Coi trọng phản biện xã hội trong công tác ban hành văn bản QPPL

Còn nhiều văn bản QPPL có thiếu sót

Những năm qua, thực hiện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL), HĐND, UBND thành phố thể chế hóa kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước  vào các văn bản quy phạm pháp luật, phục vụ hiệu quả yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm an sinh xã hội …

HĐND và UBND các cấp ban hành hàng chục Nghị quyết và hàng trăm quyết định, chỉ thị để quản lý xã hội, phát triển kinh tế. Các văn bản QPPL của các quận, huyện, xã, phường, thị trấn chi tiết hóa các văn bản QPPL của thành phố, với nội dung quy định về tổ chức bộ máy, thực hiện nhiệm vụ, quy định các chỉ tiêu, định mức… thực hiện ở địa phương.

Thực tế cho thấy, chất lượng xây dựng dự thảo cũng như công tác thẩm định văn bản QPPL chưa cao, chưa tuân thủ nghiêm quy định Luật Ban hành văn bản QPPL của HĐND, UBND. Tình trạng trên có  nguyên nhân khách quan và chủ quan, như đội ngũ cán bộ, công chức còn thiếu về số lượng, chưa đáp ứng yêu cầu, các ngành, các cấp chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong việc soạn thảo, lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan chức năng và nhân dân… Do vậy, một số văn bản QPPL sau khi được ban hành, áp dụng vào cuộc sống nảy sinh những bất cập, áp dụng không thống nhất. Đơn cử việc UBND các huyện khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở cho công dân áp dụng không đúng quy định của thành phố về hạn mức đất ở không quá 200 m2/hộ cho trường hợp cấp mới, nhưng lại áp dụng cho cả các trường hợp công nhận quyền sử dụng đất ở cha ông để lại, hoặc nhận chuyển nhượng của các trường hợp khác. Ở các trường hợp này, trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ ghi có 200 m2 đất ở, diện tích còn lại ghi là vườn tạp (!). Quyết định 877 ban hành năm 2008 quy định về trình tự thu hồi đất, giao đất… mới quy định khi có tranh chấp, mà các bên không thỏa thuận được thì khoản tiền bồi thường, hỗ trợ được chuyển vào Kho bạc Nhà nước, còn đất tái định cư chưa đề cập đến giao cho bên nào quản lý… Cả hai trường hợp trên gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng giải quyết sự việc sau này, ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của công dân và làm chậm tiến độ thi công các công trình trọng điểm của thành phố.

Bảo đảm tính thực thi của văn bản QPPL

Vấn đề bảo đảm tính thực thi của các văn bản QPPL luôn là yêu cầu cấp thiết, góp phần quan trọng trong công tác quản lý điều hành xã hội, duy trì trật tự kỷ cương pháp luật. Do vậy, vấn đề đặt ra trong thời gian tới là mỗi khi ban hành văn bản QPPL, các cơ quan soạn thảo dự thảo phải tuân thủ nghiêm chỉnh quy định tham vấn ý kiến rộng rãi của các cơ quan chức năng, cá nhân và thẩm định của Sở Tư pháp. Trong chuyến kiểm tra tại Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đinh Trung Tụng yêu cầu các ban, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ hơn nữa trong việc soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, xử lý, rà soát hệ thống hóa VBQPPL; trong đó công tác thẩm định bảo đảm 100% số VBQPPL trước khi ban hành; công tác kiểm tra và xử lý phải làm thường xuyên, liên tục, kịp thời loại bỏ các quy định không phù hợp, trái pháp luật…

Phó Chủ tịch Hội luật gia thành phố Nguyễn Năng Thính cho rằng: Các văn bản QPPL khi ban hành có phạm vi điều chỉnh và đối tượng điều chỉnh rộng, liên quan đến lợi ích của quảng đại quần chúng nhân dân, nhất thiết phải tổ chức lấy ý kiến người dân bằng các hình thức thích hợp, cá biệt còn phải trưng cầu ý kiến nhân dân…

Theo cán bộ Phòng kiểm tra văn bản Sở Tư pháp: Việc kiểm tra, thẩm định văn bản QPPL ngày càng bảo đảm chất lượng văn bản khi được ban hành. Tuy nhiên, khi kiểm tra phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng mới dừng lại ở việc kiến nghị hủy bỏ, hay sửa đổi các văn bản chưa đáp ứng yêu cầu, chưa có biện pháp xử lý trách nhiệm người soạn thảo, xây dựng dự thảo. Ở cấp quận, huyện, xã, phường ít thấy gửi văn bản QPPL đến để kiểm tra, phổ biến văn bản lẩn vào dạng thông báo, nên không bị kiểm tra, xử lý theo quy định.

Nhiều luật sư cũng cho rằng, việc lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo các văn bản QPPL được đăng công khai trên báo chí là rất quan trọng. Báo chí đăng tải nội dung dự thảo, những ý kiến đóng góp phản biện của nhân dân, giải trình của ban soạn thảo, lý do không tiếp thu ý kiến, góp phần tăng cường tính minh bạch của văn bản QPPL, đưa được được ý chí, nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân vào văn bản QPPL, là tiền đề quan trọng để mọi người chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật.

Thẩm Thành