Con đường phát triển xanh, cac-bon thấp và bài học từ Trung Quốc

(PLVN) - Trung Quốc là quốc gia có lượng phát thải cac-bon cao nhất trên thế giới, cũng là đất nước có nhiều bước tiến nhất về việc nghiên cứu và vận hành các chính sách giảm thiểu phát thải khí nhà kính, kiềm chế biến đổi khí hậu, song hành với nhiệm vụ duy trì kinh tế tăng trưởng ổn định.
Con đường phát triển xanh, cac-bon thấp và bài học từ Trung Quốc

Nghị định thư Kyoto về cắt giảm phát thải khí nhà kính năm 1997 đã đề cập tới một loại hàng hoá đặc biệt – khí thải cac-bon. Do sự phát triển kinh tế vũ bão, thế giới đang đối mặt với ô nhiễm không khí trầm trọng. Theo Nghị định thư Kyoto, để xác định giá trị của lượng phát thải giảm được, các quốc gia có thể định giá các bon thông qua các công cụ tài chính. Phổ biến nhất là thuế các bon, hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải và tín chỉ cac-bon. 

Từ chính sách áp thuế các-bon gây tranh cãi…

Năm 2012, tuyên bố của Bộ Tài chính Trung Quốc rằng sẽ ban hành thuế các-bon áp dụng đối với những nhà phát thải, đơn vị sản xuất trong nước đã trở thành chủ đề bàn cãi của toàn xã hội. Một mặt, dư luận quốc tế nghi ngờ ý định cho ra đời thuế các bon của Trung Quốc chỉ là một chính sách “bình phong” nhằm đối phó với sức ép dư luận quốc tế khi là đất nước phát thải khí các bon nhiều nhất thế giới. 

Theo học giả John Lee thuộc Viện nghiên cứu quốc phòng Hudson (Washington DC – Mỹ), việc áp biểu thuế phát thải đối với ngành hàng không Trung Quốc “thua xa” so với Liên minh Châu Âu (EU), cho thấy quốc gia này chỉ muốn thu thêm thuế của các doanh nghiệp nước ngoài chứ không đặt “gánh nặng” này lên các doanh nghiệp nội địa.

Như vậy, giữa thuế các-bon và lộ trình thương mại hóa khí thải cắt giảm, Trung Quốc đã lựa chọn công cụ thứ nhất, tức là chỉ tăng giá các-bon mà không đặt mục tiêu giảm lượng phát thải. Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính, đến năm 2030, 80% năng lượng của Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào than đá và dầu mỏ, và lượng tiêu thụ than đá hàng năm vẫn tăng thêm khoảng 17%. 

Phía Trung Quốc khẳng định rất quan tâm đến biến đổi khí hậu và việc áp thuế các bon nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm không khí là hoàn toàn nghiêm túc. Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc (NRDC) giải thích: “Thuế các-bon của Trung Quốc sẽ mang những đặc điểm riêng, không giống với hình mẫu mà các nước phát triển đang triển khai. Tuy các nước áp dụng có khác nhau nhưng đều chung mục tiêu cơ bản như giảm phát thải, thúc đẩy chuyển dịch kinh tế, tăng cường bảo toàn năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và đẩy mạnh các giải pháp xanh”.

Con đường phát triển xanh, cac-bon thấp và bài học từ Trung Quốc ảnh 1
 Áp thuế các bon là công cụ nhằm giảm thiểu khí thải nhà kính

Bên cạnh đó, Trung Quốc từ lâu đã thực hiện các chương trình thương mại các bon dù chỉ đang đóng vai trò là “bước đệm” đồng hành với chính sách thuế các bon. Trung Quốc đã xây dựng Khung Chương trình Hành động cấp quốc gia về Giảm thiểu Phù hợp (NAMA), nhằm khuyến khích xã hội tự giảm thiểu khí thải nhà kính, ưu tiên sử dụng thiết bị thân thiện với môi trường. Trong giai đoạn 2005 – 2010, giai đoạn thực thi Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm lần thứ 11, Trung Quốc đã cắt giảm được khoảng 1,5 tỷ tấn khí nhà kính, trở thành nước giảm phát thải nhiều nhất thế giới. 

Còn kể từ năm 2011, Trung Quốc đề ra kế hoạch 5 năm với cam kết giảm cường độ sử dụng năng lượng (năng lượng tiêu thụ trên một đơn vị GDP) xuống 16% và giảm cường độ phát thải CO2 (CO2 phát thải trên một đơn vị GDP) xuống 17% so với năm 2010. Kế hoạch này cũng đặt ra mục tiêu cho các công ty hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng với mức tăng trưởng hằng năm 15% và mức tổng sản lượng đạt 720 tỷ USD trước năm 2015 (tương đương 2% GDP).

…Đến thị trường các bon hàng tỷ đô

Đến nay, Trung Quốc được đánh giá là quốc gia có nhiều bước tiến nhất trong nghiên cứu và vận hành thị trường mua bán các bon nội địa. Tháng 12/2017, Trung Quốc đã công bố hệ thống giao dịch phát thải (Emission Trading Scheme - ETS), tạo ra một thị trường các bon - nơi các nhà phát thải có thể mua, bán tín dụng phát thải (tín dụng carbon là giấy phép, hoặc giấy chứng nhận cho phép chủ sở hữu, phát thải CO2 , hoặc các khí nhà kính khác). 

Giai đoạn ban đầu chương trình đã được triển khai thí điểm một số tỉnh, thành phố lớn tại Trung Quốc bao gồm Bắc Kinh, Thượng Hải, Thẩm Quyến,… với sự tham gia chủ yếu của các doanh nghiệp nhà nước. Với kế hoạch này, Trung Quốc sẽ hạn chế lượng khí thải từ sáu ngành công nghiệp phát thải CO2  hàng đầu (bao gồm các nhà máy nhiệt điện than và sớm trở thành thị trường lớn nhất trong giao dịch CO2 ).

Nhằm tăng cường khuôn khổ thể chế, Luật tiêu thụ bền vững và Luật mua sắm xanh được ban hành. Các chính sách bao gồm: hỗ trợ tài chính cho người tiêu dùng hàng hóa xanh; trợ cấp cho các hàng hóa sử dụng điện hiệu quả, xe ôtô năng lượng mới; xây dựng hệ thống thuế xanh và tăng chi tiêu ngân sách cho sự phát triển của nền kinh tế các bon thấp; tăng phí ô nhiễm; tăng phạm vi thu; từng bước thay thế phí ô nhiễm bằng các loại thuế ô nhiễm; thực hiện hệ thống ghi nhãn “dấu chân các bon”, bảo đảm “người gây ô nhiễm phải trả tiền”…

Con đường phát triển xanh, cac-bon thấp và bài học từ Trung Quốc ảnh 2
 Trung Quốc là nước phát thải các bon nhiều nhất thế giới
Theo đó, các kế hoạch phổ biến giáo dục, nâng cao nhận thức quốc gia cũng được triển khai. Đơn cử phát động các giải thưởng quốc gia như “Doanh nghiệp xanh”, “Cộng đồng xanh”, “Trường học xanh”… Trung Quốc cũng thiết lập một hệ thống thông tin công khai liên quan đến pháp luật, tiêu chuẩn, thủ tục tố tụng hành chính, công nghệ và các hàng hóa.

Trong nhiều thập niên, Trung Quốc đã xây dựng nhiều đặc khu kinh tế theo định hướng thị trường. Kể từ khi định hướng phát triển bền vững, các nhà lãnh đạo Trung Quốc bắt đầu xây dựng các đặc khu kinh tế “xanh”. Hai nhóm thành phố được chọn làm “đầu tàu” áp dụng các chính sách phát triển bền vững và thân thiện môi trường là nhóm Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc và nhóm Chu Châu thuộc tỉnh Hồ Nam. 

Theo đó, các thành phố liên quan sẽ phải chủ động áp dụng các chính sách mới nhằm tạo nên một nền kinh tế các bon thấp. Mô hình phát triển nền kinh tế các bon thấp dựa trên năm trụ cột chính: công nghiệp các bon thấp; thành phố các bon thấp; tối ưu hóa cơ cấu năng lượng và phát triển năng lượng các bon thấp; tiêu thụ bền vững; quản lý sử dụng đất và khả năng hấp thụ các bon. 

Bài học gì cho Việt Nam?

Ý tưởng thị trường các bon đã có từ lâu trên thế giới nhưng tại Việt Nam vẫn còn “chập chững”. Mới đây, tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XIV, Bộ Tài nguyên và Môi Trường đã trình Quốc hội cho ý kiến dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), trong đó có một Điều quy định về “Định giá các bon và phát triển hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các bon trong nước”. Đây được xem là bước đầu tạo tiền đề cho thị trường các bon nội địa.

Đáng nói, Việt Nam trở thành thành viên của “Chương trình Sẵn sàng tham gia thị trường các bon” (PMR) vào năm 2012. Chương trình PMR là một trong những công cụ được quốc tế hữu hiệu nhằm giảm phát thải khí nhà kính, từ các hành động tự nguyện như NAMA chuyển thành các cơ chế bắt buộc như các chính sách thuế, phí, cơ chế hạn ngạch phát thải, các điều kiện về nhãn carbon, dấu vết hình thành các bon... Đến nay đã có trên 30 quốc gia, vùng lãnh thổ đăng ký chương trình PMR. 

Từ năm 2015, Việt Nam triển khai dự án “Chuẩn bị sẵn sàng cho xây dựng thị trường các bon tại Việt Nam” (VNPMR). Qua 5 năm thực hiện, nhiều chuyên gia trong nước đánh giá Việt Nam hiện đã có các bước chuẩn bị cơ bản để tiến tới hình thành và phát triển thị trường các bon trong nước, cũng như tham gia thị trường các bon thế giới.

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
Bà lê Thị Lượng - Chủ tịch Tập đoàn Dao Heuang (Lào).

Nữ tỷ phú gốc Việt trên đất nước Triệu Voi

(PLVN) - Bà Đào Hương là Chủ tịch Tập đoàn Dao Heuang - một trong những doanh nghiệp tư nhân đa ngành nghề lớn bậc nhất đất Lào. Hành trình vươn tới thành công của bà Đào Hương là một câu chuyện dài gắn với nhiều biến cố và nỗ lực. Là một người con xứ Huế, những trang sách Việt, kinh nghiệm của người Việt đã giúp bà Đào Hương rất nhiều trên con đường thành công như ngày nay.

Đọc thêm

Y Tý “chuyển mình” trong mây trắng

Y Tý mùa săn mây.
(PLVN) - Y Tý là một xã rẻo cao quanh năm mây phủ của huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, được ví như nàng tiên mới tỉnh giấc giữa núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, hoang sơ...

Mẹ và con trai cùng tình nguyện vào điểm nóng chống dịch

Bà Nguyễn Thị Sáu (trái) tặng quà cho người dân khó khăn.
(PLVN) - Mẹ là cán bộ phụ nữ, tích cực tham gia công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại địa phương. Con là bác sĩ trẻ, tình nguyện dấn thân vào “điểm nóng” TP HCM chống dịch. Đó là chuyện về mẹ con bà Nguyễn Thị Sáu - Lê Hồng Cường (ngụ khu phố 3, phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định).

Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đất Bản Ngoại

Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đất Bản Ngoại
(PLVN) - Phố Ba Giăng nằm trên trục đường 13A từ Thái Nguyên qua Đại Từ rồi vượt đèo Khế sang Tuyên Quang. Gọi là phố cho sang trọng chứ chỉ có mấy nhà bên dệ đường chỗ đó có con đường mòn nhỏ rẽ vào xóm Đồn.

Giữ lửa nghề làm giấy bản của người Dao

Giữ lửa nghề làm giấy bản của người Dao
Giấy bản là một sản phẩm có vai trò quan trọng và được sử dụng thường xuyên trong đời sống của đồng bào Dao. Giấy bản được người Dao dùng trong việc thờ cúng tổ tiên và các dịp lễ, tết, như Lễ cấp sắc, Lễ cầu an, Lễ cầu mùa... Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao là một quy trình sản xuất được đúc rút và hoàn thiện qua nhiều thế hệ.

Người đàn ông miệt mài làm từ thiện giữa vùng dịch

Anh Nguyễn Văn Tâm bên chiếc xe "chở nặng yêu thương".
(PLVN) - Mặc thời tiết nắng nóng hay mưa gió, những chuyến xe chở rau xanh, bao gạo, thùng mì... của anh Nguyễn Văn Tâm vẫn lăn bánh để gửi tới những hộ dân đang thực hiện cách ly xã hội. Những món quà tuy giá trị không nhiều nhưng ẩn chứa tình người sâu đậm.

Về Nhơn Hải xem rùa biển đẻ trứng, nở con

Cá thể rùa biển bò lên bãi biển đẻ trứng ngày 29/6.
(PLVN) - Từ cuối tháng 6 đến nay, bãi biển trước thôn Hải Đông (xã Nhơn Hải, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) đã có 4 lượt rùa biển lên đẻ với 384 trứng. Mới đây, một ổ trứng rùa đã nở với tỷ lệ nở thành công đạt 54%, tạo động lực cho các bên tham gia cùng chung tay bảo tồn rùa biển.

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc: Vì sao nhiều chủ xe cơ giới chưa “mặn mà”?

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là nghĩa vụ và trách nhiệm. Tuy nhiên, không ít người mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự với tâm lý đối phó. Vậy đâu là giải pháp cần thiết để phát huy ý nghĩa của loại bảo hiểm này? Hãy cùng Thạc sỹ, Luật sư Nguyễn Đức Hùng - Phó Giám đốc, Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích các nguyên nhân.

Idol show khoe thân… khởi nghiệp bằng “vốn tự có” (kỳ 3)

Một quảng cáo tuyển idol show trên mạng xã hội.
(PLVN) - Nghề “idol show” (chỉ những cô gái trình diễn) hiện được nhiều bạn gái trẻ lựa chọn. Sẽ không có gì đáng nói, nếu nó chỉ phục vụ nhu cầu giải trí lành mạnh mà không bị biến tướng thành khoe thân, khiêu dâm, trái với thuần phong mỹ tục, tiềm ẩn tệ nạn xã hội.

Ấm tình Đất phương Nam

Ấm tình Đất phương Nam
(PLVN) - Chuyên đề Pháp luật số đặc biệt tháng 9 với tiêu đề "Đất phương Nam" sẽ ra mắt độc giả vào ngày 10/9. 

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam
(PLVN) - Cuối tháng 8, dư luận xôn xao với thông tin Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland (FSAI) ra thông báo thu hồi một số lô sản phẩm ăn liền Hảo Hảo vì có chứa chất Ethylene Oxide (EO). Sau sự cố này, người dân vẫn sử dụng mì Hảo Hảo hàng ngày vì sản phẩm được khẳng định không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam.

Vì sao Đắk Lắk “tuýt còi” giao dịch đất đai ở Khu dân cư Hà Huy Tập?

Khu dân cư Hà Huy Tập còn được quảng cáo là khu đô thị Ân Phú nằm tại phường Tân An, TP.Buôn Ma Thuột (Ảnh: Cafeland.vn).
(PLVN) -  Đầu năm 2021, UBND tỉnh Đắk Lắk chấp thuận cho chủ đầu tư - Công ty CP Đầu tư Phát triển Đô thị Ân Phú chuyển quyền sử dụng đất đã đầu tư xây dựng hạ tầng tại Khu dân cư Hà Huy Tập. Thế nhưng, mới đây lại yêu cầu “không tiếp nhận, xử lý hồ sơ giao dịch”. Vì sao lại như vậy?

Những bài học kinh nghiệm quý báu của Bắc Giang trong phòng, chống dịch Covid-19

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bắc Giang về thành tích chống dịch.
(PLVN) - Trong buổi làm việc với Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Bắc Giang và trao Huân chương Lao động hạng Ba cho tỉnh Bắc Giang vì thành tích chống dịch cho lãnh đạo tỉnh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã khẳng định các bài học kinh nghiệm tốt của Bắc Giang trong phòng, chống COVID-19, đó là giãn cách kịp thời; thứ hai là bảo đảm an sinh xã hội cho người dân bằng nhiều nguồn lực; thứ ba là chữa trị tích cực cho người mắc COVID-19 nên hạn chế được số ca tử vong; và thứ tư tích cực vận động tiêm vaccine cho những đối tượng theo thứ tự ưu tiên.