Cơ quan quản lý và doanh nghiệp đau đầu

Thực hiện  Nghị định 91 của Chính phủ, Bộ Giao thông – Vận tải vừa ban hành thông tư 08/2011 “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết bị giám sát hành trình của xe ô tô. Theo đó, từ ngày 1-7-2011, tất cả ô tô kinh doanh vận tải hành khách, hàng hóa có cự ly tuyến trên 500 km phải lắp thiết bị giám sát hành trình (GPS-hộp đen)... nhằm quản lái xe và hạn chế tai nạn giao thông. Thời gian thực hiện quy định trên không còn nhiều. Hiện, những vấn đề chung quanh chiếc “hộp đen” này khiến cơ quan quản lý và doanh nghiệp vận tải  “đau đầu”

Hiệu quả thấy rõ           

Cả nước hiện có khoảng 300.000 xe ô tô các loại, trong  đó Hải Phòng có hơn 6000 xe ôtô thuộc diện phải lắp hộp đen theo lộ trình thực hiện Nghị định 91 và thông tư 08.

Giám đốc Sở GTVT kiêm Phó  trưởng ban thường trực Ban ATGT thành phố Đàm Xuân Lũy cho biết:  Hộp đen phải bảo đảm 5 tiêu chí: ghi và lưu trữ thông tin về tốc độ chạy xe, hành trình chạy, thời gian lái xe theo quy định, số lần và thời điểm đóng hoặc mở cửa xe, số lần và thời gian dừng đỗ xe. Ngoài ra, hộp đen có thể có thêm một số tính năng khác theo yêu cầu quản lý của doanh nghiệp vận tải. Hộp đen phải có bộ vi xử lý, bộ phận ghi, lưu giữ, truyền phát dữ liệu, đồng hồ đo thời gian thực, bộ phận nhận tín hiệu định vị toàn cầu GPS, bộ phận thu nhận thông tin lái xe, cổng kết nối, bộ phận thông báo trạng thái hoạt động thiết bị và phần mềm phân tích dữ liệu.

Ở Hải Phòng, doanh nghiệp vận tải Hoàng Long là một  trong những doanh nghiệp vận tải đầu tiên của Việt Nam ứng dụng gắn hộp đen trên ô tô khách. Thực tế, khẳng định hiệu quả của thiết bị này trong việc giảm nhân công, giảm tiền lương phải chi trả, xóa được hệ thống thanh tra nội bộ, nâng cao chất lượng phục vụ, doanh thu. Các doanh nghiệp vận tải lớn hoạt động quy mô, bài bản hiện nay đều ủng hộ việc lắp hộp đen cho xe ô tô. Ông Nguyễn Đình Chung - Giám đốc Công ty Vận tải đa phương thức Duyên Hải (Hải Phòng) cho biết: Từ vài năm nay,  Duyên Hải đã lắp hộp đen cho hơn 80 đầu xe container chạy đường dài. Việc lắp hộp đen trước tiên là phục vụ cho chính doanh nghiệp. Công ty Mai Linh hiện có hơn 10.000 đầu xe các loại, một bộ phận đang hoạt động ở Hải Phòng đã ứng dụng hộp đen, mặc dù chi phí đầu tư lắp đặt ban đầu cao, nhưng sau 3 tháng áp dụng, doanh nghiệp đã thu hồi được vốn, quản lý được doanh thu và tăng tỷ lệ km an toàn trên đường. Quá trình vận hành, thiết bị giám sát  báo về trung tâm điều hành doanh nghiệp về vị trí xe tốc độ vận hành, cửa có đóng, chạy có đúng lộ trình không..., trên cơ sở đó, cán bộ điều hành sẽ liên lạc qua điện thoại để nhắc nhở lái xe. Tới đây các loại xe khách tuyến cố định cự ly 500 km trở lên, xe chở khách du lịch, container sẽ phải gắn thiết bị giám sát hành trình (hộp đen). Nhưng vấn đề quản lý hộp đen xem ra không dễ…

Hầu hết xe vận tải công ten nơ chạy trên các tuyến đường chưa được lắp thiết bị giám sát hành trình.

