Cơ quan báo chí được bổ sung nhiều nguồn thu mới

Sáng 7/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 12 Luật đã được Kỳ họp thứ 10, Quốc hội XV thông qua. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, Trợ lý Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì Họp báo.

12 uật bao gồm: Luật Báo chí; Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục nghề nghiệp; Luật Giáo dục đại học; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Luật Phục hồi, phá sản; Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Bảo hiểm tiền gửi.

Mở rộng không gian hoạt động cho báo chí

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Trịnh Thị Thủy cho biết, Luật gồm 4 chương, 51 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7. Trong đó, quy định “người làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học không thuộc đối tượng xét cấp thẻ nhà báo”; “thời hạn sử dụng thẻ nhà báo là 5 năm kể từ ngày cấp thẻ” có hiệu lực thi hành từ 1/1.

Riêng quy định về điều kiện xét cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp có hiệu lực muộn hơn, từ 1/1/2027.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Báo chí mới là quy định các nguyên tắc về mô hình hoạt động, kinh tế báo chí, mở rộng không gian hoạt động để phát triển báo chí trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu thông tin, tuyên truyền trong kỷ nguyên mới.

Luật bổ sung quy định cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; có cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng phê duyệt.

Theo Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy, Luật lần này đã mở rộng không gian hoạt động cho cơ quan báo chí, đó là việc xuất bản báo chí trên không gian mạng. Theo đó, kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng, nội dung báo chí hoàn chỉnh của nền tảng số báo chí quốc gia là sản phẩm báo chí. Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, trừ nội dung về thời sự chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại.

Chính phủ được giao quy định chi tiết về liên kết trong hoạt động báo chí, minh bạch trách nhiệm, quyền lợi của các bên khi tham gia liên kết để thúc đẩy phát triển báo chí. Nhà nước sẽ giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng để báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, văn hóa, truyền thông chính sách…

Luật đồng thời bổ sung quy định về nguồn thu mới của cơ quan báo chí, gồm: Thu từ bán quyền đọc, nghe, xem và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; thu từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp (nếu có); thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; thu từ thực hiện nhiệm vụ, chương trình, đề án, dự án do cấp có thẩm quyền giao, phê duyệt; thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học.

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam về liên kết sản xuất nội dung, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ VHTT&DL) Nguyễn Văn Hiếu, Luật tiếp tục cho phép cơ quan báo chí được liên kết với các đối tác để nâng cao chất lượng nội dung, phục vụ bạn đọc tốt hơn. Điều 23 quy định rõ: được liên kết với các đối tác, trừ một số lĩnh vực nhạy cảm như chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại. Tuy nhiên, nguyên tắc quan trọng nhất là người đứng đầu cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về nội dung. Chính phủ sẽ ban hành Nghị định quy định chi tiết điều kiện, hình thức liên kết, quyền và nghĩa vụ của các bên để bảo đảm hoạt động liên kết vừa phát huy hiệu quả truyền thông, vừa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.

Về kinh tế báo chí, theo ông Hiếu, trong những năm gần đây, không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới, nguồn thu quảng cáo của báo chí đều có xu hướng suy giảm. Nhận diện rõ vấn đề này, Luật Báo chí mới đặt mục tiêu phát triển nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, trong đó có nội dung quan trọng là thúc đẩy kinh tế báo chí.

Cụ thể, Luật Báo chí quy định rõ các cơ chế Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu để các cơ quan báo chí thực hiện các nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền thiết yếu, truyền thông chính sách, thông tin đối ngoại… qua đó tạo nguồn lực ổn định để phát triển.

Bên cạnh đó, ông Hiếu cũng nhấn mạnh lần nữa, Luật đã mở rộng “không gian hoạt động” cho báo chí. Nếu trước đây báo chí chủ yếu hoạt động trên bản in và tên miền điện tử, thì nay Luật cho phép báo chí hoạt động trên không gian mạng thông qua các kênh nội dung báo chí trên môi trường số, được công nhận là sản phẩm báo chí hợp pháp và có thể là đối tượng được Nhà nước đặt hàng trong tương lai. Điều 29 cũng cho phép cơ quan báo chí tích hợp các dịch vụ như dịch vụ công, thương mại điện tử, tài chính, giáo dục, y tế… nhằm đa dạng hóa nguồn thu.

