Có thu nhập nhưng nặng nhọc và nguy hiểm - Bài 2: Nguy hiểm rình rập

Nhà nhà đóng cửa vì bụi đá

		Tiếp xúc hằng ngày với bụi đá sẽ có nguy cơ bị bệnh bụi phổi-silic.

Ngay từ đầu thôn Phú Thượng, xã Hòa Sơn (huyện Hòa Vang), chúng tôi đã cảm nhận được cái không khí ngột ngạt của bụi đá và tiếng ồn từ các xưởng đá ven đường. Càng đi sâu vào trong xã, đặc biệt là thôn Phú Hạ, nơi xuất phát nghề đá chẻ, không khí làm việc càng trở nên sôi động bởi tiếng máy cưa, tiếng chẻ đá, tiếng xe tải chở đá... hỗn tạp. Hai bên đường, nhiều xưởng cưa đá mọc lên lúp xúp. Cả khu vực này trở thành một công trường lớn với bao nguy hiểm rình rập như tai nạn lao động, ô nhiễm môi trường... đang đe dọa tới sức khỏe của người dân.

Tại các thôn Phú Thượng, Xuân Phú và Phú Hạ, chúng tôi  bắt gặp nhiều bãi đá xanh, đá vàng (theo cách gọi của người dân nơi đây) đá thành phẩm được người dân dựng ven đường chờ xe tải đến chở. Trong khi các công nhân vẫn kiên nhẫn cặm cụi chẻ đá, cưa đá trong tiếng ồn và bụi đá, thì hầu hết các nhà từ đầu thôn đến cuối thôn đều đóng kín cửa vì bụi.

Từ ngày có nghề đá chẻ, đời sống người dân khấm khá, nhiều người đã mở rộng cơ sở và sắm thêm nhiều máy cưa. Xưởng cưa trong thôn mọc lên ngày càng nhiều càng làm gia tăng thêm tiếng ồn và bụi đá. Ông Ngô Tấn Huy, Trưởng thôn Phú Hạ cho biết, hiện nay có đến 30% hộ trong thôn đã có máy cưa. Mặc dù nghề đá chẻ tạo ra việc làm cho nhiều người dân trong vùng, nhưng lại gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới sức khỏe người dân, đặc biệt là người già và trẻ em. Ông Huy cho biết thêm, do chưa thành lập hợp tác xã sản xuất đá chẻ nên bà con trong thôn mạnh ai nấy làm và làm việc không tuân theo giờ giấc nhất định. Nhiều xưởng cưa vẫn hoạt động vào giờ nghỉ trưa và thậm chí vào cả buổi tối, làm ảnh hưởng đến sức khỏe của những người hàng xóm.

Biết nguy hiểm nhưng vẫn làm

		Bà Sáu đang may lại bao tải đựng đá để chờ xe tải đến chở.

Ông Hà Văn Năm, một người dân thôn Phú Hạ làm nghề đá chẻ nhiều năm, giơ bàn chân bị thương cho chúng tôi biết, ông vừa mới nằm một tuần ở Bệnh viện Đa khoa Liên Chiểu do bị mảnh đá văng làm đứt gân chân. Theo ông Năm, làm nghề đá chẻ rất nguy hiểm. Việc bị đá văng vào tay, chân, mắt... xảy ra thường ngày. Nhiều người làm được vài năm là sức khỏe xuống dốc và yếu hẳn. Biết là vất vả và nguy hiểm nhưng ông vẫn phải làm bởi ở Phú Hạ ngoài việc chẻ đá thì không còn việc gì khác để làm.

Theo nhiều người dân ở đây, các thôn Phú Hạ, Phú Thượng không có hệ thống thủy lợi, đất nông nghiệp chủ yếu lệ thuộc vào nước trời nên buộc họ phải chuyển sang làm nghề đá chẻ. Dù phải đối mặt với nguy hiểm hằng ngày, nhưng họ vẫn bám nghề vì nghề đá chẻ đang mang lại một nguồn thu nhập đáng kể cho gia đình. Bà Nguyễn Thị Sáu cho biết, bà thường hay bị trầy tay do công việc may bao đựng đá chẻ.
 
Mỗi ngày bà may hơn 100 bao tải đựng đá chẻ, suốt ngày làm việc nên bà thường hay bị đau khớp, mỏi chân, tức ngực và chóng mặt. Bà Sáu đang uống hạt quyết nổ để chữa chứng bệnh máu không thông lên não. Chị Nguyễn Thị Thiên Thu, một người làm nghề đá chẻ tại đây cho biết thêm, công việc này chỉ phù hợp với những người có sức khỏe, nhưng ngay cả với thanh niên cũng chỉ làm được ít năm là yếu hẳn, rồi không làm nổi. Chẳng hạn như anh Lê Minh Thủy, con rể bà Sáu, theo nghề cưa đá chưa được bao lâu mà thể lực gầy yếu hẳn. Anh Thủy cho biết, hiện anh cao 1,70m nhưng chỉ nặng 46kg.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, đa số những người làm nghề đá chẻ ở Hòa Sơn đều biết rằng, công việc chẻ đá là nặng nhọc và nguy hiểm, đặc biệt là sức khỏe bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường từ bụi đá và tiếng ồn. Thậm chí, nhiều người còn lo ngại sự ô nhiễm bụi đá và nguồn nước sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe của các thế hệ sau này. Tuy nhiên, trước mắt họ vẫn không bỏ nghề vì công việc này đang đem lại một nguồn thu nhập không nhỏ cho gia đình. Ông Phạm Xem, Chủ tịch UBND xã Hòa Sơn cũng khẳng định, việc xuất hiện nghề đá chẻ ở Hòa Sơn đang tồn tại hai mặt. Bên cạnh ưu điểm là tạo công ăn việc làm, giải quyết tình trạng thất nghiệp cho người dân ở địa phương, thì vấn đề ô nhiễm tiếng ồn, nguồn nước và không khí đang đe dọa đến đời sống của người dân các thôn Xuân Phú, Phú Thượng và Phú Hạ.     

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), những người làm việc ở các mỏ, khu vực khai thác đá có nguy cơ bị bệnh bụi phổi-silic rất cao. Bệnh bụi phổi-silic là một bệnh nan y, do người lao động hít phải bụi có chứa silic tự do. Bệnh tiến triển không hồi phục, thậm chí cả khi đã ngừng tiếp xúc với bụi. Nếu tiếp xúc với một lượng lớn bụi, có hàm lượng silic tự do trong bụi cao, trong một thời gian ngắn đã có thể phát sinh bệnh. Thể loại và mức độ bệnh phụ thuộc vào nồng độ và thời gian tiếp xúc với bụi: có thể mãn tính hoặc cấp tính. Nguyên nhân tử vong thường do các biến chứng như lao phổi, phổi bị xơ hóa và khí thũng, suy tim... (Nguồn: hensuyen.com)

ĐOÀN LƯƠNG  -  TIỂU YẾN