Có hay không lãi suất “đi đêm”?

Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hải Phòng khẳng định, cho đến nay, chưa phát hiện chi nhánh ngân hàng nào vi phạm lãi suất huy động vốn. Hầu hết ngân hàng đều niêm yết lãi trần huy động VNĐ  14%. Song, dư luận cho rằng một số chi nhánh vẫn âm thầm huy động với mức lãi suất tới 16-17%/năm. Có hay không hiện tượng lãi suất “đi đêm” vượt quy định của NHNN ?

Công ty CP Ắc quy Tia Sáng là một trong nhiều doanh nghiệp phải vay vốn với lãi suất cao để sản xuất Ảnh: Duy Thính

Huy động vốn vẫn khó

Lãnh đạo một số chi nhánh ngân hàng thương mại khẳng định, luôn chấp hành đúng quy định của NHNN, lãi suất huy động VNĐ cao nhất không vượt 14%/năm. Có chi nhánh như Techcombank Hải Phòng, lãi suất huy động VNĐ được niêm yết mức cao nhất chỉ 13,9%/năm, thấp hơn mức huy động chung. Sacombank Hải Phòng cho biết, không những lãi suất huy động vốn không vượt trần 14%/năm mà ngay cả chương trình khuyến mại cũng dừng. Bởi vậy, tổng nguồn vốn huy động đến cuối tháng 4 của chi nhánh hầu như không tăng so với đầu năm. Một số chi nhánh khác như BIDV Hải Phòng, Navi Bank Hải Phòng, vốn huy động giảm. Viecombank Hải Phòng huy động vốn quý 1 tăng trưởng 10% nhưng là so với cùng kỳ năm ngoái. Trên địa bàn thành phố, tổng vốn huy động của tổ chức tín dụng đến cuối tháng 4 tăng 17,3% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng chỉ tăng khoảng 400 tỷ đồng so với đầu năm. Một số lãnh đạo chi nhánh cho rằng nguồn vốn tăng này bao gồm cả huy động từ các tỉnh khác và vốn vay của hội sở.

Tuy nguồn vốn huy động trên địa bàn thành phố tăng không nhiều, song chưa hẳn không có hiện tượng “đi đêm” lãi suất huy động. Theo lãnh đạo chi nhánh ngân hàng A., chi nhánh ngân hàng B. tăng lãi suất huy động lên tới 16-17%/năm. Bằng chứng là khách hàng của ngân hàng A. rút tiền về gửi vào ngân hàng B. với lãi suất hấp dẫn hơn. Có ngân hàng quy định chỉ cần 50 triệu đồng trở lên, có ngân hàng quy định 100 triệu trở lên thì được hưởng lãi suất cao hơn 14%/năm. Phần chênh lệch lãi suất này được hạch toán ngoài sổ tiết kiệm. Ngoài ra, một số khách hàng quen, người nhà của một số ngân hàng cũng có thể gửi tiền với lãi suất cao.

Trên địa bàn thành phố xuất hiện tin đồn, sắp tới NHNN sẽ cho phép nâng lãi suất huy động trần lên 16%/năm do lạm phát cao và hợp thức hoá thực trạng lãi suất huy động hiện nay. Song, đại diện NHNN chi nhánh Hải Phòng bác bỏ tin đồn trên và cho biết, quy định về lãi suất trần huy động 14%/năm chưa có gì  thay đổi.

Lãi suất cho vay cao

Trong khi đó, dư nợ tín dụng đến cuối tháng 4 của các tổ chức tín dụng trên địa bàn thành phố tăng trưởng tới hơn 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Song theo NHNN chi nhánh Hải Phòng, so với đầu năm, dư nợ tín dụng chỉ tăng khoảng 4%. Các doanh nghiệp phản ánh, lãi suất cho vay của ngân hàng hiện rất cao. Có doanh nghiệp phải vay tới 23-24%/năm. Ngân hàng cho vay thấp cũng 19-20%/năm. Như vậy, phải chăng ngân hàng quá lãi trong khi huy động chỉ có 14%/năm nhưng cho vay tới 24%? Lý giải điều này, có ngân hàng cho rằng, đối với những doanh nghiệp không được xếp hạng tín dụng cao sẽ bị vay với lãi suất cao. Các khoản vay tiêu dùng cũng bị đội lãi suất cao để hạn chế người vay. Việc cho vay với lãi suất cao nhằm hạn chế tín dụng và bù lỗ cho các khoản vay lãi suất thấp như cho vay xuất khẩu, cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa, cho vay khu vực nông thôn…Song, những doanh nghiệp nào được vay với lãi suất thấp và tỷ lệ cho vay lãi suất thấp là bao nhiêu so với tỷ lệ tín dụng của ngân hàng thì chỉ ngân hàng đó biết. Nhiều doanh nghiệp có thương hiệu uy tín lớn của Hải Phòng và trên cả nước như VICO, Bao bì PP, Sơn Hải Phòng, ắc quy Tia Sáng…được vay vốn với lãi suất ưu đãi cũng tới 19-20%/năm, không phải là một mức lãi suất dễ chịu trong điều kiện kinh doanh  ngày càng khó khăn như hiện nay. Mặc dù vậy, các doanh nghiệp vẫn phải “biết ơn” ngân hàng vì đáp ứng vốn cho nhu cầu sản xuất và chỉ còn cách thắt lưng, buộc bụng để giảm chi phí và lợi nhuận, hy vọng giai đoạn khó khăn sẽ sớm qua.

Để giảm bớt căng thẳng trong huy động vốn và cho vay, một mặt ngân hàng cần siết chặt hơn tăng trưởng tín dụng thực hiện kiềm chế lạm phát theo đúng Nghị quyết 11 của Chính phủ. So với yêu cầu tăng trưởng tín dụng khoảng 20% tới tháng 6 và 16% vào cuối năm, tỷ lệ tăng trưởng tín dụng của Hải Phòng hiện vẫn quá cao. Đành rằng việc cân đối diễn ra trong toàn hệ thống mỗi ngân hàng và phục vụ mục tiêu tăng trưởng của thành phố nhưng vấn đề là hiệu quả sử dụng đồng vốn hơn là tăng trưởng tín dụng cao mà hiệu quả thấp. Mỗi địa phương thực hiện tốt chính sách của Chính phủ sẽ góp phần cùng cả nước thực hiện tốt việc kiềm chế lạm phát.

Mai Hương