động ngành thuỷ sản hiện nay?

- Khai thác thuỷ sản trên biển là nghề đặc biệt nặng nhọc, nguy hiểm và chịu nhiều rủi ro. Ngư dân khai thác biển thường mắc các chứng bệnh như: đau đầu, sạm da, mất ngủ, cong vênh cột sống, điếc nghề nghiệp, lở loét chân tay, cước ở hai bàn tay, bệnh về mắt do ảnh hưởng của nghề lưới đèn, hội chứng tĩnh mạch do ngâm nước lâu... Bên cạnh đó, các tai nạn nghề nghiệp thường thấy như đứt chân, tay...; có những tai nạn rất đặc trưng của nghề biển do sự thay đổi đột ngột của áp suất (thường xảy ra đối với nghề lặn biển khai thác thuỷ sản), hậu quả có thể là nhiễm độc, ảnh hưởng đến não, thủng màng nhĩ, vỡ phổi, ngộ độc ô -xi... Trong nuôi trồng thuỷ sản, chủ yếu là bệnh về da, tiêu hoá, hô hấp, huyết áp...

- Vậy công tác y tế đối với ngư dân như thế nào ?

- Qua khảo sát tình hình ở một số địa phương như Hải Phòng, Nam Định...chúng tôi nhận thấy việc chuẩn bị thuốc phòng, chữa bệnh và các dụng cụ y tế mang theo tàu để dự phòng khi có tai nạn lao động chưa được chú ý. Hầu hết các tàu được kiểm tra, kể cả những tàu có trang bị hiện đại đều không có tủ thuốc dự phòng. Ngoài một số loại thuốc chữa bệnh thông thường như cảm cúm, đường ruột, kháng sinh, dầu xoa..các tàu không có trang bị y tế. Vì vậy, nhiều trường hợp tai nạn lao động trên tàu để lại hậu quả đáng tiếc do không có dụng cụ để sơ cứu. Mặt khác, công tác cứu nạn của ta hiện còn yếu nên việc ứng cứu, hỗ trợ y tế của đất liện đối với các huyện đảo hay các phương tiện trên biển còn rất hạn chế. Do vậy nhiều trường hợp, người bệnh bị tử vong do không được cấp cứu kịp thời.

- Nguyên nhân của tình trạng này là gì ?

- Nguyên nhân chủ yếu do trình độ lao đông nghề biển chưa cao, người lao động thiếu các kiến thức cần thiết để tự chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ. Lao động trên tàu cá thường là những người làm thuê nên vấn đề y tế do chủ tàu quyết định. Người lao động chỉ quan tâm đến vấn đề lương cao hay thấp mà không đòi hỏi gì về điều kiện chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ, chế độ bảo hiểm...Bên cạnh đó, mạng lưới y tế trên biển hiện nay chưa được nhà nước quan tâm đầu tư, chủ yếu dựa vào lực lượng bộ đội trên đảo. Khi người lao động bị tai nạn hoặc bị các bệnh hiểm nghèo như đau ruột thừa cần được cấp cứu ngay, họ chỉ biết đưa đến các đảo để nhờ giúp đỡ, nhiều trường hợp tử vong oan uổng, hoặc di chứng suốt đời do không cấp cứu kịp thời. Trong khi đó, cơ quan gần gũi với ngư dân là ngành thuỷ sản lại không có lực lượng y tế riêng để hỗ trợ ngư dân.

- Công tác y tế trên biển cần triển khai ra sao ?

- Chúng tôi cho rằng, chiến lược phát triển kinh tế biển có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế nước ta nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng. Theo đó, công tác y tế trên biển phải được trung ương và các địa phương quan tâm đầu tư đúng mức. Các cấp chính quyền, ban, ngành chức năng cần tuyên truyền, giáo dục cho ngư dân về phòng trừ dịch bệnh, bảo vệ môi trường và lợi ích của y tế biển, đảo, xây dựng tổ chức bộ máy quản lý y tế biển trong hệ thống y tế quốc gia, xác định các loại bệnh nghề nghiệp của lao động gắn với biển để định ra phương pháp điều trị, xây dựng cơ sở vật chất phù hợp. Chúng tôi đề nghị Bộ Y tế phối hợp với các bộ, ngành liên quan, trước hết là Bộ Thuỷ sản tổ chức các đợt tập huấn, đào tạo kiến thức cơ bản về cấp cứu tại chỗ cho lao động trên biển, đảo  để khi có tình huống xảy ra họ có thể chủ động ứng cứu mình trước khi đợi các lực lượng khác đến cứu; Nhà nước có chính sách hỗ trợ về thuốc và dụng cụ y tế trang bị trên tàu cá cho ngư dân ( thông qua Quỹ Nhân đạo nghề cá), đưa ra các quy định, tiêu chuẩn về y tế trên các tàu cá, các chủ tàu phải mua bảo hiểm y tế cho lao động, coi việc bảo đảm các tiêu chuẩn y tế là một trong những  tiêu chuẩn bắt buộc để tàu được phép ra khơi; có quy định về sức khoẻ của ngư dân tham gia lao động trên biển. Các địa phương cần lập phương án cấp cứu, có sự phối hợp giữa ngành thuỷ sản và y tế thực hiện cấp cứu ngư dân trên biển thông qua các Đài Duyên hải....

- Riêng Viện Y học biển sẽ thực hiện nhiệm vụ y tế biển như  thế nào ?

- Cùng với thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn khác, Viện Y học biển đặt trọng tâm đối với thực hiện công tác y tế biển là đào tạo  kiến thức chăm sóc sức khoẻ cho ngư dân, huấn luyện các phương pháp để ngư dân khi gặp tai nạn có thể tự  cứu mình và cứu lẫn nhau trước khi có lực lượng hỗ trợ từ đất liền. Hiện chúng tôi tiến hành điều tra  nghiên cứu, tiến tới việc cùng các cơ quan liên quan xây dựng những tiêu chuẩn về y tế trên biển, cơ quan quản lý, kiểm tra về y tế. Đồng thời, điều tra mạng lưới y tế biển đề xuất xây dựng mạng lưới y tế biển đảo phù hợp. Đầu tháng 10-2006, đoàn cán bộ của Viện khảo sát tại Tập đoàn đánh cá Nam Triệu (Lập Lễ) và các trọng điểm nghề cá ở Hải Phòng. Chúng tôi cũng trao đổi với Sở Thuỷ sản Hải Phòng về vấn đề trợ giúp cấp cứu ngư dân trên biển. Mấy năm gần đây, Viện Y học biển tổ chức cấp cứu trực canh tư vấn cấp cứu biển thông qua hệ thống ra-đi-ô, vệ tinh viễn thông...Tuy nhiên, đối tượng tư vấn chủ yếu vẫn tập trung vào ngành hàng hải, ít thấy các trường hợp nghề cá liên lạc nhờ  tư vấn. Để thực hiện được việc này, cần có sự vào cuộc đồng bộ của trung ương, các cấp địa phương và ngành liên quan.

- Cảm ơn Viện trưởng .

Việt Anh (thực hiện)