Có một dạng bạo lực nhân danh "tình yêu"

(PLVN) - Theo Báo cáo toàn cầu về chỉ số cam kết giảm bất bình đẳng 2020 (CRII) của Oxfam vừa công bố đầu tháng 10/2020, Việt Nam xếp hạng 79 trên thế giới và hạng cao nhất trong khu vực ASEAN. 
Hình minh họa Hình minh họa

Xếp hạng đặc biệt cao mà Việt Nam có được trong khu vực là nhờ chế độ nghỉ thai sản 180 ngày (nhiều hơn 60 ngày so với bất kỳ quốc gia khác), áp dụng chế độ đãi ngộ công bằng, có chính sách chống phân biệt đối xử trong tuyển dụng đối với phụ nữ.

Tuy nhiên, xếp hạng này bị ảnh hưởng do quy định về phòng chống hiếp dâm tại Việt Nam không giải quyết vấn đề cưỡng bức tình dục trong hôn nhân một cách cụ thể. 

Nỗi niềm khó nói

Nguyễn Thị Oanh – người phụ nữ 50 tuổi đến từ huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình năm 2019 đã được Mạng lưới Ngăn ngừa và Ứng phó Bạo lực Giới tại Việt Nam (GBVnet) vinh danh là Hiệp sỹ Công lý vì những đóng góp tích cực trong phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em năm 2018 - 2019. Ít người biết, phía sau niềm vui hiện tại của chị là những nỗi buồn tràn ngập trong quá khứ và sự dũng cảm đứng lên đối mặt. 

Theo lời chị, không những trong cuộc sống đời thường mà trong quan hệ riêng tư của vợ chồng, chồng chị chưa bao giờ tôn trọng vợ. “Chồng tôi có thể đòi hỏi vợ bất kể thời gian nào trong ngày, hay trước mặt các con. Có lần tôi quá mệt vì công việc và vừa chịu đòn xong nên đã không đáp ứng, chồng tôi đã đánh không nương tay. Ngày đấy tôi không nghĩ đó là bạo lực tình dục, chỉ nghĩ đó là nghĩa vụ một người vợ phải đáp ứng chồng nên cũng không dám nói với ai. Nhiều hôm, tôi phải dậy sớm từ lúc trời tờ mờ 3-4 giờ sáng, xuống bếp ngồi để tránh sự va chạm vợ chồng” - chị nghẹn ngào. 

Một trường hợp khác: Tháng 2/2020, Công an huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn đã ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam Lý Văn Quang (35 tuổi, thường trú tại huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn) về tội hiếp dâm theo Khoản 1, Điều 141 Bộ luật Hình sự. Nạn nhân chính là vợ của Quang - chị N.T.V.

Do mâu thuẫn gia đình, tháng 8/2019, chị V viết đơn ly hôn gửi tòa án huyện và về nhà bố mẹ đẻ. Để muốn vợ từ bỏ ý định ly hôn và quay về chung sống, Lý Văn Quang đã nhiều lần đến nhà vợ để níu kéo nhưng bất thành.

Ngày 5/2/2020, Quang điều khiển xe mô tô đến gặp vợ, thấy chị V ở nhà một mình, Quang đã dùng dao đe dọa và dùng vũ lực khống chế giao cấu trái ý muốn với chị V. Ngay sau khi nhận được đơn trình báo của gia đình bị hại, Công an huyện Lộc Bình đã xác minh làm rõ và ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam Lý Văn Quang….

Bạo lực gia đình hay tội phạm hình sự?

Một trong những lý do khiến vị trí xếp hạng của Việt Nam bị ảnh hưởng trong Báo cáo toàn cầu về chỉ số cam kết giảm bất bình đẳng 2020 (CRII) của Oxfam là do quy định về phòng chống hiếp dâm tại Việt Nam không giải quyết vấn đề cưỡng bức tình dục trong hôn nhân một cách cụ thể. Vậy cụm từ “Việt Nam không giải quyết vấn đề cưỡng bức tình dục trong hôn nhân một cách cụ thể” trong bản báo cáo cần được hiểu như thế nào? 

Để trả lời câu hỏi này, cần nhìn vào thực tế tại một nước có nền văn hóa Á Đông truyền thống như Việt Nam, khi thực thi pháp luật, những quy định về tội danh hiếp dâm, cưỡng dâm ở nhiều trường hợp được “mặc nhiên” được hiểu là không bao giờ bao gồm trường hợp hiếp dâm hoặc cưỡng dâm trong quan hệ hôn nhân.