Các bên lúng túng?

Với sự gia tăng phương tiện khoảng 12%/năm,  lượng xe phải lắp hộp đen ngày càng nhiều. Như vậy, đến thời điểm ngày 1-7 tới, nhiều khả năng cả nhà sản xuất, nhập khẩu “hộp đen” và các doanh nghiệp vận tải không trở tay kịp tiến độ. Vì đến thời điểm này, quy chuẩn hộp đen về mã nguồn phần mềm hệ thống, dải tần số thiết bị, độ chính xác của thông tin (địa lý, thời gian), vấn đề bảo mật và chia sẻ thông tin… chưa được ban hành.  Trong khi trên thị trường đã xuất hiện nhiều mẫu hộp đen được các doanh nghiệp nhập khẩu, sản xuất và “chào hàng”. Nếu không có quy chuẩn hộp đen, việc đưa vào sử dụng thiết bị này sẽ không tránh khỏi lãng phí, tiêu cực. Ngay như doanh nghiệp vận tải Hoàng Long và Duyên Hải đã áp dụng lắp đặt hộp đen, nhưng băn khoăn khong biết tới đây có phù hợp với quy chuẩn mà Bộ GTVT đưa ra hay không. Nếu thiết bị hộp đen của 2 doanh nghiệp này không theo quy chuẩn và tương thích với quy định mới, e rằng lại mất thêm tiền để đầu tư hộp đen mới. Đối với các doanh nghiệp vận tải lớn, trình độ quản lý cao dễ dàng xây dựng được trung tâm quản lý thông tin tại chính doanh nghiệp, nhưng với các nhà xe, doanh nghiệp nhỏ lẻ, có ít đầu xe chạy tuyến cố định tại các địa phương, rất khó có được hệ thống quản lý này. Do vậy, việc đề xuất các doanh nghiệp nhỏ xây dựng trung tâm máy tính để quản lý cơ sở dữ liệu hộp đen hiện không dễ, trong khi số lượng doanh nghiệp này lại chiếm đa số và thường là “đối tượng” có lái xe chạy ẩu, nguy cơ mất ATGT cao t.

Nhiều doanh nghiệp vận tải băn khoăn về các văn bản cụ thể của Nhà nước đối với việc lắp hộp đen, hạ tầng thông tin dữ liệu có bảo đảm kế hoạch, lộ trình lắp hộp đen cho các đầu xe của mình? Thực tế, để kịp thực hiện quy định này, các doanh nghiệp sẽ phải hoàn tất kế hoạch tài chính, mua sắm thiết bị, lắp đặt và chạy thử theo ý kiến của nhà sản xuất hộp đen. Tuy nhiên, kế hoạch trên khó hoàn thành đúng thời điểm ngày 1-7-2011. Trong khi hạn chót sắp cận kề và các đơn vị liên quan của Bộ GTVT vẫn đang soạn thảo những văn bản quy định sử dụng hộp đen. Mặt khác, tính bảo mật thông tin kinh doanh trong hoạt động vận tải cũng được nhiều doanh nghiệp lo ngại, vì đến thời điểm này vẫn chưa có văn bản nào quy định về tính bảo mật thông tin cho doanh nghiệp. Trong khi đó, hạ tầng thông tin dữ liệu ở nước ta chưa đáp được nhu cầu bảo mật thực tế và độ chuẩn của các sản phẩm hộp đen trên thị trường hiện nay chưa có cơ quan nào thẩm định, đánh giá chất lượng, để các doanh nghiệp không rơi vào tình cảnh "tiền mất tật mang" khi lắp đặt. Không ít doanh nghiệp vận tải cho rằng: Bên cạnh lợi ích cấp thiết mà hộp đen mang lại cho doanh nghiệp và các cơ quan chức năng, trong quá trình vận hành, mối liên kết giữa Nhà nước và doanh nghiệp nếu phát sinh vấn đề tranh chấp pháp lý, doanh nghiệp phải xử lý như thế nào, trách nhiệm của Nhà nước ra sao… đến nay vẫn chưa có quy định cụ thể../.

Anh Tú