Cơ hội nghề nghiệp rộng mở từ ngoại ngữ

Đổi mới tư duy học ngoại ngữ

Khoảng hơn 10 năm trước, ngoại ngữ trong suy nghĩ của nhiều học sinh, phụ huynh vẫn chỉ được xem là “môn phụ”, học để đủ điểm, đủ điều kiện xét tốt nghiệp hay thi chuyển cấp. Việc học ngoại ngữ lúc bấy giờ nặng về đối phó, chạy theo điểm số và bài thi, ít chú trọng đến khả năng giao tiếp hay sử dụng thực tế. Không ít người sau nhiều năm học vẫn gặp khó khăn khi nghe - nói - đọc những nội dung đơn giản, cho thấy khoảng cách lớn giữa học và hành.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội và sự chuyển dịch mạnh mẽ của thị trường lao động, ngoại ngữ đang được đặt vào vị trí trung tâm của giáo dục. Trong nhiều lĩnh vực như du lịch, dịch vụ, logistics, công nghệ thông tin hay thương mại điện tử, yêu cầu về ngoại ngữ ngày càng trở nên phổ biến, không chỉ đối với các vị trí quản lý mà còn đối với đội ngũ nhân viên. Ngoại ngữ vì thế đã trở thành kỹ năng thiết yếu, gắn chặt với cơ hội phát triển nghề nghiệp, môi trường làm việc và mức thu nhập của người lao động.

Chính từ thực tiễn đó, tư duy của học sinh, phụ huynh về việc học ngoại ngữ đã được đổi mới. Nếu như trước đây, việc học ngoại ngữ chủ yếu xoay quanh điểm số và chứng chỉ, thì nay nhiều gia đình quan tâm hơn đến khả năng sử dụng thực tế: nghe - nói - đọc hiểu, phản xạ ngôn ngữ, ứng dụng trong đời sống.

Không ít phụ huynh chủ động định hướng cho con học ngoại ngữ theo hướng trải nghiệm, tăng cường thực hành thông qua các hoạt động giao tiếp với người nước ngoài, tham gia câu lạc bộ, trại hè hoặc các chương trình trao đổi. Thậm chí, một số phụ huynh còn tạo môi trường sử dụng ngoại ngữ như “ngôn ngữ phụ” ngay trong sinh hoạt hằng ngày tại nhà, hoặc cho con tiếp cận các phương pháp học ngoại ngữ mới với sự hỗ trợ của công nghệ, nền tảng số và ứng dụng học tập hiện đại, giúp trẻ hình thành phản xạ ngoại ngữ tự nhiên và phát triển năng lực ngoại ngữ toàn diện.

Chia sẻ về cách đồng hành cùng con trong việc học ngoại ngữ, chị Nguyễn Thúy Hằng (40 tuổi, Hà Nội) có con học lớp 6 cho biết: “Trước đây gia đình tôi cũng chỉ quan tâm đến điểm số, miễn sao con đạt thành tích khá là được. Nhưng khi thấy con học nhiều năm vẫn không dám giao tiếp tiếng Anh, tôi nhận ra cách học đó không hiệu quả. Từ hai năm nay, gia đình khuyến khích con giao tiếp nhiều hơn, xem phim, tham gia câu lạc bộ và sử dụng tiếng Anh trong một số sinh hoạt hằng ngày. Chỉ mong con có thể dùng ngoại ngữ một cách tự tin để có thể phục vụ cho học tập và công việc sau này”.

Có thể thấy, sự đổi mới về tư duy học ngoại ngữ đang góp phần đưa ngoại ngữ đến gần hơn với nhu cầu sử dụng thực tế của xã hội. Song, cũng tạo ra áp lực buộc hệ thống giáo dục phải thay đổi mạnh mẽ. Ngoại ngữ giờ đây không còn phù hợp với cách dạy nặng lý thuyết, nhẹ thực hành.

Nhiều trường học, cơ sở đào tạo đã bắt đầu chuyển hướng sang phương pháp lấy người học làm trung tâm, tăng cường kỹ năng giao tiếp, phát triển học liệu, ứng dụng công nghệ và xây dựng môi trường học tập mở. Bên cạnh đó, nhiều giáo viên cũng chủ động tìm tòi, thử nghiệm và lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn và nền tảng lý luận sư phạm, nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học ngoại ngữ trong bối cảnh mới.

“Tấm vé” bước vào nền kinh tế toàn cầu

Ngoại ngữ, bên cạnh vai trò là trung tâm của giáo dục, là kỹ năng thiết yếu trong đời sống, còn là “tấm vé” bước vào nền kinh tế toàn cầu của học sinh, sinh viên và lực lượng lao động trẻ. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, thị trường lao động rộng mở, lực lượng lao động Việt Nam không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn cạnh tranh với lực lượng lao động khu vực và quốc tế. Ngoại ngữ vì thế trở thành công cụ quan trọng giúp lực lượng lao động Việt Nam vượt qua giới hạn địa lý, tiếp cận cơ hội việc làm đa dạng hơn.