Thực tiễn một số địa phương cũng như phản ánh của các kênh thông tin, truyền thông cho thấy, tình trạng xâm hại tình dục trong quan hệ hôn nhân xảy ra ngày càng nhiều, đặc biệt là ở vùng nông thôn, vùng dân tộc thiểu số. Có điều, nhiều người vẫn cho rằng nếu có xảy ra việc xâm hại tình dục trong hôn nhân thì đây là vấn đề của bạo lực gia đình chứ không phải tội phạm hình sự. 

Nhưng cũng cần biết rằng, tại buổi hội thảo “Định kiến giới và tiếp cận công lý của phụ nữ trong những vụ án bạo lực trên cơ sở giới”, quan điểm của các diễn giả đều cho thấy, theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam thì pháp luật không loại trừ hành vi hiếp dâm hoặc cưỡng dâm trong quan hệ hôn nhân. 

Cụ thể, từ khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985 đến nay, pháp luật Việt Nam vẫn duy trì quan điểm là đấu tranh với tội phạm xâm hại tình dục để bảo vệ nhân phẩm con người, đặc biệt là phụ nữ. Bởi vậy, chưa bao giờ pháp luật Việt Nam quy định loại trừ trách nhiệm hình sự khi vợ và chồng giao cấu trái/ngoài ý muốn. 

Quyền tự do, bình đẳng của phụ nữ luôn được pháp luật đề cao trong đó có quyền tự do tình dục. Hành vi xâm hại tình dục cấu thành tội danh nào (hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu....) thì xử lý về tội danh đó, bất kể mối quan hệ giữa nạn nhân và đối tượng gây án là như thế nào.

Phân tích hành vi hiếp dâm vợ từ góc độ pháp luật về hôn nhân, gia đình và pháp luật về hình sự, Luật sư Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cũng cho rằng, hành vi hiếp dâm theo quy định pháp luật là hành vi “dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân”.

Tội danh này không quy định chủ thể đặc biệt, không loại trừ trường hợp chủ thể là vợ, chồng, bởi vậy cứ đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, có năng lực hành vi dân sự mà thực hiện hành vi như trên thì sẽ bị xử lý hình sự về tội hiếp dâm, bất kể là điều đó xảy ra giữa vợ chồng hay giữa hai người nam/nữ không có mối quan hệ hôn nhân. 

Trong gia đình ngày nay, vợ chồng đều bình đẳng trong mọi mối quan hệ vợ chồng. Thực tế cho thấy nhiều người chồng coi thường điều này. Nếu người chồng chỉ muốn thỏa mãn “cái tôi”, coi vợ phải phục tùng chồng, không cho vợ bày tỏ quan điểm, chính kiến, không lắng nghe và tôn trọng vợ thì người chồng không chỉ xúc phạm nhân cách của vợ mà còn tự phá hoại hạnh phúc của chính mình và gia đình. 

Những số liệu về bạo lực gia đình gần đây ở Việt Nam cho thấy có tới 70% số vụ bạo lực gia đình có đối tượng gây ra là nam giới và thường nạn nhân là phụ nữ – người vợ. Vì thế, một trong những nội dung của Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình do Bộ VH-TT&DL ban hành đã nhấn mạnh việc người chồng/người vợ đừng bao giờ coi thường sự bất hòa trong quan hệ tình dục, bởi điều đó sẽ khiến cho tổ ấm có nguy cơ bị tan vỡ rất lớn. Khi có bất kỳ vấn đề nào liên quan đến quan hệ tình dục của hai vợ chồng, cả hai cần cùng nói chuyện, chia sẻ những suy nghĩ và đưa ra các giải pháp để cải thiện, giải quyết.

Hồng Minh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Trẻ nạp “vitamin” tinh thần và thể chất qua các bài hát đồng dao

Thế giới kỳ diệu trong tâm hồn trẻ tràn ngập với các bài hát đồng dao và trò chơi dân gian truyền thống.
(PLVN) - Cuộc sống hiện đại, rất nhiều đứa trẻ ở thành phố, tuy đã 5-6 tuổi nhưng không thể nói được một câu gãy gọn. Sự tưởng tượng của trẻ nhỏ bị “giam cầm” bởi ti vi, trò chơi điện tử. Một trào lưu giáo dục con bằng... đồng dao đã được rất nhiều ông bố, bà mẹ tiến hành nhằm cứu con thoái khỏi cảnh “gà công nghiệp”.

Tuổi nhỏ làm việc nhỏ để phòng chống dịch

Tác phẩm thiêu nhi chung tay phòng, chống đại dịch COVID-19
(PLVN) -  Nhớ lời dạy của Bác Hồ “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”, nhiều trẻ em trong cả nước đã ủng hộ vật chất, tinh thần đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào công tác phòng, chống dịch... Những hành động đẹp ấy đã minh chứng cho tinh thần cả nước đồng lòng chống dịch không phân biệt tuổi tác.

