Cơ sở lưu trú tại Hải Phòng- Thiếu “sao”, lỏng quản lý!
Theo Quyết định số 01/2001/QĐ-TCDL của Tổng cục Du lịch, khách sạn phải đạt đủ 5 chỉ tiêu về vị trí kiến trúc; trang thiết bị, tiện nghi phục vụ; dịch vụ và mức độ phục vụ; nhân viên phục vụ; vệ sinh. Về diện tích tối thiểu của buồng 2 phòng là 22m2, buồng đơn 9m2, buồng đôi 14m2, phòng vệ sinh 4m2.
Loạn “sao”…
Câu chuyện về những “mánh” cạnh tranh của các doanh nghiệp lữ hành để giành khách khiến người ta giật mình về tình trạng khách sạn “sao” thật “sao” giả! Để giảm giá tua cho khách Trung Quốc mà vẫn bảo đảm việc ăn nghỉ của khách tại các khách sạn “cao cấp” nhiều sao, trước khi du khách dừng chân nhận phòng, hướng dẫn viên của đoàn chỉ cần “alô” cho chủ khách sạn vẽ vài ngôi sao lên tấm bảng để ở bàn lễ tân. Phong trào “vẽ sao chờ khách” sôi nổi tới mức Thanh tra Sở Du lịch (cũ) phải căng sức kiểm tra, xử lý, nghiêm cấm việc “treo sao” trái phép. Cấm “sao”, các nhà nghỉ, khách sạn quay sang “vẽ hoa thị”.., vì với khách ngoại quốc, chỉ cần một lời giải thích qua loa rằng “theo thông lệ địa phương người ta ký hiệu hoa thị cũng là sao”.(!?)
Theo quy định của Tổng cục Du lịch để được gọi là “khách sạn” thì ít nhất phải có 10 phòng ngủ, có trang thiết bị và dịch vụ cần thiết để phục vụ khách du lịch. Các khách sạn có thể tự xếp hạng xem mình thuộc loại sao nào căn cứ vào quy mô, vị trí, kiến trúc, trang thiết bị, tiện nghi, dịch vụ, đội ngũ phục vụ..., sau đó làm thủ tục để được xếp hạng. Dựa vào đó, nhiều cơ sở lưu trú trên địa bàn thành phố chỉ đủ tiêu chuẩn “nhà nghỉ” cũng treo biển “hotel” nhưng cơ quan chức năng xử lý chỉ dừng ở mức độ nhắc nhở!
Theo Quyết định số 01/2001/QĐ-TCDL của Tổng cục Du lịch, khách sạn phải đạt đủ 5 chỉ tiêu về vị trí kiến trúc; trang thiết bị, tiện nghi phục vụ; dịch vụ và mức độ phục vụ; nhân viên phục vụ; vệ sinh. Về diện tích tối thiểu của buồng 2 phòng là 22m2, buồng đơn 9m2, buồng đôi 14m2, phòng vệ sinh 4m2. Nhìn lại hệ thống cơ sở lưu trú của Hải Phòng, từ các khách sạn tại khu du lịch Cát Bà, Đồ Sơn, đến các khách sạn cao cấp khu vực trung tâm thành phố, đều thực sự chưa xứng tầm với số lượng “sao” đang được “gắn”. Khách sạn Hữu Nghị nằm trên tuyến đường trung tâm, không có sàn nhảy, quán bar đêm trên tầng 10 thưa thớt khách nên dàn nhạc gồm 1 piano, vài chiếc trống bỏ không nhiều năm. Khách sạn 4 sao
Chưa kể những trường hợp ngang nhiên “treo” biển 4 sao của khách sạn Công viên nước Cát Bà của Công ty 1000 năm Thăng Long từ tháng 6-2006, sau khi khai trương đến nay mà chưa được phép của Tổng cục Du lịch. Theo ông Phạm Trung Dũng, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng: “Hơn 2 năm “tự gắn sao” nhưng Tổng cục Du lịch chưa có biện pháp xử lý, theo quy định tại khoản 3 Điều 63 Luật Du lịch, Sở VH-TT-DL tại thành phố chỉ được phép thẩm định và xếp hạng đối với các cơ sở lưu trú đạt chuẩn từ 1 sao, 2 sao. Vậy là…đành chịu!”
Cần siết chặt quản lý
Khoản 1 Điều 65, Luật Du lịch về đăng ký cơ sở lưu trú du lịch quy định: “Trong thời hạn ba tháng kể từ khi bắt đầu hoạt động kinh doanh, chủ cơ sở lưu trú du lịch phải gửi hồ sơ đăng ký hạng cơ sở lưu trú du lịch đến cơ quan nhà nước về du lịch có thẩm quyền để tổ chức thẩm định, xếp hạng cho cơ sở lưu trú du lịch” .
