Công nhân mất việc- Lao đao đời sống

Thiếu việc làm từ nông thôn ra thành thị

Sau Tết Nguyên đán 12 ngày, chị Vũ Thị Thanh ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng vẫn ở nhà phụ giúp gia đình cấy lúa. Chị Thanh là công nhân xí nghiệp Khải Hoàn Môn thuộc Công ty Da giày Hải Phòng. Trước Tết Nguyên đán, công ty thiếu đơn hàng trầm trọng buộc phải cắt giảm 1 dây chuyền sản xuất. Chị Thanh nằm trong số 196 công nhân mất việc làm của của công ty. Với mong muốn tìm một việc làm khác phù hợp hơn, chị Thanh tìm tới một số xí nghiệp có treo biển “tuyển công nhân” nhưng rồi lại thất vọng trở về quê. Chị Thanh tâm sự: “Tôi làm việc trong ngành da giày được hơn 2 năm, nhưng khi xin vào các doanh nghiệp khác trong cùng ngành thì chỉ được trả lương theo mức lương học việc rất thấp. Thôi đành trở về quê phụ giúp gia đình cấy xong mấy sào ruộng, chờ công ty cũ gọi lại, hoặc tìm được việc tại một công ty mới có mức lương tốt hơn”.

Những công nhân ở khu vực nông thôn mất việc làm như chị Thanh, cuộc sống vẫn còn khá “dễ thở” vì có thể cùng gia đình làm ruộng và dẫu sao chi phí ở nông thôn vẫn thấp hơn. Với những công nhân sống ở các quận trung tâm thành phố, mất việc làm đồng nghĩa với việc đời sống gia đình bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Anh Nguyễn Văn Tùng ở tổ 42, khu phố 5, phường An Dương (quận Lê Chân) mất việc làm đầu tháng 1, cho biết: “Tôi làm việc tại công ty TNHH Toyota Gosei, công ty chuyên sản xuất các thiết bị phục vụ công nghiệp ô tô. Từ mấy tháng trước Tết, công ty đã  cắt giảm giờ làm, giãn ca, giãn việc. Tháng 1 vừa qua, tôi và một số người nhận được thông báo sa thải của công ty. Mất việc làm giữa lúc giáp Tết, tôi đành ra chợ hoa Tết chạy xe ôm chở hoa thuê. Mấy hôm nay, tôi đi nộp hồ sơ ở nhiều trung tâm, nhưng không ở đâu có nhu cầu tuyển công nhân chuyên ngành sản xuất phụ tùng ô tô, nên đành nộp hồ sơ vào các công ty khác chờ ngày được tuyển”.

Không khí trầm lắng bao trùm các dãy nhà trọ công nhân. Chị Đào Thị Bình, chủ một dãy nhà trọ gần Khu công nghiệp Đồ Sơn cho biết: “Những năm trước, từ ngày mồng 8 tháng Giêng công nhân trở lại nơi sản xuất khá đông. Năm nay đến ngày mồng 10 rồi, nhưng 12 phòng trọ nhà tôi chỉ có 7 phòng là công nhân ở trọ, làm việc. Nhiều công nhân thiếu việc làm trước Tết đã trả phòng, dọn đồ đạc về quê, chắc cũng chẳng ra nữa”.

Công nhân thất nghiệp vẫn phải tự… “bơi”

Những trường hợp công nhân thất nghiệp, sau khi nhận được quyết định ngừng việc, thanh toán tiền lương và một khoản trợ cấp mất việc của doanh nghiệp, họ hầu như chỉ biết về nhà và tìm một việc làm mới. Anh Bùi Văn Hưng, công nhân công ty TNHH Sao Vàng cho biết: “Khi có nhu cầu tìm việc, chúng tôi chủ yếu tìm tới cổng các công ty xem thông báo tuyển lao động và xem thông tin trên báo chí”.

Những năm trước, sau dịp Tết người lao động ngành dệt may, da giày đứng trước khá nhiều sự lựa chọn, vì đâu đâu cũng đăng thông báo “tuyển lao động”. Năm nay, các doanh nghiệp có quá ít đơn hàng, những thông báo trên ít xuất hiện. Tìm việc làm qua những thông báo “tuyển lao động”, người lao động gặp phải khó khăn như không được tư vấn về chế độ chính sách, tiền lương, bảo hiểm. Hợp đồng lao động lại lỏng lẻo và thường có lợi cho phía doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều công nhân không nghĩ như vậy, họ hầu như chỉ quan tâm tới thu nhập lương tháng tại công ty này có cao hơn công ty khác không.

Thiếu thông tin việc làm là tình trạng chung của người lao động. Những cấp ngành như ngành lao động- thương binh và xã hội, Liên đoàn lao động, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên được coi là cầu nối giữa doanh nghiệp và người lao động, nhưng xem chừng còn rất mong manh. Thời gian qua, Liên đoàn Lao động thành phố có những động thái tích cực như tạo mối liên hệ giữa các công ty cắt giảm lao động với công ty có nhu cầu lao động để đưa công nhân sang làm việc tại công ty mới. Tuy nhiên, việc làm này chỉ dừng lại ở một số công ty với con số khiêm tốn.

Dịp đầu năm, các trung tâm giới thiệu việc làm như: Trung tâm xúc tiến việc làm thuộc Sở Lao động – Thương binh và xã hội, Trung tâm hướng nghiệp dịch vụ thanh niên thuộc Thành Đoàn Hải Phòng, hay các trung tâm giới thiệu việc làm của Liên đoàn lao động, Hội phụ nữ… số người lao động tìm đến rất thưa thớt. Những công việc được giới thiệu tại các trung tâm trong dịp sau Tết nghèo nàn, chủ yếu là những công việc như giúp việc gia đình, tiếp thị. Hoạt động của các trung tâm chưa có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều doanh nghiệp (nơi có nhu cầu tuyển lao động) và cũng chưa trở thành địa chỉ quen thuộc, tin cậy của công nhân.

Theo báo cáo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, tình hình sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trong năm 2009 sẽ còn tiếp tục gặp nhiều khó khăn dẫn đến tình trạng hàng nghìn công nhân thiếu, mất việc làm. Tuy nhiên, bên cạnh các doanh nghiệp đang và sẽ phải cắt giảm lao động vẫn có khá nhiều doanh nghiệp cần tuyển lao động, mở rộng sản xuất kinh doanh như công ty TNHH Aurora, xí nghiệp may Thành Đạt, Công ty cổ phần văn phòng phẩm thuộc Hiệp hội doanh nghiệp của thương bệnh binh và cựu chiến binh Hải Phòng; công ty TNHH Korg Việt Nam (Nomura Hải Phòng)… Do đó, các cấp, ngành, nhất là ngành lao động – Thương binh và xã hội; Liên đoàn lao động cần tăng cường hơn các hoạt động hỗ trợ tìm việc làm cho người lao động sau khi mất việc làm. Trong khi đề án sàn giao dịch việc làm Hải Phòng chưa được triển khai, các trung tâm giới thiệu việc làm phải thực sự là những chiếc cầu nối giữa người lao động và doanh nghiệp./.

Việt Hòa