Chuyện thời du học (Kỳ 3): Từ Mãn Châu đến hồ Bai-can

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Như kỳ trước đã kể, tối ngày 2/8/1973, chúng tôi lên tàu ở ga Hàng Cỏ, Hà Nội. Vượt chặng đường hơn 4.000 cây số từ ga Bằng Tường ở biên giới Trung Việt, tầu đến biên giới Trung – Xô. Dừng ở ga Mãn Châu Lý, bên kia là ga Zabaikalxk của Liên Xô.
Tầu hoả chạy men theo bờ hồ Baican của vùng Xibêri, Liên Xô. Tầu hoả chạy men theo bờ hồ Baican của vùng Xibêri, Liên Xô.

Ăn sáng bị cắt. Xách đồ để chuyển từ tầu hoả Trung Quốc sang tầu Liên Xô ở ga biên giới Zabaikalxk trong tình cảnh bụng đói meo. Sang đến tầu Liên Xô, theo giờ địa phương thì đã qua giờ ăn sáng nên tầu Liên Xô không bố trí ăn sáng. Vậy là được một phen nhịn đói cả hơn chục tiếng đồng hồ kể từ lúc chuyển tầu buổi sáng!

Tầu Liên Xô chở đoàn học sinh Việt Nam từ biên giới Xô- Trung đi Irkusk là tầu thường - chạy nội địa của Liên Xô. Không phải “chuyên xa” hay tầu hỏa liên vận. Các anh chị em được bố trí xen kẽ vào các chỗ trống mà tầu chưa bán vé. Người thì được vào cup-pê 4 giường (giường 2 tầng) có cửa. Người vào khoang 6 giường (giường 3 tầng) không cửa.

Nhưng tất cả đều là toa giường nằm chứ không phải toa ghế ngồi. Do phải bố trí phân tán trong các toa và các khoang còn trống, không được ở tập trung như trên “chuyên xa” Trung Quốc, anh em nháo nhác tìm nhau như ong vỡ tổ! Các hành khách Liên Xô trên tầu nhìn đoàn học sinh Việt Nam nhếch nhác, bé nhỏ lách chách với con mắt đầy ái ngại với vẻ thương cảm…

***

Trên toa tôi chứng kiến một chuyện dở khóc dở cười: có hai anh bạn trong đoàn được bố trí vào khoang còn 2 giường trống, 2 giường kia thì đã có đôi trai gái Liên Xô. Đôi trai gái “tây” ấy chắc đi chơi tuần trăng mật nên luôn dành cho nhau các cử chỉ âu yếm hết mức như cắn thức ăn vào miệng để đút cho nhau ăn, suốt ngày ôm, hôn nhau…

Hai anh bạn Việt Nam lần đầu thấy cảnh ấy ngượng ngùng và cứ chửi “lũ tây đểu thế!” và cứ nằng nặc đòi chuyển sang khoang khác. Đang ở tầu “chuyên xa” Trung Quốc sạch sẽ, tiện nghi, nay chuyển sang tầu “chợ” của Liên Xô ai cũng thấy thất vọng. Mặc dù ăn trên tầu Liên Xô cũng vẫn được “bao” như trên tầu Trung Quốc, ngày 3 bữa đi xuống toa Restaurant để ăn. Nhưng lần đầu tiên ăn đồ “tây” không quen nên ai cũng chán và so sánh thấy đồ “ăn Tầu” ngon thật!

Chuyện thời du học (Kỳ 3): Từ Mãn Châu đến hồ Bai-can ảnh 1

Tác giả chụp ảnh lưu niệm với "ông Tây" ra đón Đoàn du học sinh Việt Nam.

Rồi có những chuyện bây giờ nghĩ lại mới thấy hết sức nực cười. Khi tầu vào ga Chita (Чита), ga ngã ba kiểu chữ “Y” để đổi đầu máy. Lúc vào nhìn qua cửa sổ thấy tầu chạy xuôi, lúc đi ra khỏi ga, vẫn ngồi thế nhưng thấy tầu chạy ngược. Anh em nhiều người nhao nhao bảo “chắc tầu chạy sai đường, nay phải chạy ngược lại tìm lối cũ”. Có biết đâu rằng khi trước đầu máy kéo toa đầu, còn nay kéo toa cuối, phía đuôi tầu thành phía đầu. (Ở Việt Nam các bạn có thể kiểm chứng việc này khi tầu hỏa Hà Nội –Sài Gòn đổi đầu máy ở Đà Nẵng. Từ Hà Nội vào tới Đà Nẵng ai thấy “xuôi”, thì từ Đà Nẵng vào Sài Gòn người ấy sẽ thấy “ngược”).

Từ ga Zabaikalxk ở biên giới XôTrung, lại gần 2 ngày 2 đêm nữa trên tàu Liên Xô, vượt gần 2.000km nữa qua các thành phố Chita (Чита), Ulan- Uđe (Улан-Удэ), men dọc bờ hồ Bai-can… để đến Irkutsk. Có đi mới thấy! Đất Trung Quốc cảm thấy đã rộng nhưng chưa thấm vào đâu so với đất Liên Xô! Từ Bằng Tường tầu hỏa chạy xuyên suốt Trung Quốc từ nam lên bắc tới tận biên giới Trung - Xô ở Mãn Châu Lý trên 4000 km đã thấy dài.

Nhưng trên đất Liên Xô, chỉ ở một tỉnh, từ ga biên giới vào “tỉnh lỵ” của tỉnh biên giới đó đã gần 2000km! Có lẽ kể cả đến bây giờ, cũng không có nhiều người có cơ hội tận mắt nhìn thấy và đặt chân đến vùng đất viễn đông xa xôi của Nga với hồ nước ngọt lớn nhất thế giới, hồ Bai-can. Chúng tôi khi đó là những người có cơ hội may mắn như thế…

Nhìn trên bản đồ đoạn đường sắt chạy ven hồ Bai- can chỉ ngắn tí như đầu mẩu bút chì! Nhưng thực ra tầu hoả chạy suốt gần nửa ngày mới hết! Đang thời tiết mùa hè nên được chứng kiến cảnh thiên nhiên vô cùng ấn tượng, một bên đường sắt là rừng tai- ga xanh rì, một bên là mặt nước hồ xanh trong, bao la tới tít tận chân trời…

Chuyện thời du học (Kỳ 3): Từ Mãn Châu đến hồ Bai-can ảnh 2

Bản đồ hành trình từ ga biên giới Xô –Trung Zabaicanxk tới Irkutsk (mũi tên màu

tím).

Tầu Liên Xô chạy động cơ điện nên không có tiếng ồn và bụi như tầu Trung Quốc. Nhưng các toa tầu Liên Xô thiết kế để tránh khí hậu mùa đông giá rét là chính nên hơi bí vào mùa hè. Chính vì toa kín thế nên đi tầu Liên Xô lần đầu tiên mới được “thưởng thức” mùi bít tất “ngào ngạt” … thối của các hành khách đi tầu xuyên Xibêri nhiều ngày không có nước rửa chân…

Đích đến của đoàn tầu này là thành phố Irkusk, “tỉnh lỵ” của tỉnh biên giới cùng tên. Irkutsk, không chỉ là “tỉnh lỵ” mà còn là thủ phủ của miền đông Xibêri. Thành phố nằm bên bờ hồ Bai- can. Thành phố này bao nhiêu năm nay là trạm tiếp đón đầu tiên, có thể coi là nơi “tẩy uế, thanh lọc” các sinh viên du học từ Việt Nam mới sang ngày ấy. Để rồi từ đây anh em được phân ra ai đi tiếp đến các thành phố nào ở Liên Xô và tất cả các nước Đông Âu.

***

Sau một tuần trên tàu hoả, không nước tắm, chỉ có rửa mặt. Quần áo nhàu nhĩ… anh em học sinh Việt Nam xuống ga Irkutsk trông thật… thảm! Ai cũng gầy còm vêu vao, bé lách chách. Trong bộ com lê đen xám xịt may kiểu cổ lỗ không biết lấy kiểu từ thời nào! Mà tuyệt đại đa số anh em lần đầu tiên được mặc com lê trông có vẻ còn ngượng nghịu lắm!

Cũng khối anh lần đầu tiên được xỏ “giầy tây” nên đi đứng cũng lóng ngóng, ngượng ngịu, bước đi như “chân gà mắc tóc”, (đôi giày được phát này chỉ vài hôm sang châu Âu, trời rét, tuyết rơi làm cho há mõm. Đi thò cả năm ngón chân ra. Vì giày làm rất thủ công ở Việt Nam, vật liệu và keo không chịu được lạnh) Người bé lách chách, tay xách va ly các tông bọc vải cỏ úa được phát, riêng vỏ va ly đã nặng chịch (anh em vẫn gọi là “com lê bác Bửu” và “va ly bác Bửu”, “bác Bửu” là Tạ Quang Bửu, Bộ trưởng bộ Đại học lúc bấy giờ).

Thực ra lúc ấy chưa ai cảm thấy thế cả. Chỉ ít tuần sau khi đã về trường ổn định nơi học tập, được xem ảnh do người của nhà trường đi đón, chụp lại thì mới cảm thấy! Chứ lúc ấy ai cũng thấy “oách” lắm!

(Kỳ tới: Những ngày nằm chờ và chặng đường xuyên Xibêri từ Á sang Âu)

Nguyễn Văn Ất
Cùng chuyên mục
Tái hiện nghi lễ cúng vía lúa của người Mường.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 12): Vì sao người Việt thờ Lúa?

(PLVN) - Đối với cư dân nông nghiệp lúa nước, việc cầu mùa màng bội thu, nhân khang, vật thịnh, mọi thứ sinh sôi, nảy nở, phát triển là khát vọng muôn đời. Cho rằng lúa có linh hồn (vía), nhiều dân tộc ở Việt Nam có tục thờ vía lúa, hình thành nên Tín ngưỡng thờ Lúa. Cùng với thờ vía lúa, người dân còn thờ cúng Thần Nông và các vị thần nông nghiệp.

Đọc thêm

Thần rừng trong tín ngưỡng của người Pu Péo

Thầy cúng bắt đầu bài cúng thần rừng.
(PLVN) - Rừng thiêng có vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày cũng như trong đời sống tâm linh của người Pu Péo. Vì vậy, giống như các dân tộc thiểu số khác, người Pu Péo có tín ngưỡng thờ cúng thần rừng.

Giữ nếp nhà, ăn hiền ở lành

Giữ nếp nhà, ăn hiền ở lành
(PLVN) - "Ăn hiền ở lành" cho con cháu có ở xa đến đâu thì khi nghĩ đến quê nhà, là đều thấy mình đang được mong đợi, là tiếng gọi để mong được trở về để tiếp bước mẹ cha vun xới thêm vào quê nhà. Bước về nơi quê nhà ấy, hay chỉ là nhớ và nghĩ đến thôi, đã cho mình thấy bình yên.

Danh tướng triều Nguyễn với nhiều kỳ tích ở vùng Tây Nam Bộ được dân tôn thần

 Lăng Thoại Ngọc Hầu (Sơn Lăng) tại phường Núi Sam, TP Châu Đốc, tỉnh An Giang.
(PLVN) - Thoại Ngọc Hầu (1761–1829), bậc khai quốc công thần triều Nguyễn, được biết đến không chỉ là một danh tướng kiệt xuất, nhà ngoại giao tài ba, mà còn là một nhà doanh điền xuất sắc được người dân Tây Nam Bộ tôn kính. Hai công trình có giá trị vô cùng to lớn thể hiện công lao của ông là kênh Thoại Hà và kênh Vĩnh Tế.

Đền cổ linh thiêng chôn cất cá voi nơi xứ Nghệ

Đền Làng Hiếu có lịch sử trên 350 năm thờ cá Ông Voi.
(PLVN) - Ở Nghệ An có một khu vực bà người dân “quy hoạch” thành khu nghĩa trang hương khói mỗi năm. Nhưng đó không phải là nghĩa trang dành cho người mà là nghĩa trang dành cho...cá voi ở đền Làng Hiếu. Ngôi đền với lịch sử hơn 350 năm là nơi cư dân chọn để lưu giữ xương cốt, thờ phụng cá Ông.

Việt Nam trong ký ức (Kỳ 2): Trăm năm tàu điện Hà Thành

Việt Nam trong ký ức (Kỳ 2): Trăm năm tàu điện Hà Thành
(PLVN) - Háo hức với tuyến tàu điện Cát Linh – Hà Đông đi vào hoạt động, nhiều người Hà Nội xếp hàng từ sớm để được trải nghiệm. Chắc hẳn, trong ký ức nhiều người cao tuổi vẫn còn nhớ tiếng “leng keng tàu điện sớm khuya” thuở trước.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 11): Ý nghĩa của những phương thức ma thuật trong tín ngưỡng phồn thực

Tái hiện nghi lễ phồn thực trong Lễ hội Trò Trám ở Phú Thọ.
(PLVN) - Việc thờ thủy thần và thần rắn tại các tứ trấn Việt Nam là biểu hiện của tín ngưỡng nông nghiệp bao gồm: Tín ngưỡng phồn thực, Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên và Tín ngưỡng thờ Lúa... Tín ngưỡng phồn thực được thể hiện qua sự tôn sùng sinh thực khí nam nữ và hoạt động tính giao với những phương thức ma thuật.

Lên đại ngàn nghe giai thoại về hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn

Biệt điện Bảo Đại tại Buôn Ma Thuột.
(PLVN) - Bảo Đại - vị hoàng đế cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam nổi tiếng với những thú ăn chơi "độc nhất vô nhị" trở thành giai thoại trong dân gian. Cưỡi voi, săn hổ, du ngoạn "hồ thủy quái"… là những chuyện thú vị được người dân Tây Nguyên đồn thổi khi nhắc về vị vua này.

Người nghệ sĩ dương cầm làm rạng danh nước Việt

Chân dung Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn thời trẻ.
(PLVN) - Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn được cả thế giới âm nhạc biết đến khi là người châu Á đầu tiên đạt giải Nhất Cuộc thi piano quốc tế danh tiếng Chopin năm 1980. Không chỉ làm rạng danh nước nhà, từ đó đến nay, bằng việc giảng dạy và truyền cảm hứng, ông đã chắp cánh cho nhiều tài năng âm nhạc thăng hoa...

Giá trị toàn cầu của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (Tiếp theo): Vì sao Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch?

Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh giầy thường niên tại Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng (Phú Thọ).
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã, đang và sẽ mãi là điểm tựa cho khối đại đoàn kết của dân tộc, vun bồi ý chí, năng lực nội sinh của con người Việt Nam. Tuy nhiên, không nhiều người biết được vì sao Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch.

Chuyện thời du học (Kỳ 5): Ở xứ sở của “vựa” xe đạp cuốc và quạt tai voi

Chiếc xe đạp “cuốc” nhãn hiệu Sputnik (với lô-gô hình con nhạn của nhà máy xe đạp Khacov), “đặc sản” một thời của Kharcov và niềm mơ ước của bao người Việt du học.
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, sau đúng 16 ngày đêm kể từ lúc lên tầu ở ga Hàng Cỏ (Hà Nội), vừa đi vừa nghỉ, nhóm chúng tôi đến vùng đất hoàn toàn châu Âu của Liên Xô. Đến một trong các thành phố văn minh, hiện đại nhất của Liên Xô lúc ấy: Thủ đô Kiev của xứ Ucraina. Bắt đầu một cuộc sống sinh viên xa nhà 6 năm đằng đẵng…