Hiện nay, không chỉ các doanh nghiệp đa quốc gia hay tổ chức quốc tế mới đặt ra yêu cầu cao về năng lực ngoại ngữ. Ngày càng nhiều doanh nghiệp trong nước cũng coi ngoại ngữ là tiêu chí quan trọng trong tuyển dụng, sẵn sàng trả mức lương và chế độ đãi ngộ cao hơn cho những ứng viên có khả năng ngoại ngữ tốt, ngay cả khi trình độ chuyên môn tương đương.

Đáng chú ý, ngoài tiếng Anh, nhu cầu về các ngoại ngữ khác như tiếng Trung, Hàn, Nhật, Đức, Pháp… cũng đang gia tăng mạnh mẽ, gắn liền với dòng vốn đầu tư, hợp tác lao động và thương mại song phương của mỗi quốc gia. Việc sở hữu thêm một ngoại ngữ phù hợp với ngành nghề và thị trường giúp người lao động gia tăng lợi thế cạnh tranh trong quá trình tuyển dụng.

Chính vì lẽ đó, đối với học sinh, sinh viên và lực lượng lao động trẻ, ngoại ngữ được xem như “tấm vé” để bước ra thế giới rộng lớn hơn. Nhiều bạn trẻ xác định rõ mục tiêu học ngoại ngữ để du học, để tiếp cận tri thức quốc tế, để làm việc trong môi trường đa quốc gia hoặc tham gia thị trường lao động toàn cầu ngay trong nước.

Thực tế cho thấy, sinh viên có năng lực ngoại ngữ tốt thường có nhiều lựa chọn hơn sau khi ra trường: dễ tiếp cận các chương trình thực tập quốc tế, học bổng, công việc tại doanh nghiệp nước ngoài hoặc các vị trí đòi hỏi giao tiếp, xử lý thông tin bằng ngoại ngữ. Nhiều bạn trẻ không xuất thân từ chuyên ngành ngoại ngữ nhưng nhờ xác định đúng hướng, đầu tư học ngoại ngữ ngay từ đầu đã tìm được việc làm ổn định với mức thu nhập khá trong các lĩnh vực như sản xuất, dịch vụ, xuất khẩu lao động, du lịch và chăm sóc khách hàng quốc tế.

Là một nhân viên kinh doanh tại doanh nghiệp nước ngoài, chị Hà Minh Anh (33 tuổi, Hà Nội) cảm thấy hài lòng với mức lương và đãi ngộ của công ty ở thời điểm hiện tại. “Nhờ thông thạo ngoại ngữ, mức lương của tôi cao hơn mặt bằng chung trên thị trường lao động. Ngoài lương cứng, tôi còn được hưởng các khoản thưởng theo hiệu suất công việc, phụ cấp và cơ hội tham gia các khóa đào tạo do công ty tổ chức. Môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch cùng lộ trình thăng tiến rõ ràng cũng là những lợi thế mà tôi có được ở công việc này”, chị chia sẻ.

Không dừng lại ở việc mở ra cơ hội việc làm, ngoại ngữ còn có thể nâng cao kỹ năng của người lao động. Trong môi trường làm việc ngày càng chuyên nghiệp hoá, năng lực ngoại ngữ giúp người lao động chủ động tiếp cận tài liệu chuyên môn, công nghệ mới, quy trình làm việc hiện đại và các phương thức quản trị tiên tiến. Qua đó, người lao động có điều kiện thường xuyên cập nhật kiến thức, mở rộng tư duy nghề nghiệp và nâng cao kỹ năng.

Ngoại ngữ cũng giúp người lao động chủ động hơn trong giao tiếp, phối hợp công việc với đồng nghiệp, đối tác nước ngoài, tham gia các dự án quốc tế và nắm bắt cơ hội đào tạo, luân chuyển, thăng tiến trong doanh nghiệp. Đây chính là lợi thế cạnh tranh bền vững, giúp người lao động không chỉ tìm được việc làm phù hợp, mà còn xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp ổn định, linh hoạt thích ứng với quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và những biến động nhanh chóng của thị trường lao động.

Trong dòng chảy hội nhập, ngoại ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp, mà trở thành hành trang giúp thế hệ trẻ tự tin hội nhập, chủ động nắm bắt cơ hội và góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Khi các bạn trẻ xem ngoại ngữ như “tấm vé” bước vào nền kinh tế toàn cầu, phụ huynh và nhà trường cùng chuyển đổi tư duy từ học để thi sang học để sử dụng, ngoại ngữ sẽ không còn là rào cản, mà trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của mỗi cá nhân và toàn xã hội.