Điều này tưởng như là sự ràng buộc về trách nhiệm giữa đơn vị kinh doanh cơ sở lưu trú với Sở chủ quản nhưng hiệu quả không được như mong muốn. Theo ông Cường, Phòng Quy hoạch và đầu tư Sở VH-TT-DL, nếu ngay từ khi trình duyệt dự án xây dựng và kinh doanh cơ sở lưu trú, có sự tham gia tích cực của Sở chủ quản thì chất lượng phục vụ và hiệu quả kinh doanh của cơ sở đó sẽ được nâng cao, không xảy ra trường hợp nhà đầu tư phải tiếc vì trên một diện tích quy hoạch, với số vốn tương ứng không tạo ra một cơ sở lưu trú đạt chất lượng tốt nhất.
Khung pháp lý ràng buộc như trên ngày càng làm khoảng cách giữa các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh dịch vụ lưu trú “xa dần” Sở chủ quản. Trước hết, nhìn vào quy trình triển khai dự án xây dựng khách sạn đạt chuẩn sao của một doanh nghiệp, vai trò của Sở VH-TT-DL- đơn vị trực tiếp quản lý rất mờ nhạt, gần như chỉ xuất hiện một lần khi các khách sạn cần được cấp sao một cách hợp pháp. Tuy nhiên, theo tâm sự của một cán bộ phòng quy hoạch đầu tư của Sở VH-TT-DL, nhiều bạn bè của ông kinh doanh dịch vụ lưu trú nhỏ lẻ có tư tưởng chỉ cần duy trì đều đặn 70% lượng khách để luôn có phòng cho đến tận khi làm thủ tục cấp sao... Trên thực tế, không có sự gắn kết chặt chẽ giữa các đơn vị kinh doanh lưu trú. Trong danh sách Sở chủ quản quản lý dựa vào khai báo của các cơ sở có 200 đơn vị đang kinh doanh dịch vụ lưu trú trên địa bàn thành phố. Nhưng theo số liệu điều tra sơ bộ trong tháng 10 của Sở, con số thực tế là hơn 800 đơn vị có khách sạn, nhà nghỉ. Theo ông Nguyễn Văn Nhỡ, Trưởng Phòng nghiệp vụ Sở VH-TT-DL, nếu theo thống kê của Cục Thuế và Công an địa bàn, những đơn vị có ràng buộc chặt chẽ với các cơ sở lưu trú hơn cả… Sở chủ quản thì số khách sạn, nhà nghỉ còn tăng nhiều.
Công tác thanh tra, kiểm tra nhiều năm nay chưa khắc phục được hậu quả của tình trạng “luật hậu kiểm”. Trước khi cấp phép dự án, không có sự tham gia tư vấn, tham mưu của Sở VH-TT-DL nên khi đi vào hoạt động, chất lượng dịch vụ lưu trú thường không đáp ứng được mong muốn của chủ đầu tư, gây khó khăn cho công tác thẩm định và thanh tra. Bên cạnh đó, tính chất mùa vụ và biến động lớn của lực lượng lao động trong ngành du lịch buộc các doanh nghiệp có biện pháp “đối phó” khi thời điểm thanh tra, thẩm định đến gần. Ông Phạm Văn Luân, Phó chánh Thanh tra Sở VH-TT-DL cho biết: “Để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh, phần lớn các cuộc thanh tra chỉ dừng ở mức độ nhắc nhở. Nhưng đôi khi sự “tạo điều kiện” ấy lại tạo ra một thói quen xấu cho doanh nghiệp. Gần đây, trong cuộc thanh tra 8 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành quốc tế, Sở quyết định xử phạt, coi đó là sự thí điểm cho việc siết chặt quản lý sau khi các biện pháp ôn hòa không còn hiệu quả.”
Thực trạng hiện nay các cơ sở lưu trú liên tục tăng về số lượng nhưng chất lượng ngày càng giảm, trước hết cần có sự phối hợp chặt chẽ và phân định rõ trách nhiệm của Sở VH-TT-DL ngay từ khâu thẩm định và phê duyệt dự án. Công tác thanh tra, xử lý vi phạm đối với các cơ sở không đủ tiêu chuẩn cũng được tiến hành thường xuyên và kiên quyết hơn nữa để du khách tránh được nguy cơ chọn nhầm “sao”.
Huệ Vũ