Bộ Thông tin và Truyền thông (trước đây) và Bộ VHTT&DL (hiện nay) sẽ tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc “nắn dòng” quảng cáo, xử lý tình trạng quảng cáo đổ về các nền tảng, kênh vi phạm để dòng tiền quảng cáo quay trở lại các cơ quan báo chí chính thống. Cùng với đó, Luật Quảng cáo sửa đổi và các chính sách tài chính, thuế đang được nghiên cứu để tạo điều kiện tốt hơn cho báo chí.

Lựa chọn thẩm phán là người nước ngoài đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt

Giới thiệu Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Tiến cho biết, Luật quy định thành lập Tòa án chuyên biệt đặt tại TP Hồ Chí Minh. Cơ cấu tổ chức của Tòa án chuyên biệt gồm: Tòa Sơ thẩm; Tòa Phúc thẩm; Bộ máy giúp việc. Tòa án chuyên biệt có Chánh án, Phó Chánh án, Chánh tòa, Phó Chánh tòa, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, công chức khác và người lao động.

Về Thẩm phán, Luật quy định Thẩm phán Tòa án chuyên biệt gồm: Người nước ngoài; Công dân Việt Nam. Quy định về tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, nhiệm kỳ, chế độ làm việc, việc quản lý, giám sát, trách nhiệm của Thẩm phán, việc miễn nhiệm, cách chức, biệt phái, bảo vệ Thẩm phán. Quy định Thẩm phán do Chủ tịch nước bổ nhiệm…

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam liên quan đến Luật, ông Nguyễn Văn Tiến cho biết, trong quá trình xây dựng Luật về Tòa án chuyên biệt, TANDTC xác định đây là một đạo luật mới, có tính chất phức tạp và đòi hỏi phải xây dựng được một hệ thống quy tắc tố tụng mang tính đặc thù, hiện đại và vượt trội. Bộ quy tắc tố tụng này phải bảo đảm tính linh hoạt, chuyên nghiệp, tiên tiến, phù hợp với chuẩn mực và thông lệ quốc tế, qua đó tạo niềm tin cho nhà đầu tư, bảo đảm quy trình giải quyết tranh chấp nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả, công khai và minh bạch.

Sau khi công bố, Chánh án TANDTC sẽ phê duyệt kế hoạch xây dựng bộ quy tắc tố tụng, với lộ trình, nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể. TANDTC sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành liên quan, đồng thời nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm của các mô hình đã thành công trên thế giới như London, Dubai, Singapore, Hồng Kông… để xây dựng bộ quy tắc tố tụng phù hợp với điều kiện Việt Nam và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Về đội ngũ thẩm phán, TANDTC đang giao cơ quan tham mưu rà soát, lựa chọn thẩm phán là người nước ngoài đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt, bao gồm: đã từng là thẩm phán hoặc là luật sư, chuyên gia có uy tín; có đạo đức nghề nghiệp; có trình độ chuyên môn sâu, am hiểu lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, tài chính, ngân hàng, thương mại quốc tế; đồng thời hiểu biết về hệ thống pháp luật mà các bên lựa chọn áp dụng trong giải quyết tranh chấp. Điều này nhằm đáp ứng mong muốn của nhà đầu tư quốc tế và bảo đảm chất lượng xét xử. Số lượng cụ thể và quy trình lựa chọn sẽ được nghiên cứu, báo cáo và triển khai trong thời gian tới.

Về cơ chế hòa giải và mối liên kết với trọng tài, đây là nội dung sẽ được nghiên cứu, tích hợp trong quá trình xây dựng quy tắc tố tụng. TANDTC đã tham khảo kinh nghiệm từ Singapore, Hồng Kông, London, Dubai… cho thấy các quốc gia này đều trải qua quá trình vận hành, sửa đổi, hoàn thiện quy tắc tố tụng trong nhiều năm. Với tinh thần linh hoạt, hiệu quả và tiệm cận chuẩn mực quốc tế, TANDTC sẽ thiết kế cơ chế hòa giải phù hợp, đồng thời làm rõ mối liên kết giữa trọng tài và Tòa án chuyên biệt trong bộ quy tắc tố tụng sắp tới…