Có điện…làng vẫn tối

Sống chung với “đèn dầu”

Vừa tiếp chuyện chúng tôi, vừa ngồi lau lại mấy chiếc đèn dầu, ông Đào Xuân Hanh, trưởng thôn 9, xã Kiến Quốc phân bua:

- Phải tranh thủ lau mấy chiếc đèn dầu để tối các cháu còn học bài…  Ở thôn này, vì điện quá yếu, bóng điện không sáng được. Tình trạng này người dân đã phải chịu từ năm 2000 đến nay. Mỗi ngày, thôn chỉ có điện dùng trong 6 tiếng, nhưng chỉ đủ thắp sáng bóng điện 15w. Từ 16 giờ đến 1 giờ sáng cả thôn không có điện dùng, “tối như đêm ba mươi”, mọi sinh hoạt đều dưới ánh đèn dầu. Vào lúc trời chạng vạng tối, các bóng điện cứ đỏ lừ. Thôn có 184 hộ dân, nhà nào cũng có con đang tuổi đi học nhưng buổi tối việc học hành của các cháu gặp khó khăn vì không có điện. Thế nên, số học sinh học hết THPT  ở thôn rất ít…

Đang dở câu chuyện, ông Hanh phải tạm ngừng để đi cắm nồi cơm điện. Chúng tôi nhìn đồng hồ, mới có 14 giờ 30 phút!? Trưởng thôn cười bảo: “Tầm này, nhà nào ở thôn 9 cũng rục rịch đặt cơm vì khoảng 2 tiếng nữa là không có điện, nấu bếp rơm, bếp rạ thì ngại. Nhà tôi có đủ các thiết bị điện hiện đại nhưng mỗi tháng chỉ phải trả có 20 nghìn tiền điện, hàng tuần khi nào đủ điện  mới được xem ti-vi…”. Theo ông Hanh đi thăm một vài hộ dân trong thôn, chúng tôi thấy, dọc tuyến đường trục chính không một tiếng loa đài, ti- vi, không khí làng xóm khá yên ắng. Chúng tôi vào thăm trang trại tổng hợp của anh Nguyễn Sĩ Then với quy mô  hơn 1 mẫu đầm nuôi thả cá, 10 ô chuồng khép kín nuôi lợn siêu nạc…Ông chủ trang trại đang hì hục xách nước từ ao lên rửa chuồng và tắm cho đàn lợn. Thấy khách đến, anh Then dừng tay, gương mặt đầy vẻ thất vọng:

- Ngày nào tôi cũng phải xách 40 thùng nước to để rửa chuồng, tắm cho lợn, nếu có điện thì đỡ biết bao! Xây dựng đã 3 năm nhưng trang trại còn rất ngổn ngang, nhiều dự định mở rộng quy mô sản xuất không thể thực hiện được chỉ vì thiếu điện. Ban ngày thì nhàn rỗi, cứ tầm 1-2 giờ sáng lại dậy, hì hục bơm nước rửa chuồng trại, sục khí ô xy cho cá, bật đèn sưởi ấm cho đàn gia cầm. Trang trại của tôi còn có một ít điện vào ban đêm, chứ trang trại của các anh Đào Xuân Quang, Nguyễn Văn Hới, Nguyễn Sĩ Hiệp…ở xa hơn hoàn toàn không có điện. Hai con tôi đến tối lại lúi húi học bài bằng nến, đèn dầu. Buồn một nỗi: “đời cha đã học đèn dầu, đời con lại dầu đèn”…

Theo trưởng thôn 9, tại xã Kiến Quốc hiện còn thôn 1, thôn 8 và đội 18 của thôn 7 cũng trong tình trạng tương tự. Việc đầu tư sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, học tập của trẻ em trong các thôn này vì thế hết sức khó khăn.

Khó từ nguồn đầu tư đến quản lý

Chủ tịch UBND xã Kiến Quốc cho biết hiện trạng lưới điện và chất lượng điện áp trên địa bàn xã  hiện còn nhiều nghịch lý. Trong khi nhiều thôn không có điện thì tổn thất điện năng của xã lên tới 36-38%. Xã có 3 trạm biến áp là Tú Đôi 1 công suất 630 KVA; Tú Đôi 2, công suất 180 KVA và Tú Đôi 3, công suất 250 KVA cung cấp điện cho 2400 hộ dân. Tuy nhiên, cả 3 trạm mới sử dụng hết 70% công suất nhưng điện vẫn thiếu và yếu. Theo kiểm tra của ngành điện, toàn bộ hơn 20 nghìn m dây điện hạ thế của xã đều được đầu tư xây dựng từ năm 1975; chủ yếu sử dụng dây nhôm lõi thép (AC 50, AC 35, AC 25) dây trần nay  xuống cấp nghiêm trọng. Hệ thống đường dây không đồng bộ, điện áp tăng giảm thất thường khiến các trạm biến áp thường xuyên bị sự cố cháy dây dẫn, cháy cầu dao. Điều đáng nói là, do trước đây đầu tư điện để phục vụ bơm nước thuỷ lợi nên 3 trạm biến áp này ở quá gần nhau nhưng lại xa các khu dân cư. Chiều dài đường dây từ các trạm đến hộ dân xa nhất đều khoảng 2,5- 3 km (vượt quá tiêu chuẩn cho phép của Bộ Công nghiệp). Điện tải qua hệ thống đường dây trần, dây nhôm lõi thép, tỷ lệ thất thoát điện năng rất lớn, nên nhiều hộ dân ở xa trạm biến áp không đủ điện để sử dụng. Để giải quyết tình trạng thiếu điện như hiện nay, xã phải thay toàn bộ hệ thống dây dẫn và xây mới 2 trạm biến áp tại thôn 8 và thôn 9 với kinh phí hàng chục tỷ đồng. Số kinh phí này quá lớn, địa phương và nhân dân không đủ sức đóng góp do vậy nhiều năm qua xã chỉ cải tạo chắp vá, không thể cải thiện được tình hình.

Khó khăn nữa là chính quyền địa phương rất lúng túng trong việc chuyển đổi hình thức quản lý điện. Khi thì địa phương đề nghị thành phố cho Công ty TNHH một thành viên điện lực Hải Phòng đầu tư cải tạo và trực tiếp quản lý, kinh doanh điện; khi thì đề xuất phương án để HTX nông nghiệp trực tiếp quản lý hoặc cho 1 doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn vào đầu tư. Bàn đi tính lại nhiều lần vẫn chưa có một phương án khả thi. Đến tháng 12-2007, UBND huyện Kiến Thụy có công văn yêu cầu xã Kiến Quốc thành lập HTX dịch vụ điện riêng, huy động vốn góp của các xã viên, từng bước đầu tư cải tạo hệ thống đường dây điện, ưu tiên các thôn đặc biệt khó khăn. Tháng 1-2008, HĐND xã Kiến Quốc cũng có Nghị quyết thành lập HTX dịch vụ điện, xã hội hoá đầu tư cải tạo lưới điện. UBND xã có tờ trình gửi UBND huyện về việc thành lập HTX dịch vụ điện chờ phê duyệt. Với tiến độ này, việc đầu tư nâng cấp, cải tạo lưới điện và chuyển đổi mô hình quản lý điện ở Kiến Quốc chắc phải chờ đợi thêm một thời gian nữa. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, thêm một Tết Nguyên đán, nhiều hộ dân ở Kiến Quốc tiếp tục sống chung với cảnh không có điện.

Hoàng Yên