Cơ cấu giáo viên ngoại thành: Mất cân đối

Mong ước góp sức mình phát triển sự nghiệp giáo dục trên quê hương của nhiều bạn trẻ tốt nghiệp ngành sư phạm xem ra xa vời khi trên thực tế họ khó có cơ hội làm việc chính thức ở các trường học khu vực ngoại thành. Sự mất cân đối trong cơ cấu giáo viên, môn thừa, môn thiếu, hàng trăm giáo viên hợp đồng đang chờ đợi trong khi cơ hội việc làm chính thức xa vời, không chỉ làm người trong cuộc chán nản mà các ngành chức năng, chính quyền địa phương cũng đau đầu mà vẫn chưa có giải pháp thỏa đáng.

Cô và các cháu Trường mầm non Sao Sáng An Lão Ảnh: Giang Chinh

Mong ước xa vời thực tế

Trường mầm non Phạm Đình Nguyên là trường công lập duy nhất của huyện Tiên Lãng. Vài năm gần đây, số lượng biên chế giảm mạnh do một số cán bộ, giáo viên đến tuổi nghỉ hưu theo nghị định 132/2007/NĐ-CP, hoặc bổ nhiệm và luân chuyển cán bộ quản lý nhưng không được bổ sung biên chế. Hiện, trường có 17 cán bộ, giáo viên, trong khi số trẻ đến trường ngày càng đông, đòi hỏi phải tăng thêm giáo viên. Trước thực tế này, trường phải tuyển  11 giáo viên hợp đồng mới cơ bản đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, số giáo viên này hưởng mức lương thấp do ngân sách trường chi trả, chưa được nhận trợ cấp từ ngân sách thành phố nên đời sống gặp nhiều khó khăn

Tình trạng các giáo viên hợp đồng với mức lương thấp, không có bất cứ chế độ gì hiện khá phổ biến ở các trường học ngoại thành. Ở huyện Thủy Nguyên, trung bình mỗi giáo viên hợp đồng  nhận mức lương 500- 600 nghìn đồng/tháng. Ở huyện Tiên Lãng, mức lương giáo viên hợp đồng thấp hơn, trung bình 200 - 300 nghìn đồng/tháng. Một số trường ngoại thành không có ngân sách chi trả giáo viên hợp đồng, nhưng có một số sinh viên đã tốt nghiệp sư phạm tình nguyện nhận dạy hợp đồng không lương cho trường để chờ cơ hội trở thành giáo viên chính thức. Theo thống kê, toàn huyện Tiên Lãng có gần 100 sinh viên sư phạm các chuyên ngành Ngữ văn, Giáo dục công dân, Địa lý, Lịch sử, Âm nhạc…đã tốt nghiệp, hiện dạy hợp đồng với mức lương thấp hoặc không lương ở các trường học.

Tuy nhiên, mong ước có biên chế chính thức của các giáo viên hợp đồng  ở ngoại thành là xa vời khi cơ hội không nhiều. Ở huyện Thủy Nguyên, từ năm 2001 đến nay, bậc tiểu học không tuyển dụng biên chế. Bậc THCS chủ yếu tuyển dụng biên chế nhân viên một số ngành, nghề phục vụ như kế toán, văn thư, thiết bị thí nghiệm; không tuyển giáo viên. Bậc học mầm non trong gần 10 năm qua chỉ tuyển chức danh cán bộ quản lý. Tại huyện Tiên Lãng, Trưởng Phòng giáo dục huyện Phạm Uyên cho biết: “Hiện, trên địa bàn huyện còn khá nhiều giáo viên hợp đồng chờ chỗ trong nhiều năm qua, có trường hợp làm hợp đồng với trường hơn 10 năm chưa được tuyển dụng biên chế. Tuy nhiên, thực tế hằng năm nếu tính cả số giáo viên nghỉ hưu và nghỉ theo chế độ 132, khoảng trống này vẫn không thể rộng chỗ hơn cho số giáo viên hợp đồng chờ việc quá lớn như hiện nay”.

Giải bài toán mất cân đối khá nan giải

Trong khi cơ hội có việc làm ổn định của giáo viên còn nhiều  nan giải thì thực tế một số trường học ở ngoại thành vẫn thiếu nghiêm trọng giáo viên một số môn học. Bậc học THCS huyện Tiên Lãng chủ yếu thiếu giáo viên dạy các môn Vật lý, Sinh học. Bậc tiểu học, THCS ở địa bàn huyện Thủy Nguyên cơ bản thiếu giáo viên môn Âm nhạc, Mỹ thuật, Ngoại ngữ. Riêng bậc tiểu học của huyện này nếu đáp ứng đủ cơ cấu các môn học theo quy định, đang thiếu ít nhất 120 giáo viên.

Tình trạng mất cân đối giáo viên các bậc học, môn học, trong khi các trường ít có thêm chỉ tiêu biên chế, đời sống giáo viên hợp đồng ngày càng khó khăn…tạo nên vòng luẩn quẩn giữa yêu cầu và thực tế tuyển dụng. Tuy nhiên, bất cập này kéo dài nhiều năm qua chưa có hướng giải quyết triệt để. Các ngành chức năng, chính quyền địa phương nhiều lần họp bàn, nhưng chưa tìm được giải pháp thỏa đáng. Tại buổi làm việc mới đây  của một số ban, ngành chức năng thành phố với một số huyện về vấn đề đội ngũ giáo viên, công tác tuyển dụng…tiến sĩ Đoàn Trường Sơn và một số đại biểu Ban văn hóa - Xã hội HĐND thành phố đề xuất, trong khi chưa có biên chế cho các môn học còn thiếu, nên chăng đào tạo lại giáo viên của các bộ môn khác ở các trường hiện đang thừa, chưa bố trí được việc làm ổn định để bù lấp khoảng trống, cải thiện đời sống giáo viên. Về vấn đề này, bà Vũ Thị Phương Vinh, Phó giám đốc Sở Giáo dục-đào tạo cho rằng: đào tạo lại chỉ là giải pháp tình thế, thiếu tính sư phạm, vì đào tạo được giáo viên cho một môn học mất khá nhiều thời gian, công sức, trong khi đào tạo lại sẽ lãng phí, hơn nữa sẽ khó bảo đảm chất lượng giáo dục. Hiện hầu hết địa phương bày tỏ sự lo ngại về vòng luẩn quẩn giữa nhu cầu và thực tế tuyển dụng giáo viên ngoại thành nếu tiếp tục kéo dài sẽ làm cho những người trong cuộc mất niềm tin, chất lượng giáo dục khó bảo đảm.

Nên chăng thành phố sớm xem xét, giúp khu vực ngoại thành giải quyết tình trạng mất cân đối trong đội ngũ giáo viên, môn thừa, môn thiếu, ít bổ sung biên chế giáo viên cho các bậc học… Quá trình xét duyệt biên chế hằng năm cần tính toán hợp lý đến đặc thù các trường học ở ngoại thành còn nhiều khó khăn hơn các nơi khác. Đối với các môn học đang thiếu giáo viên, thành phố tạo điều kiện về cơ chế để các trường trả lương cho giáo viên hợp đồng thỏa đáng, đúng ngạch bậc theo quy định của Nhà nước, giúp họ nâng cao thu nhập, yên tâm giảng dạy. Thành phố khuyến khích, hỗ trợ người nghỉ chế độ hưu trước tuổi theo nghị định 132 nhằm tạo điều kiện cho các giáo viên thừa một số bộ môn về nghỉ trước tuổi, mở rộng cơ hội tuyển dụng số giáo viên trẻ đang làm hợp đồng chờ việc chính thức…

Hương An