Công tác tư pháp cơ sở: “Trăm dâu đổ đầu tằm”

Người ít, việc nhiều

Anh Đoàn Thế Lăng, cán bộ tư pháp-hộ tịch thị trấn Tiên Lãng cho biết, ngoài thời gian làm việc tại trụ sở UBND, anh còn đến các khu dân cư làm công tác hoà giải, tuyên truyền pháp luật… mất khá nhiều thời gian. Từ khi Nghị định 79 của Chính phủ quy định đưa công tác chứng thực về cơ sở, công việc của cán bộ tư pháp, hộ tịch bị quá tải. Tính đầu việc, mỗi người làm tới 11 phần việc, nên rất khó làm tốt. Do vậy, cán bộ tư pháp, hộ tịch ưu tiên giải quyết công việc liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như công tác hộ tịch (đăng ký kết hôn, khai sinh, khai tử, nhận con nuôi, cải chính hộ tịch cho người dưới 14 tuổi…), chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký. Bà Vũ Thị Khuy, Phó chủ tịch UBND thị trấn Tiên Lãng khẳng định ¾ số công việc ở cấp xã, phường liên quan đến tư pháp. Do công việc quá tải, nhiều lúc cán bộ tư pháp- hộ tịch làm không hết việc, hiệu quả không cao. “Công việc của cán bộ tư pháp-hộ tịch các xã gần trung tâm huyện còn bận hơn vì phải “gánh” giúp phần việc của những xã ở xa khi người dân đến huyện chứng thực, được hướng dẫn…về cơ sở. Có những thời điểm, lãnh đạo UBND xã “ký mỏi tay” mỗi ngày vài trăm bản chứng thực” ông Nguyễn Văn Hường, Chủ tịch UBND xã Nam Sơn (huyện An Dương) chia sẻ.

Các địa phương đều mong có thêm người (cán bộ tư pháp 2) gánh đỡ công việc. Tuy nhiên, việc bố trí cán bộ tư pháp 2 tại các địa phương gặp nhiều khó khăn, toàn thành phố hiện có hàng trăm xã, phường, thị trấn chưa có cán bộ tư pháp 2. Cụ thể: huyện An Lão mới có 2/17 xã, thị trấn bố trí được cán bộ tư pháp 2; huyện Thuỷ Nguyên 7/37 xã, thị trấn; huyện Tiên Lãng 3/23 xã, thị trấn; quận Dương Kinh 2/6 phường, quận Hồng Bàng 4/11 phường. Đội ngũ cán bộ tư pháp cấp quận, huyện nhiều nơi chưa đủ biên chế, như huyện Tiên Lãng cán bộ có 3/6, quận Dương Kinh 4/6, huyện An Lão có 5/6 biên chế. Thực trạng người ít, việc nhiều trong công tác tư pháp cơ sở hiện nay khó cho các địa phương đủ mọi bề .

Cần cơ chế tuyển dụng rõ ràng

Hầu hết chủ tịch UBND các xã, phường, thị trấn đều phàn nàn khó tuyển được cán bộ tư pháp giỏi. Yêu cầu chung đối với cán bộ tư pháp, hộ tịch là trình độ trung cấp luật, tuy nhiên thực tế công tác tư pháp tại cơ sở cần người có kinh nghiệm, nhiệt tình và gắn bó với nghề.

Ông Trần Văn Nguyên, Trưởng Phòng Tư pháp huyện An Lão phân tích, ở cấp xã, việc bố trí cán bộ trong tình trạng “có việc mới tìm người”, nghĩa là phải chắc chắn có biên chế mới đào tạo cán bộ. Nếu không, khi đào tạo xong,  không biết bố trí người được đào tạo vào vị trí nào, vừa mất công địa phương cử đi đào tạo, vừa gây tâm lý chán nản đối với người được đào tạo. Ông Vũ Văn Hè, Trưởng Phòng Tư pháp huyện Tiên Lãng cho rằng, về trình độ chuyên môn, các địa phương có thể cử người đi đào tạo, hoặc vừa làm, vừa bồi dưỡng nghiệp vụ. Song khó nhất hiện nay là cơ chế chính sách. Khi không có biên chế, đồng nghĩa với việc địa phương không có kinh phí chi trả cho chức danh cán bộ được bố trí công việc. Phó trưởng Phòng Tư pháp quận Dương Kinh Đỗ Bích Vân cho rằng, việc bố trí cán bộ tư pháp 2 thuộc thẩm quyền của cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương. Nếu cán bộ lãnh đạo thực sự quan tâm công tác tư pháp của cơ sở sẽ có biện pháp tháo gỡ. Thực tế thời gian qua, một số địa phương “linh động” bố trí cán bộ tư pháp 2 bằng cách ký hợp đồng, hoặc cử cán bộ văn phòng kiêm nhiệm, san sẻ, bớt công việc cho cán bộ tư pháp-hộ tịch.

Ông Vũ Đức Phường, Phó chủ tịch UBND phường Văn Đẩu (quận Kiến An) cho biết, phường bố trí cán bộ tư pháp 2 theo diện ký hợp đồng hưởng mức lương tối thiểu theo quy định của pháp luật, nhưng đó chỉ là “giải pháp tình thế”. Ở những xã, phường, thị trấn đã bố trí cán bộ tư pháp 2, việc chi trả lương đều trích từ  nguồn thu lệ phí chứng thực tại địa phương. Song, không phải địa phương nào cũng có nguồn thu đủ để chi trả lương diện hợp đồng. Theo nhiều lãnh đạo xã, phường, việc bố trí cán bộ tư pháp 2 theo diện hợp đồng hiệu quả không cao, bởi thiếu cơ chế ràng buộc chặt chẽ, người làm hợp đồng có thể nay làm mai bỏ, ảnh hưởng đến công việc chung của địa phương. Về lâu dài, thành phố nên có cơ chế rõ ràng đối với biên chế cán bộ tư pháp 2 cho các xã, phường, thị trấn, đáp ứng yêu cầu công việc tư pháp cơ sở.

Phương Nam