Coi trọng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh phổ thông
Giáo dục hướng nghiệp là một nhu cầu không thể thiếu đối với học sinh phổ thông. Hoạt động này được đưa vào chương trình bậc THPT và có sách dành cho giáo viên được đánh giá cao, song việc thực hiện vẫn còn hạn chế.
Bâng khuâng chọn… trường
Trả lời câu hỏi về dự định thi vào đại học sắp tới, Nguyễn Thành Hưng, học sinh lớp 12 Trường THPT Ngô Quyền cho biết, em cùng bố mẹ bàn bạc lựa chọn 3 trường nhưng chưa quyết định bởi vẫn còn thời gian. Hưng “bật mí”: “Quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra sau khi thầy giáo chủ nhiệm tư vấn”. Hưng kể: Theo hướng dẫn của thầy giáo, chúng em tìm hiểu về các trường đại học qua những số liệu tuyển sinh- tài liệu do Nhà xuất bản Thống kê phát hành. Sau khi gia đình thống nhất chọn trường nào, mỗi bạn thường chọn 2- 3 trường, chúng em ghi nguyện vọng ra tờ giấy (có chữ ký của phụ huynh) nộp cho thầy giáo. Trên cơ sở nguyện vọng và dựa vào kết quả học tập, thầy giáo sẽ đưa ra lời khuyên hữu ích cho chúng em. Song không phải học sinh nào cũng may mắn như Hưng, được giáo viên chủ nhiệm quan tâm tư vấn hướng nghiệp.
Một học sinh THPT khác cho biết, em chưa biết nên chọn trường nào, ở nhà thì bố mẹ bảo đến trường hỏi thầy cô, còn đến trường, thầy cô lại bảo về tham khảo ý kiến phụ huynh. Còn Vũ Xuân Khánh, học sinh Trường THPT Thái Phiên chọn chuyên ngành công nghệ thông tin Trường đại học Bách khoa với lý do: “Ra trường dễ xin việc”. Không ít học sinh “đổ sô” vào những trường đang được coi là mốt thời thượng, cứ thấy ngành nào có chữ “Công nghệ” như Công nghệ thông tin, Công nghệ sinh học, Công nghệ vật liêu mới... là đua nhau đăng ký vào thi. Và, hậu quả là không ít bạn trẻ thất vọng vì ngành chọn không phù hợp với khả năng của mình. Có những sinh viên học đến năm thứ hai, thứ ba, thì cảm thấy thất vọng trước quyết định ban đầu của mình.
Tuỳ thuộc điều kiện mỗi trường
Giáo dục hướng nghiệp là một nhu cầu không thể thiếu đối với học sinh phổ thông. Hoạt động này được đưa vào chương trình bậc THPT và có sách dành cho giáo viên được đánh giá cao, song việc thực hiện vẫn còn hạn chế. Theo quy định mỗi tháng có một tiết giáo dục hướng nghiệp ở các khối lớp, thì mỗi lớp cũng chỉ có 9 tiết/ năm học, thời lượng quá ít, không đủ định biên giáo viên. Phó Hiệu trưởng Trường THPT Hồng Bàng Ngô Quang Hoài cho biết, do không có biên chế giáo viên dạy giáo dục hướng nghiệp, nhà trường cử một nhóm giáo viên kiêm nhiệm. Nhóm giáo viên này cập nhật thông tin về ngành nghề, tuyển sinh đại học, cao đẳng, TCCN, hỗ trợ tích cực cho học sinh trong việc định hướng nghề nghiệp tương lai. Giáo viên thường tổ chức cho học sinh tham gia sinh hoạt 3 tháng/ buổi (tương đương 3 tiết) song, do buổi sinh hoạt không định kỳ hàng tuần, trong khi học sinh khối 12 thường kín lịch học thêm, nên sĩ số nhiều khi không bảo đảm.
Không chỉ ở Trường THPT Hồng Bàng và Lê Hồng Phong, mà ở các trường khác, hầu hết giáo viên đảm nhận hoạt động giáo dục hướng nghiệp đều là kiêm nhiệm, có trường do giáo viên chủ nhiệm, trường khác giao cho giáo viên môn giáo dục công dân đảm nhiệm… Có nơi, tiết học dành cho giáo dục hướng nghiệp chỉ có trên giáo án. Có trường cử một phó hiệu trưởng phụ trách hoạt động giáo dục hướng nghiệp, cùng với Đoàn thanh niên và giáo viên chủ nhiệm xây dựng các chuyên đề hướng nghiệp nói chuyện với học sinh, giúp các em lựa chọn nghề nghiệp tương lai. Tiếc rằng, do khó khăn về địa điểm, có những buổi thảo luận về ngành nghề, mỗi lớp chỉ được cử 5 học sinh bạn tham gia.
Bước chuẩn bị quan trọng
Điều dễ nhận thấy trong hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở các trường là học sinh “rất khoái” đi tham quan, tìm hiểu thực tế của trường ĐH, CĐ, TCCN và dạy nghề hoặc thăm cơ sở sản xuất tại địa phương hoặc nghe cán bộ phòng đào tạo của trường đại học, cao đẳng nói chuyện giới thiệu ngành nghề đào tạo của trường mình. Vì thế, nhiều trường thực hiện hình thức này như THPT Thăng Long, Hồng Bàng, Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Khuyến… Vào mùa tuyển sinh ĐH, CĐ, giáo viên chủ nhiệm có thể tư vấn cho học sinh và phụ huynh dựa trên kinh nghiệm, so sánh giữa điểm chuẩn năm trước của các trường đại học, cao đẳng với kết quả học tập các môn cụ thể của học sinh mình. Song, không phải giáo viên nào cũng quan tâm điều này. Đối với bậc THPT, giáo dục hướng nghiệp cần được tiến hành đồng bộ cả về chương trình, giáo trình, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất mới đạt hiệu quả.
|
Cuốn sách “Những điều cần biết về tuyển sinh”… do Bộ GD-ĐT xuất bản hằng năm chỉ thông tin sơ sài, xoay quanh việc giới thiệu về mã trường, môn thi, chỉ tiêu tuyển sinh và địa điểm của trường.... mà thiếu hẳn phần giới thiệu những cơ hội về trường, ngành đó, về đầu vào, đầu ra, về những gì các em sắp được học, những yêu cầu đặc biệt của trường, những đặc trưng của nghề, những năng khiếu cần phải có, những khó khăn, vất vả có thể gặp phải, những cơ hội của nghề trong tương lai... |
Để làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông, trước mắt, có thể bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, phương pháp hướng nghiệp cho đội ngũ giáo viên các môn học để lồng ghép ngay trong quá trình giảng dạy. Nhưng về lâu dài, mỗi trường THPT cần có một giáo viên chuyên trách tư vấn, giáo dục hướng nghiệp được đào tạo một cách bài bản. Làm tốt giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông là bước chuẩn bị quan trọng giúp các em có những hiểu biết cần thiết để tự tin trong việc quyết định chọn trường, chọn nghề phù hợp.
Thuỳ Dung