Hỗ trợ trẻ em là nạn nhân COVID-19: Cần chính sách đường dài

Những dòng tin nhắn T.N gửi đi cho mẹ không bao giờ còn có lời hồi đáp.
(PLVN) - Trong căn phòng cuối dãy trọ nghèo ở khu phố 2, phường Linh Trung, quận Thủ Đức nghi ngút khói nhang. Giữa căn phòng là bàn thờ một người phụ nữ. Chị vốn là vợ, là mẹ trong gia đình có 4 đứa trẻ T.N (15 tuổi), T.V (10 tuổi), N.U (3 tuổi) và bé trai mới sinh gần 2 tháng tuổi.

Đau lòng khi trẻ là nơi “trút bức xúc” của người lớn

Bé gái 3 tuổi bị người mẹ và dượng đánh tử vong.
(PLVN) -  Thời gian qua, tình trạng xâm hại trẻ em diễn biến phức tạp. Điều đáng nói, trong thời gian giãn cách xã hội do dịch COVID-19, các đối tượng xâm hại trẻ em chủ yếu là người thân, người quen, thậm chí là người nhà của nạn nhân.

Trẻ học online tại nhà: Tránh áp lực, tạo niềm vui

 Để trẻ không áp lực, căng thẳng và hứng khởi với việc học, cần có sự nỗ lực đổi mới phương pháp từ nhà trường đến gia đình.
(PLVN) - Việc tiếp xúc nhiều với thiết bị điện tử, thiếu tương tác thực tế với thầy cô bạn bè sẽ gây ra cho trẻ học online không ít áp lực và cần cha mẹ lẫn thầy cô có những phương pháp để khiến trẻ bớt đi căng thẳng, học mà vui.

Niềm vui bất ngờ của một mảnh đời cơ cực lang thang giữa dịch bệnh

Nhận thông tin, lực lượng chức năng phường Trung Dũng (TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) đến tận nơi, test tại chỗ và đưa ông Minh đến điểm cách ly tập trung.
(PLVN) - Tựa lưng vào bậc cửa một căn nhà mặt phố, ông Phạm Minh (67 tuổi – tên nhân vật đã thay đổi - PV) kể về chuyện đời, chuyện mình, về cuộc vất vả mưu sinh của một người lang thang trong thời điểm giãn cách. Từ đầu năm đến giờ, mái hiên này xem như nơi che mưa, che nắng cho cụ trong thời gian dịch bệnh căng thẳng.

Lái xe đầu kéo cố tình vượt chốt kiểm dịch

Lực lượng chức năng kiểm soát các phương tiện ra/vào Thủ đô.
(PLVN) - Công an TP Hà Nội cho biết, khoảng 13h50 ngày 24/9/2021, Tổ Công tác làm nhiệm vụ kiểm soát chiều quốc lộ 1A đi cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, hướng đi Hà Nam, phát hiện 1 lái xe đầu kéo không có giấy xét nghiệm COVID-19, cố tình vượt chốt kiểm dịch.

Khác biệt giữa Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 của Thủ tướng

Khác biệt giữa Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 của Thủ tướng
(PLVN) - Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 là chỉ đạo của Thủ tướng về các biện pháp phòng, chống tương ứng với thời điểm và tình hình kiểm soát dịch, bệnh COVID-19 khác nhau. Trong đó, Chỉ thị 16 thể hiện tinh thần "siết chặt", quyết liệt nhất với biện pháp “cách ly toàn xã hội”.

Di dời cây đa hơn 200 tuổi về trồng tại núi Thiên Bút

Cây đa hơn 200 năm tuổi được đưa lên xe chuyển về trồng tại núi Thiên Bút.
(PLVN) - Sáng 25/9, chính quyền thành phố Quảng Ngãi tổ chức di dời cây đa hơn 200 năm tuổi ở đường Nguyễn Văn Linh, phường Trương Quang Trọng về trồng tại núi Thiên Bút thuộc phường Nghĩa Chánh, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi.

Không để xảy ra ùn tắc giao thông tại các chốt kiểm soát dịch COVID-19

Không để xảy ra ùn tắc giao thông tại các chốt kiểm soát dịch COVID-19
(PLVN) - Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh - Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia vừa yêu cầu Bộ Công an chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương lưu ý không để xảy ra ùn tắc giao thông tại các chốt kiểm soát dịch, làm ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa và đi lại của người dân, tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh.