Chuyên nghiệp hơn trong thu hút viện trợ phi chính phủ
Viện trợ phi chính phủ nước ngoài là một trong những nguồn lực quan trọng trong sự phát triển của thành phố, nhất là đối với các lĩnh vực xã hội, nhân đạo, cải thiện đời sống nhân dân. Vậy làm thế nào để thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn này?
Kết quả còn thấp
Năm 2005, công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Thành phố thu hút 51 dự án của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài với tổng kinh phí đạt hơn 2,1 triệu USD (33,397 tỷ đồng), tăng 22% so với năm 2004. Các chương trình, dự án đã tập trung vào các mục tiêu xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế gia đình, phòng trừ dịch bệnh, bảo vệ môi trường, hoạt động nhân đạo và chú trọng tới các đối tượng như như trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, người nhiễm HIV/AIDS, nạn nhân đất độc da cam, người nghèo ở vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, nhìn chung kết quả vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài còn thấp (cả về số lượng dự án và vốn) so với nhiều địa phương khác và so với chính tiềm năng của thành phố. Ông Phan Trọng Khánh, Phó Giám đốc Sở Y tế - lĩnh vực thu hút nhiều dự án nhất, nhận xét: Dự án của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài không lớn và thường đi vào một số đối tượng hẹp, như nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS...Lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp và phát triển nông thôn, nhân đạo, dạy nghề cũng có một số dự án được triển khai.
Thụ động và chưa đồng bộ
Có nhiều nguyên nhân làm cho công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài chưa đạt kết quả như mong muốn. Ngoài lý do khách quan là các tổ chức phi chính phủ nước ngoài thường ưu tiên rót dự án cho các địa phương có nhiều khó khăn trong khi Hải Phòng, thành phố công nghiệp truyền thống đang trên đà phát triển mạnh với những yêu cầu mang tính đặc thù, sự thụ động của các cấp, các ngành chính là nguyên nhân chủ yếu. Ông Phan Trọng Khánh nhận xét: Việc khai thác, tìm kiếm vận động viện trợ từ các tổ chức phi chính phủ nước ngoài còn hạn chế, trong tình trạng 'Bắc nước chờ gạo' nên rất 'thụ động'. Chính vì thế dẫn đến hiện tượng nhà tài trợ không dựa trên nhu cầu thực tế của địa phương, ngành để viện trợ, chồng chéo, trùng lặp về đối tượng trong một số dự án. Nhiều ngành khẳng định những cán bộ làm công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài thiếu kinh nghiệm, hạn chế về ngoại ngữ, nên gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý và khai thác nguồn viện trợ.
Sự thiếu đồng bộ trong cơ chế; sự rườm rà, chẫm trễ, thiếu sót trong thủ tục, quy trình tiếp nhận và quản lý dự án cũng là nguyên nhân khiến cho việc thu hút vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài gặp trở ngại. ở góc độ là đơn vị tiếp nhận dự án, Ông Hoàng Văn Thùy, Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ thành phố cho biết: Các chương trình, dự án còn lẻ tẻ, chưa có một cơ chế thống nhất. Ngay bản thân đơn vị tiếp nhận dự án còn thấy khó khăn huống hồ là các nhà tài trợ. Chính vì vậy đã có dự án định tài trợ cho Hải Phòng, sau đó lại chuyển vào thành phố Đà Nẵng. Trong khi đó, ở góc độ tài chính, Phó giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Thị Hương cho rằng: Việc quản lý tài chính trong các dự án viện trợ phi chính phủ thiếu chắt chẽ. Còn bà Trần Thị Hải Yến, Phó phòng hợp tác quốc tế (Sở Kế hoạch và Đầu tư) than phiền: Một số dự án chưa thẩm định đã được các đơn vị tiếp nhận triển khai thành thử 'đẩy' Sở Kế hoạch và Đầu tư 'vào sự đã rồi'.
Cần 'chuyên nghiệp' hơn
Đã đến lúc các ngành, các cấp nên nhận thức rằng công tác vận động viện trợ phi chính phủ cần phải 'chuyên nghiệp' hơn. Đó là sự Chuyên nghiệp từ cơ chế, chính sách; quy trình, thủ tục đến xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác này... Để đáp ứng yêu cầu tăng cường công tác viện trợ phi chính phủ nước ngoài đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Hiếu chỉ đạo soạn thảo một số quy chế mới trong lĩnh vực này với những nội dung cụ thể về vận động, tiếp nhận và quản lý các dự án. Quy chế này cần chặt chẽ nhưng phải 'mở' hơn so với các quy định về cấp phép đầu tư, tạo điều kiện cho các tổ chức phi chính phủ nước ngoài cũng như các đơn vị tiếp nhận dễ dàng triển khai dự án. Ông Trần Hoang Hoài, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị thành phố nên tổ chức các cuộc họp về vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài định kỳ 6 tháng hoặc một quý/lần. PACCOM Hải Phòng cần xây dựng trang web giới thiệu hoạt động của các tổ chức phi chính phủ để các ngành tìm kiếm thông tin, tiếp cận các dự án. Một số ngành thường xuyên có dự án cần quan tâm đào tạo cán bộ chuyên trách công tác vận động viện trợ phi chính phủ./.